İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
mrb mehmet emre bey,
iş kazası sonucu, hastane heyet raporum %8 iş yerine maddi manevi tazminat davası açmayı düşünüyorum..
%8 oranı esas alındığın da tazminatın rakamı ne olur.. teşekkur ederim
Merhaba,
İş kazası tazminatının hesaplanmasında birçok etken vardır. Yalnızca maluliyet oranınıza göre hesap yapılması mümkün değildir.
İyi günler. Ben 26 yaşındayım, bi fabrikada güvenlik olarak çalışırken hırsızlar geldi, diğer ön güvenlikteki arkadaş 2 tanesini yakalayıp bana haber verdi, ben de arka güvenlikten yanlarına gittim, sonra kaçmaya başladılar, peşlerinden koştuk, fabrikanın dışında 20 30 metre ileride yakaladık, sonra biri ile boğuşurken bıçak çekti bana ve sol el yüzük parmağımda tendon kesildi ameliyat oldum ama doktor hareket kaybı olabilir dedi ve parmağımı eskisi gibi tam açıp kapatamıyorum, psikolojim bozuk. Bu durumda tazminat davası açabilir miyim?
Merhaba,
SGK tarafından herhangi bir iş kazası prosedürü başlatıldı ise kaybınız SGK tarafından tespit edilecektir. Bu doğrultuda dava açabilirsiniz.
Meehaba . Benim babam 2007 aralık ayinda insaatta iskelenin halatinin kopmasi sebebiyle insaattan dustu . Biz dava falan acacaktik ama avukat izin vermedi ve iki tarafida anlasmaya goturdu sadede 5 bin lira para verdiler ama babam sakat kaldi su an bacaginda kalılıci platin var. Babam 4 ameliyat gecirdi .calisamiyor hic bir is yapamiyor . Hakkimizi aramak istiyoruz . Dava acip hakkimizi arayabilirmiyiz su durumda ?
Yardimci olursaniz sevinirim.tesekkurler..
Maalesef herhangi bir dava açamazsınız. Muhakkak ileride dava açmayacağınıza ve uzlaştığınıza dair bir evraka imza atmışsınızdır.
meraba.ben 1 sene trafik kazası geçirdim .mahkeme devam ediyo.mahkeme bittikten sonamı tazminat davası açıyoruz
Merhaba,
Dilediğiniz zaman tazminat davasını açabilirsiniz.
karşıdan karşıya geçerken araç çarptı bana .çarpan şahısın ehliyeti yok ve olay yerinden kaçıyor.doğal olarak dava açtım ilk mahkeme oldu şimdi ikinci mahkeme var ertelendi.iki ayağımdada platin var şuan 4.5 ay kadar yattım.tazminat talep edebilirmiyim.
Merhaba,
Tazminat talep edebilirsiniz.
Eşim 2012 de Çolakoğlu demir celik fabrikası agir is sanayisinde is kazası geçirdi sag ayağında 5 parmağını kaybetti dizden aşağı iki bacağında açık kırık vardı eşim ayagina 2 tonluk demir kütük düştü sağ bacaginda protez ortez var sol bacaginda 3 tane platin var 7 kere ameliyat geçirdi2005 den beri taşeronun yanında calisiyodu 3 sene haricinde taserondan hicbir maddi ve manevi yardım gormedik aldigim 600 tl rapor parasıyla geciniyoruz 3 cocugum var taseron fabrikadan ayrılacağı için eşimi fabrikayla gorusturmeye götürdü bugün Çolakoğlu kendi avukatıni tutatak kendi fabrikasını mahkemeye verecek biz bu konuda ne yapabiliriz bize yardımcı olur musunuz LÜTFEN iyi gunler
Merhaba,
İş kazası neticesinde işgöremezlik oranınızın belli olması gerekir. Elinize böyle bir rapor geçti ise lütfen tarafımıza ulaştırınız.
Is gorememezlik raporu yuzde 42 hastane süreci ve tedavi devam ediyor her ay rapor alıyoruz
Ankaradan vergi indiriminden muaf olmak için yüzde 42 rapor geldi ankaradan onaylı. Ve eşimin kazadan sonra tedavi gördüğü hastaneden de yüzde 42 geçici raporu var
Ben uc gundur once 2parmagımda tırnağa kadar kopuk oldu beni ozel hastaneye goturduler tazminat alabılırmıyım
Merhaba,
Koşulları oluşmuşsa alabilirsiniz.
Merhaba efendim. Benim ayagm bir is kazası nedeni ile kırıldı ve gecen sene özel bi hastanede ameliyat oldum ve devlet hastanesinin taktiği platini çıkarıp doktorun 40 yıl garanti veriyorum dediği bir platin taktılar. Aradan bir yıl geçti ama Ayağım hic düzelmesi hep iltihaplı ve aci cekiyorum . doktora dava açmak istiyorum boyle bir hakkım varmı dava acabilirmiyim . yardımcı olursanız sevinirim..
Merhaba,
Olayınızın iş kazası ile alakası yok. Sizin yapmanız gereken hatalı tedavi nedeniyle doktora dava açmak olacaktır. Şayet yapılan bir işlemde doktorun kusuru var ise davanızı kazanabilirsiniz.
Mrb. Mehmet bey. Ben TEDAŞ, de Elkt.Teknisyenligi işinde iken 2009 yılında bir iş kazası geçirdim.Arkadaşım çarpılarak vefaat etti, benimde ayak parmak kemiği çatlamıştı, alçıya alındı ve Dr.40 rapor verdi.Şu an farklı bir iş yerinde çalışmaktayım fakat olayın etkisini psikolojik olarak hala zaman zaman yaşamaktayım.Bu dumda , Maddi manevi tazminat davası acabilirmiyim.
Merhaba,
İddia ettiğiniz hususları kanıtlayabilirseniz tabii ki dava açabilir, davayı kazanabilirsiniz.