Günümüzde pek çok kişi, nüfusa geç kaydedilmekte veya erken kaydedilerek gerçek kayıtlarda gerçek yaşlarını görememektedirler. Bu husus kişileri yaşantılarında dönem dönem zorluklar çıkarabilmektedir. Nitekim yakın geçmişte bedelli askerlik imkanın verilmesiyle birlikte gerçek yaşı nüfusta yazmayan kişiler sorun yaşamış ve bedelli askerlik imkanından faydalanamamıştır. İşte bu nedenle yaş değişikliği davaları önem arz etmektedir.
Gerek eğitim ve öğretim hayatı bakımından gerekse de devlete bağlı kurumlarda yer alma bakımından yaş hususu önem taşımaktadır. Yaş küçültme ve yaş büyütme hususlarını aynı başlık altında incelememizin sebebi ikisinin de aynı kurallara tabi olması ve yargının her iki dava çeşidini de birlikte ele almasıdır.
Yaş Değişikliği Davasında Hukuki Düzenleme
İsim değişikliğine yönelik hukuki düzenleme Türk Medeni Kanunu’nda yer alsa da yaşın değiştirilmesi, küçültülmesi ve büyütülmesine yönelik düzenleme Nüfus Kanunu’nda yer almaktadır. Bu maddeye göre :
‘ Yaş, ad, soyadı ve diğer kayıt düzeltme davaları ilgilinin oturduğu yer asliye hukuk mahkemesinde Cumhuriyet savcısı ve nüfus baş memuru veya nüfus memuru huzuruyla görülür ve karara bağlanır. Bu davalar düzeltmeyi isteyenlerle, ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet Savcıları tarafından açılabilir ve dinlenecek tanıklar, resmi kayıt örnekleri ve belgelerle ispat olunur. Şu kadar ki; ilgilinin görünüşü davayı yalanlayıcı olmaması şarttır. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerine göre ceza mahkemelerinde yapılacak yaş düzeltmesi işlerinde de nüfus baş memuru veya nüfus memuru taraf olarak bulunurlar. Mahkeme kararına karşı taraflar Yargıtay’a başvurabilirler.
Yaş, ad, soyadı ve kayıt düzeltmesi hakkındaki mahkemeden verilen kararlar kesinleştikten sonra ilgilinin aile kütüne geçirilir. Ad ve soyadının değiştirilmesi, din değiştirme suretiyle de olsa mahkeme kararıyla yapılır. Adlarını değiştirenlerin aile kütüğünde yazılı çocukların baba veya ana adları, soyadlarını değiştirenlerin yalnız eşiyle reşit olmayan çocuklarının soyadları birlikte değiştirilir. Yaş düzeltme davası ancak bir defa açılabilir. Yaş, ad, soyadı değiştirenler askerlik ödevliliği içinde iseler yapılan düzeltmeler nüfus idarelerince on beş gün içinde askerlik şubelerine de bildirilir. ’ denilmiştir. Hukuki düzenleme bu olmakla beraber yerleşmiş içtihatlar doğrultusunda mahkemelerin dikkat edeceği kurallar söz konusudur. Bunlara aşağıda değineceğiz.
Yaş Değişikliği Davasında Mahkemenin Aradığı Şartlar
Mahkemece yaş değişikliğine karar verilebilmesi sıkı şartlara tabi tutulmuştur. Bu şartları kısaca sayacak olursak :
- Hastanede veya doğum evinde doğmuş olmamalı
- Dış görünüş, beyan edilen yaşa uygun olmalı
- Beyan edilen yaşta bir kardeş bulunmamalıdır.
Kanunun ve mahkemelerin aradığı şartlar bunlar olup bu şartları değerlendirmek gerekirse;
Hastane – Doğumevi: Yaş değiştirmek isteyen şahıs, herhangi bir hastane veya doğumevinde doğmuş olmamalıdır. Bu aradaki şart, şahsın doğumunu belgeleyen herhangi bir resmi evrakın olmaması halidir. Şayet doğuma ilişkin resmi bir evrak söz konusu ise mahkeme bu evraka bağlı kalıp davanın reddine karar verecektir. O nedenle yaş değişikliği için resmi bir kurum veya kuruluşta doğmuş olmama ilk şarttır.
Dış Görünüş: Yaş değiştirmek isteyen şahıs, beyan ettiği asıl yaşın görüntüsüne uygun olmalıdır. Şayet o yaştaki birisinin dış görünüşüne sahip olmayan birisini beyanını mahkeme dikkate almayacak ve yalan beyan dolayısıyla kanaat oluşturamayacaktır. Böylelikle açılmış olan dava reddedilecektir. Beyan edilen yaş şayet 1-2 yaş büyük veya küçük ise mahkeme açısından pek bir sorun teşkil etmeyecektir.
Kardeş Şartı: Şayet, davacının beyan ettiği yaşta bir başka kardeşinin mevcut olması davanın reddini gerektirecektir. Nitekim annenin gebe kalma ve gebelik süresi dikkate alınacağından aynı süreç içerisinde iki kişinin doğumunun gerçekleşmesi mantık kurallarıyla bağdaşmayacağından ötürü davanın reddine karar verilecektir. İşbu nedenle beyan edilen yaşta bir kardeşin bulunmaması gerekmektedir.
Yaş Değişikliği Davasında Kemik Radyolojisi
Yaş değiştirme davaları görülürken ilgili mahkeme, davacının kemik yaşının tespitini isteyebilir. Adli Tıp Kurumu aracılığıyla şahsın kemik yaşının tespiti gerçekleştirilir ve kemik yaşına göre mahkeme davacının talebini ret veya kabul eder. Fakat kemik yaşı tespiti yalnızca 22-25 yaşa kadar gerçekleştirilebilmekte, bu yaştan sonra kemiklerin gelişim göstermemesi nedeniyle yaş tespiti imkanı kalmamaktadır.
Yaş Değişikliği Davasında Dava Süreci
Yaş değiştirme ( Yaş düzeltme, yaş küçültme, yaş büyütme) davalarında dava süreci şu şekilde ilerlemektedir :
- Talep sahibinin yaş değişikliği şartlarını taşıyıp taşımadığının tespiti
- Şartların varlığı halinde avukata vekaletname çıkarılması
- Bildirilen 2 tanıkla birlikte davanın açılması
- Duruşma günü tanıkların beyanı ve mevcut delillerle birlikte Mahkemenin yaş değişikliğine hükmetmesi
- Gerekçi kararın yazımı
- Kararın mahalli bir gazetede ilanı
- Mahkeme kararının kesinleşmesi.
Yaş Değiştirme Davası Yargılama Süresi
Yaş değiştirme davalarında süreç bu şekilde ilerlemekte olup dava süresi 4-6 ay arasıdır. Nitekim bu süre mahkemenin yoğunluğuna göre değişebilmektedir. Bunun yanı sıra şayet mahkeme kemik yaşı tespiti talep ederse dosyanın Adli Tıp Kurumuna gitmesi dolayısıyla süreç daha da uzayacaktır.
Yaş Değiştirme Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yaş değişikliği davalarında dava, doğru yerde ve doğru mahkemede açılmalıdır. Nitekim yetkisiz ve/veya görevsiz bir mahkeme açılmış olan dava, mahkeme hakimi tarafından reddedilecek, davacı taraf için maddi külfet ve zaman kaybına yol açacaktır. İşte bu nedenle bu hususlara dikkat edilmeli, mümkün olduğu ölçüde yaş değişikliği davalarında hukuki yardıma başvurulmalıdır.
Nüfus Davalarına ilişkin yazılarımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Nüfus Hizmetleri Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Mrb mehmet bey ben kasim 1987 de saglik ocaginda dogmusum ama kimlikte 5 ocak 1988 bedelli askerlikten faydalanmak istiyorum yalniz dogum raporu icin saglik ocagini dogum raporu icin gittim 28 yil onceki hadise dendi ve arsivler yokmuş imha veya tahrip edilmis bu durumda dava acsam mahkeme lehte karar verir mi bedelliden yararlana bilirmiyim? Cevap verirseniz cok sevinirim..
Merhaba,
Mevcut koşullarla bedelli askerlikten faydalanamazsınız.
Merhaba Avukat Bey,
Ben kimlikte 11/04/1988 doğumluyum fakat normal şartlar altında 1987 doğumlu olmam gerekiyor. Köyde evde doğduğumdan yaşımı yanlış yazmışlar. Hatta ben ilkokula başladığımda kimliğim yeni çıkmıştı. Bu durumda dava açıp bu bedelli askerlikten yararlanma durumum olabilir mi? Cevabınız için şimdiden teşekkürler…
Merhaba,
Doğum belgesi olmadan açılmış yaş değişikliği davaları kabul edilse de TSK tarafından kabul edilmemektedir. Bu nedenle bedelli askerlikten faydalanamazsınız.
Emre bey merhaba
29.04.1987 dogumlu ablam vefat ettigi icin onun kimligini kullanmaktayim. Ablam hastane dogumlu. Benim dogum tarihimde 1992. Yas kucultme davasi acabilir miyim? Ailem icin hukuki yonu nedir? Evlenicem ve sirf kimlikte yasim buyuk gorundugu icin sevgilimle sorun yasiyorum. Cunku ondan buyuk bir dogum tarihine sahibim. Beni bu konuda bilgilendirirseniz cok sevinirim
Merhaba,
Siz doğduğunuz tarihi belgelendirebilirseniz yaş değişikliği davasını kazanırsınız.
Merhaba Avukat bey,
11.07.1987 doğulumyum normalde.hastanede doğmuşum. Ama 10 yaşlarinda kimliğimi çikartim. Kimlik de 11.12.1988 yazılmış yanlışlıkla. Bedelli askerlikten yararlanmak istiyorum. Avukat parası ya da herhangi bir masraf olur mu? Olursa ne kadar mal olur?
Cevabiniz için şimdiden teşekürler…
Merhaba,
Bedelli askerliğe başvuru için 2 aylık bir süre öngörülmüştür. Bu süreyi kaçırmamanız gerekiyor. Bir an önce davanızı açınız.
hocam
bedelli askerlik
ben kimlikte 10.01.1988 doğumluyum.hastane arşivinde 20.03.1987 ropor yok ama protokol defteri var.
ne yapmalıyım yararlanabilirmiyim
Merhaba,
Hastaneden doğduğunuz yaşa dair bir evrak tanzim edilirse yaş değişikliği yapılabilir. Böylelikle bedelli askerlikten yararlanabilirsiniz.
ust yazi bide protokol defterinin fotokopisi verildi bana yeterli.mi
Merhaba,
Nüfus müdürlüklerinin bu işlemleri yapması zaman alabilir, evraklarınızı bizzat siz takip ediniz.
merhaba ben 08.11.1995 tarihinde hastanede dogmusum ama kimlikte 27.11.1998 yazıyo benim ne yapmam gerekiyor düzeltme şansım var mı
Hastane’den doğum kayıtlarını alıp tarafımıza ulaştırmanız halinde davanızı açabilir, yaş değişikliğinizi gerçekleştirebiliriz.
uzun sürer mi ve maliyeti ne kadar olur acaba
hastane kaydı olarak sadece defter kaydı var o olurmu
Merhaba,
Bir avukatınız olduğu için gerekli bilgileri meslektaşımızdan almanız en doğrusu. Maalesef kendisini avukat ile temsil eden yurttaşlara yardımcı olamıyoruz.
Merhaba sayin emre bey hastane dogumlu yasim 18 kimlige dogru yazilmis ben yasimi 2 yas buyultmek istiyorum askere gitmek icim gorunus olarak 20yas gosteriyorum dava acsam yasim buyultulebilirmi saygilar
Merhaba,
Keyfi bir şekilde yaş değişikliği yapılamamaktadır.
Değerli büyüğüm
27/12/2000 hastane doğumluyum.Şu anda aktif voleybol oynamaktayım.Sporcular için yaş küçültmede esneklik var mı?
Merhaba,
Hukukta sporcular için farklı bir uygulama söz konusu olamaz. Her yurttaş eşit haklara sahiptir.