İsim ve soyisim, bir bireyin toplum içindeki kimliğidir ve kişilik haklarının ayrılmaz bir parçasıdır. Türk Medeni Kanunu, kişiye sıkı sıkıya bağlı bu hakkın korunmasına büyük önem verir. Ancak bazen taşıdığımız soyadı; ailevi travmaları hatırlatması, gülünç olması, telaffuzunun zor olması veya mesleki itibarımızı zedelemesi nedeniyle bir yük haline gelebilir.
Pek çok kişi soyadı değişikliğinin imkansız veya çok zor olduğunu düşünse de, “haklı sebeplerin” varlığı halinde mahkeme kararıyla soyadınızı değiştirmeniz mümkündür. Bu yazımızda; 2026 yılı itibarıyla soyadı değişikliği davası şartlarını, hangi sebeplerin “haklı sebep” sayıldığını ve dava sürecini tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.
Not: Hem adını hem soyadını birlikte değiştirmek isteyenler veya genel prosedürü merak edenler [İsim ve Soyisim Değişikliği Davaları] başlıklı genel rehberimizi inceleyebilirler.
Soyadı Değişikliği İçin “Haklı Sebep” Nedir? (TMK Madde 27)
Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesi, soyadı değişikliği için tek bir şart arar: Haklı Sebep. Kanun koyucu “haklı sebebin” ne olduğunu tek tek saymamış, bunu hakimin takdirine bırakmıştır. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre aşağıdaki durumlar haklı sebep olarak kabul edilmektedir:
1. Gülünç, Çirkin veya Ahlaka Aykırı Anlamlar
Soyadının toplum içinde alay konusu olması, kişinin psikolojisini ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkiler. (Örneğin: “Dönek”, “Çakal”, “Aptal” gibi anlamlara gelen soyadları).
2. Ailevi Sorunlar ve Travmalar (Babadan Kalan Soyadı)
Kişi, babası veya ailesiyle bağlarını koparmış olabilir. Babasının ağır bir suç işlemiş olması, aile içi şiddet geçmişi veya babanın aileyi terk etmesi gibi durumlar, kişinin o soyadını taşımasını manevi bir işkenceye dönüştürebilir. Yargıtay, kişinin “manevi aidiyet hissetmediği” bir soyadını taşımaya zorlanamayacağına hükmetmektedir.
3. Telaffuz Zorluğu ve Karışıklık
Yazımı veya okunuşu zor olan, sürekli yanlış anlaşılan soyadları.
4. Tanınan/Bilinen Başka Bir Soyadını Kullanmak
Kişi, sosyal veya iş çevresinde fiilen başka bir soyadı ile tanınıyorsa ve bunu şahitlerle ispatlayabiliyorsa, nüfustaki soyadını buna uygun hale getirebilir.
Nüfus Müdürlüğünden Soyadı Değişikliği (Mahkemesiz Yol) Devam Ediyor mu?
Kamuoyunda “e-Devletten soyadı değişikliği” olarak bilinen uygulama (7039 Sayılı Kanun), sadece yazım ve imla hataları ile sınırlı, geçici bir düzenlemeydi. Eğer soyadınızda bir harf hatası yoksa ve siz soyadınızı tamamen değiştirmek istiyorsanız (Örneğin: “Yılmaz” soyadını “Demir” yapmak istiyorsanız), Nüfus Müdürlüğü’ne başvuramazsınız. Mutlaka Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmanız gerekmektedir.
Dava Süreci Nasıl İşler?
- Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi.
- Yetkili Mahkeme: Davacının yerleşim yeri (ikametgah) mahkemesi.
- Davalı: Nüfus Müdürlüğü (Dava, kişilere değil devleti temsilen Nüfus Müdürlüğü’ne karşı açılır).
- İspat: Haklı sebebin varlığı; tanık (şahit) beyanları, varsa sabıka kayıtları veya diğer belgelerle ispatlanmalıdır.
- İlan: Mahkeme kararı kesinleştikten sonra, yeni soyadınızın ulusal veya yerel bir gazetede ilan edilmesi gerekir.
Kadınlarda Soyadı Değişikliği ve “Bekarlık Soyadı”
Anayasa Mahkemesi’nin son dönemde verdiği iptal kararlarıyla birlikte, kadınların evlendikten sonra sadece bekarlık soyadını kullanabilmeleri önündeki engeller hukuken kalkmıştır. Ancak uygulamada nüfus müdürlüklerinde sorun yaşamamak adına, bu taleplerin de dava yoluyla tescil edilmesi gerekebilmektedir. Boşanan kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmaya devam etmesi için de yine hakimin izni (ve kocasının rızası/zarar görmemesi şartı) gerekmektedir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu: “Keyfi Değişiklikler ve Reddedilme Riski”
“Soyadı değişikliği davalarında en sık yapılan hata, talebin mahkemeye ‘canım öyle istedi’ basitliğinde sunulmasıdır. Hakimler, soyadının bir soybağı göstergesi olduğunu ve kamu düzenini ilgilendirdiğini gözetirler.
Özellikle suç kaydını gizlemek veya alacaklılardan kaçmak amacıyla yapılan soyadı değişikliği talepleri mahkemece ve Emniyet araştırmasıyla tespit edilir ve reddedilir. Bu nedenle dava dilekçesinde ‘haklı sebebin’ (örneğin babayla yaşanan travmatik kopuşun) hukuki bir dille ve delillerle, samimiyetle anlatılması davanın kazanılması için hayati önem taşır.”
Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)
1. Soyadı değişikliği davası ne kadar sürer?
Mahkemenin yoğunluğuna göre değişmekle birlikte, tanıkların ilk celsede hazır edilmesi durumunda ortalama 3-5 ay içinde sonuçlanmaktadır.
2. Soyadımı değiştirirsem çocuklarımın soyadı da değişir mi?
Eğer baba soyadını değiştirirse; velayeti altında bulunan 18 yaşından küçük çocukların soyadı da babayla birlikte otomatik olarak değişir. Eşin soyadı ise değişmez (eş dilerse ayrı dava açabilir veya kocasının yeni soyadını alabilir, bu durum evlilik birliğinin devamına göre değişir).
3. İstediğim her soyadını alabilir miyim?
Hayır. Yeni seçilen soyadı; Türk örf ve adetlerine aykırı olmamalı, gülünç olmamalı ve rütbe/memuriyet bildirmemelidir (Örn: Paşa, Yüzbaşı vb. soyadı olarak alınamaz).
4. 18 yaşından küçükler soyadını değiştirebilir mi?
18 yaşından küçükler, velileri (anne ve babası) aracılığıyla bu davayı açabilirler.
Nüfus Hizmetleri Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Mrb ben babam ile konuşmuyorum. Anne-baba ayrı. Beni de evlatlıktan red etti onun soyadını taşımak istemiyorum. Sizce değişme imkanı varmı? Varsada istedigimiz soyismi alabiliyormuyuz yoksa tek anneninmi soyadını.Teşekkürler
Merhaba,
Soyadı değişikliği için haklı bir gerekçe gerekmektedir.
Merhaba Emre bey , eşimin annesi vakti zamanında ölmüş yeğeninin ismini kullanarak bu yaşına kadar o kimliği kullanmıştır( bilmeyerek _ Lübnan’dan mardine göç edebilmesi için) şimdi ise devlet dolandırıcılık ve sahtecilikten hem kendisine hapis cezası verilmiş ve evlatlarından bu ve benzeri bir kaç dava sebebi ile para cezası kesilmektedir.Diger kardeşler çalışmadığı için sadece sigortalı çalışan benim eşim olduğu için bu para cezaları bizden kesilmektedir.Reddi miras yapmış olmamıza rağmen kesintiler devam etmektedir. bu kesintilere son vermek için soyadı değişikliği bir çözüm olur müdür? Yorum ve çözümlerinizi rica ederim
Merhaba,
Reddi miras yapıldı ise kesilen cezalara itiraz etmeli, reddi miras kararını kurumlara ibraz etmeniz gerekmektedir. Soyadı değişikliği çözüm olmayacaktır.
Merhaba annem ve babam boşandı, babamın soyadını taşımak istemiyorum geçerli bir sebep mi.
Merhaba,
Babanızla aranızdaki husumeti kanıtlamanız halinde tabii ki geçerli bir sebep olacaktır lakin Yargıtay Kararları doğrultusunda kabul görmüş bazı haklı gerekçeler vardır. Bu gerekçelerden biri üzerinden ilerlemek her zaman daha sağlıklı ve daha rahat kanıtlanabilir.
Merhaba 1 aylık evliyim kendi soyadımı kullanmak istiyorum ne yapmam gerekiyor ve bu süreç ne kadar sürer ?
Merhaba,
Aile Mahkemesi’nde açılacak bir dava ile evli kadınlar önceki soyadlarını kullanmayı talep edebilirler. Burada doğrudan eski soyadınıza geçebileceğiniz gibi iki soyadı kullanmayı da talep edebilirsiniz.
1960 yılında babama hamile gelen annem doğan çocuğu nüfusuna almış babası kabul etmediği için 1962 yılında evlenmişler abim ve babam vefat ettiler abime verilen soyadını geri alabilirmiyim tanilli gerekli dna testimi o zaman mezarları açılacak. Tesekkurler
Merhaba,
Ne istediğinizi anlayamadım Dilek Hanım. Lakin soyadı değişikliği davası açmak istiyorsanız tanık gerekli. Şayet babalık davası veya nüfus kayıtlarının değiştirilmesi gibi talepleriniz var ise DNA testi yapılacaktır.
Merhabalar Avukat bey ben eşimden ayrıldım ve annemin kızlık soyadını kullanmak istiyorum.Babamin soyadını taşımak istemiyorum çünkü bekar hayatimda çok dalga geçiyorlardı alay konusu oluyordu. Bunun için dava mi açmam gerekiyor.Gerekiyorsa ücreti ne kadar öğrenebilir miyim? teşekkürler.
Merhaba,
Soyadını değiştirmek isteyen kişiler Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava açmalı ve bu değişiklik talebini haklı bir nedene dayandırmalıdır.
Merhaba, ben 18 yaşımdayım.Annem ve babam ayrı ve artık babamın soyadını görmek bile istemiyorum. Bunun yerine bana baba gibi davranan dedemin (yani annemin)soyadını almak istiyorum. Mahkeme açmanın ücreti ne kadar ve mahkemede neyden bahsetmem gerekir merak ediyorum?
Merhaba,
info@emreulusoy.av.tr mail adresimiz olup buraya mail atmanız halinde gerekli bilgileri aktarabiliriz.
Merhaba
1- Ben soyadimi değiştirmek istiyorum nedeni sevmiyorum saçma geliyor
2- soyadimi degistirdigimde ailemle bi alakam olucak mi benim onlarla bi sorunum yok
Merhaba,
Soyadı değiştirme halinde TC kimlik numaranız, nüfustaki diğer bilgileriniz değişmeyecektir. Bu nedenlerle soyadı değiştirmeniz halinde ailenizle bağlarınız kopmaz.
Merhaba Emre bey ben ailem ile akrabalarımla tamamen bağlarımı kopardım adım Emre Yükselen EROL Ne emre ismini nede EROL soyadını kullanmak istiyorum sadece yükselen ismimi kullanıp yeni bir soyad seçip hayatıma onunla devam etmek istiyorum nasıl bir yol izlemem gerekli acaba
Merhaba,
Yazımız detayında istediğiniz bilgilere ulaşabilirsiniz.
Merhaba emre bey, 9 yıldır babamla görüşmüyorum. Artık onun soyadını kullanmak istemiyorum. Tanıklarımda var. Soyadımı Değişebilir miyim? Birde yine de babamın bu davadan haberinin olmasını istemiyorum. Böyle bir dava açtığımda babama ihbar gider mi?
Merhaba,
Reşit olan bir kimsenin soyadını değiştirmesi için açacağı davalarda anne veya babasına dava ihbar edilmez. Ancak evlat edinme gibi durumlar söz konusu olursa o halde davaya dahil edilirler.
Merhaba Emre bey cocukluğum dan bu zamana kadar annemin soy ismini taşıyorum babam vefat etti ben babam soy ismini almak istiyorum ne yapmalıyım
Merhaba,
Anlaşılan babanız ile nüfus kayıtlarında bir bağınız yok. Bu bağın kurulmasını istiyor iseniz farklı bir dava açmanız gerekmektedir. Bu hususta bize ulaşırsanız detaylı bilgi verebiliriz. Diğer yandan yalnızca aynı soyadı taşımam yeterli diyorsanız Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava açmanız gerekmektedir. Soy ismin nasıl değiştirileceği hususunda yazımızdan faydalanabilirsiniz.
merhaba babam vefat etti ben de onun soyadını tasıyorum bazı sebeplerden dolayı bu soyismi istemiyorum annemin soyadına gecebilir miyim ama annemin soyadı yabancı bu sorun oluşturur mu
Merhaba,
Alacağınız soyadının ne olacağı önem taşımaktadır. Bu nedenle tarafınıza attığımız e-maile yanıt verirseniz daha sağlıklı yorum yapabiliriz.
Merhaba 18 yaşındayım babamın soyadını taşıyorum,annemle babam boşanmadı ama 4 aydır babam bizimle yaşamıyor ve ben 6-7 aydır babamla görüşmüyorum aramızda problemler.Kendisi zina ve yasaklı madde kullanıp satıyor ve bu beni utandırıyor annemin soyadını almak istiyorum bu mümkün mü
Merhaba,
Reşit iseniz davanızı açabilirsiniz. Reşit değilseniz bu davayı anneniz sizin adınıza açmalıdır.