İsim ve soyisim, bir bireyin toplumdaki kimliğini oluşturan, onu diğerlerinden ayıran ve hukuken korunan en temel kişilik hakkıdır. Ancak pek çok kişi, nüfus kaydında yazan ismini benimseyememekte, sosyal çevresinde farklı bir isimle tanınmakta veya soyadından dolayı manevi bir rahatsızlık duymaktadır.

Türk Medeni Kanunu, haklı sebeplerin varlığı halinde kişilere “Ad ve Soyadı Tashihi (Değişikliği)” davası açma hakkı tanır. Halk arasında “isim yazdırma”, “isim sildirme” veya “mahkeme kararıyla ad değiştirme” olarak bilinen bu süreç, sanılanın aksine doğru yönetildiğinde kısa sürede sonuçlanan hukuki bir işlemdir.

Bu yazımızda; isim ve soyisim değişikliği davasının genel şartlarını, dava sürecini ve 2026 yılı itibarıyla güncel uygulamaları ele alacağız.

İsim ve Soyisim Değiştirmek İçin “Haklı Sebep” Şartı

Türk Medeni Kanunu Madde 27 uyarınca, adın veya soyadın değiştirilebilmesi için hakimin kanaat getireceği bir “haklı sebep” bulunmalıdır. Kanun, bu sebepleri sınırlamamıştır; ancak Yargıtay uygulamalarında öne çıkan sebepler şunlardır:

1. Tanınan İsmin Farklı Olması (En Sık Rastlanan Sebep): Kişi kimlikte “Ahmet” olarak kayıtlıdır ancak ailesi ve arkadaşları ona çocukluğundan beri “Can” diye hitap ediyordur. Bu durumda Yargıtay, “Kişi, özümsediği ve bilindiği isimle yaşamalıdır” diyerek değişikliğe onay verir.
2. Gülünç veya Müstehcen Anlam: İsmin veya soyismin alay konusu olması, kişinin sosyal hayatını zedelediği için haklı sebeptir.
3. Din veya Vatandaşlık Değişikliği: Kişinin din değiştirmesi veya Türk vatandaşlığına geçmesi durumunda ismini Türkçeleştirmek istemesi haklı sebep sayılır.
4. Kişilik Haklarına Saldırı ve Travmalar: Özellikle soyadı değişikliklerinde; aile içi şiddet, babayla bağların kopması veya kötü anılar, değişikliğin temel gerekçesi olabilir.

Dava Süreci ve Görevli Mahkeme

İsim ve soyisim değişikliği, idari bir işlem değil, yargısal bir işlemdir.

• Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi.
• Yetkili Mahkeme: Davacının (sizin) yerleşim yeri (ikametgah) mahkemesi.
• Davalı: Nüfus Müdürlüğü. (Dava, şahıslara karşı değil, nüfus kayıtlarını tutan devlete karşı açılır).
• Süreç: Dava dilekçesi hazırlanır, harçlar yatırılır, duruşma günü verilir. Duruşmada genellikle 2 adet tanık (şahit) dinlenir. Tanıklar, kişinin sosyal çevresinde hangi isimle bilindiğini veya neden isim değiştirmek istediğini doğrular.

Önemli Ayrım: Sadece Soyadı Değişikliği İsteyenler

Eğer isminizden memnunsanız ve sadece soyadınızı değiştirmek istiyorsanız (örneğin babanızla görüşmediğiniz için veya soyadınızın anlamı kötü olduğu için), bu süreç biraz daha farklı detaylar içerebilir.

Detaylı Bilgi: Sadece soyadınızı değiştirmek istiyorsanız, babadan kalan soyadının reddi ve özel şartları incelediğimiz [Soyadı Değişikliği Davası ve Şartları] başlıklı detaylı rehberimizi okumanızı tavsiye ederiz. Keza aynı durum isim değişikliği davası için de geçerli olup isim değiştirme sürecini ve dava şartlarını izah ettiğimiz [İsim Değişikliği Davası ve Şartları] başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Nüfus Müdürlüğü’ne Başvuru ile (Mahkemesiz) Değişiklik Mümkün mü?

Kamuoyunda sıkça karıştırılan bir konudur. Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen geçici madde ile bir dönem e-Devlet veya Nüfus Müdürlüğü üzerinden başvuru ile değişiklik yapılıyordu. Ancak bu uygulama sınırlıdır:

1. Sadece yazım ve imla hatası olan (Örn: “Memet” yerine “Mehmet”, “Çoşkun” yerine “Coşkun”) isimler düzeltilebilir.
2. Genel ahlaka aykırı veya gülünç olduğu çok bariz olan isimler düzeltilebilir.

Eğer isminizde bir harf hatası yoksa ve siz isminizi tamamen değiştirmek (Örn: “Ayşe”yi “Deniz” yapmak) istiyorsanız, Nüfus Müdürlüğü talebinizi reddeder. Mutlaka Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmanız gerekir.

Davadan Sonra Ne Olur? (Diploma, Ehliyet, Tapu)

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra;

1. Karar yerel veya ulusal bir gazetede ilan edilir.
2. Nüfus Müdürlüğü sistemde değişikliği işler.
3. Yeni kimliğinizi çıkartabilirsiniz.
4. Diploma ve Tapular: Eski isminizle aldığınız diplomalar geçerliliğini korur. İleride bir sorun yaşamamak için “Nüfus Kayıt Örneği” (vukuatlı) almanız yeterlidir. Bu belgede “Önceki adı/soyadı: …” ibaresi yer alır ve ispat sağlar. Ehliyet ve pasaportunuzu ise yenilemeniz gerekir.

Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu: “İsim Değişikliği Haktır, Ancak Oyuncak Değildir”

“Eskiden kanunlarımız isim değişikliği hakkını ‘hayatta bir kez’ ile sınırlandırmıştı. Anayasa Mahkemesi bu kısıtlamayı kaldırdı. Artık haklı sebep varsa ikinci kez de değişiklik yapılabilir.

Ancak mahkemeler, bu hakkın keyfi kullanımına ve ‘deneme-yanılma’ yöntemine sıcak bakmaz. Ayrıca suç kaydını (sabıka) gizlemek veya borçlardan kaçmak (icra takibi) amacıyla yapılan isim değişiklikleri, Emniyet araştırmasıyla ortaya çıkarılır ve dava reddedilir. Bu nedenle dava dilekçesinde niyetin samimi ve gerekçelerin hukuki zemine dayalı olması şarttır.”

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. İsim değişikliği davasında avukat tutmak zorunlu mu?

Zorunlu değildir ancak dilekçenin yanlış yazılması veya usul hataları davanın reddedilmesine sebep olabilir. Reddedilen bir davayı aynı sebeple tekrar açmak zordur (Kesin Hüküm itirazı). Bu nedenle uzman bir avukatla çalışmak lehinizedir.

2. Çocuğumun ismini değiştirebilir miyim?

Evet. 18 yaşından küçük çocukların ismini anne ve baba birlikte başvurarak (velayeten) değiştirebilirler. Eğer anne-baba boşanmışsa, velayet kimdeyse o dava açabilir ancak diğer ebeveynin de davaya dahil edilmesi gerekebilir.

3. İsim ekletme (İkinci isim) mümkün mü?

Evet. Mevcut isminizi silmeden, yanına ikinci bir isim ekletmek (Örn: “Ali” iken “Ali Kerem” olmak) de isim değişikliği davası kapsamındadır ve aynı prosedüre tabidir.

4. Sabıka kaydım silinir mi?

Hayır. İsim veya soyisim değişikliği adli sicil kaydını (sabıkayı) silmez. Adli sicil numaranız T.C. Kimlik Numaranız üzerinden takip edilir. İsim değişse bile T.C. numaranız aynı kalacağı için sabıka kaydı yeni isminizde de görünür.