İşveren ; işyeri yönetimi ile ilgili karar alırken işçilerinin çalışma koşullarını değiştirebilir, düzenleyebilir. Fakat çalışma şartlarındaki değişiklik işçinin düzenini bozacak, memnun olduğu çalışma şartlarından başka koşullar altında çalışmaya zorlanması işçinin aleyhine bir durum oluşturacaktır. Nitekim işçinin aleyhine bir durum oluşması ve işçinin bu durumdan hoşnut olmaması ihtimallerine binaen kanun koyucu İş Kanunu’nun 22. maddesinde ‘Çalışma Koşullarında Değişiklik ve İş Sözleşmesinin Feshi’ başlığı ile şu maddeye yer vermiştir :
‘İşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. İşçi değişiklik önerisini bu süre içinde kabul etmezse, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını ve fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçi bu durumda 17 ila 21. madde hükümlerine göre dava açabilir. ‘
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Çalışma Koşullarının Tespiti
İşçinin çalışma koşullarının değiştirilmesinin tespiti için öncelikli olarak işçinin mevcut çalışma koşulları tespit edilmelidir. Nitekim işçi aleyhine bir değişikliğin varlığının tespiti için bu husus şarttır. Peki çalışma koşulları denildiği zaman önemsenecek hususlar nelerdir ?
- İşçinin iş görme borcu
- İşverenin ücret borcu
- İşin nasıl ve ne şekilde görüleceği
- İşin nerede görüleceği
- İşyeri çalışma yönetmeliği vb. işyeri uygulamaları
- Yıllık izin süreleri
- Çalışma saatleri
- Primler
- Dinlenme ve tatil
- Sosyal yardımlar vb.
Yukarda sayılan hususlar ve bunlara benzer iş yeri uygulamaları çalışma koşullarının bütününü oluşturmaktadır. Nitekim yukarıda sayılan hususlar gerek Anayasa ile koruma altına alınmış gerekse de İş Kanunu ile düzenlenmiş hususlardır.
Çalışma Koşullarında Değişiklik Nasıl Yapılmalıdır ?
İşçinin çalışma koşullarında değişiklik yapılması, tamamen işverenin keyfiyetine bağlı bir husus değildir. İşveren, işçinin çalışma şartlarını değiştirmek istiyorsa öncelikli olarak bu hususu işçisine yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür. Şayet işçiye yazılı olarak bildirilmeden yapılan değişiklikler işçileri bağlamayacaktır.
İşverenin çalışma koşullarındaki değişiklik teklifi işçi tarafından 6 gün içerisinde yazılı olarak olumlu veya olumsuz olarak cevaplanmalıdır. İşçinin çalışma koşullarında değişiklik teklifine sessiz kalması ve yazılı olarak cevap vermemesi, çalışma koşullarının kabul edildiği anlamına gelmemektedir.
Çalışma Koşullarında Değişiklikte Geçerli Neden veya Sözleşmenin Feshi
Çalışma koşullarındaki değişikliği kabul etmeyen işçiye karşı işveren, eski sözleşme şartlarına dayalı olarak çalışmasına devam edeceğini bildirebilir. Bunun haricinde işverenin iki seçimlik hakkı daha mevcuttur. Çalışma koşullarını kabul etmeyen işçiye işveren :
- Çalışma koşullarındaki değişikliğin geçerli nedene dayandığını,
- İş sözleşmesinin feshi için başka bir nedenin varlığını beyan ederek iş sözleşmesini feshedebilir.
Çalışma koşullarındaki değişikliğin kabul edilmemesi üzerine işveren, iş sözleşmesini feshetmek istese dahi bildirim sürelerine uymakla yükümlüdür. Aksi halde ihbar tazminatı ödemeye mahkum olacaktır.
Çalışma koşullarının değiştirilmesinde işçinin yeterliliğinden davranışlarından veya işletme gereklerinden kaynaklanan geçerli bir neden olmalıdır. Nitekim işçinin performans düşüklüğünün olması, o pozisyonda verimli olmaması gibi geçerli nedenlerin varlığı halinde çalışma koşullarında değişiklik yapılması işverenin değişiklik talebini haklı kılacak ve buna uymayan işçinin sözleşmesi geçerli olarak feshedilebilecektir.
Çalışma Koşullarında Değişiklik Nedeniyle İşçinin İş Sözleşmesini Feshi
Çalışma koşullarının esaslı bir şekilde değiştirilmesi ve işçinin bu durumu kabul etmemesi halinde iş ilişkisinin ne olacağı önem taşır. Nitekim işçi, değişiklik ile birlikte aleyhine olan bu durumu kabul etme zorunluluğunda değildir. İşçi, kendisine çalışma koşullarında değişiklik bildiriminin yapılmasını binaen 6 iş günü içerisinde kabul etmediğine dair beyanını işverenine yazılı olarak ulaştıracak ve işverenin tavrını takip edecektir. İşveren çalışma koşullarında değişiklikte ısrar ettiği takdirde işçi, iş sözleşmesini haklı olarak feshedecek ve kıdem tazminatını almaya hak kazanacaktır.
Çalışma Koşullarında Değişikliklere ÖRNEKLER
İşçilerin çalışma koşullarında değişiklik yapılması ve işçilerin bu değişikliklere karşı haklarını tam olarak bilememeleri biz avukatlar ve işçiler için büyük sorun teşkil eder. Nitekim işçilerin değişiklikler karşısında tavır sergileyememesi veya haklarını aramaya geç tarihlerde başlamaları geri dönülmesi zor hak kayıplarına yol açabilmektedir. Şimdi bazı çalışma koşulları değişikliklerine yer vermek istiyoruz :
* İşçinin başka bir ile veya ilçeye gönderilmesi :
İşçi ile işveren arasında başka ile veya ilçelerde çalışılabileceğine yönelik bir sözleşme olmaması, görev yeri değişikliğinin ihtiyaca binaen yapılmadığı gibi hususların varlığı halinde ; işçinin başka bir il veya ilçeye gönderilmesi çalışma koşullarında esaslı değişiklik kabul edilir. Yine sözleşmede böyle bir hususun varlığı halinde dahi işverenin gerçekten ihtiyaç için bu değişikliğe gidip gitmediği araştırılmalıdır. Buna ilişkin bazı Yargıtay Kararları şu şekildedir :
- Görev yeri değişikliğinin ihtiyaca binaen yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır. (9.HD / 2012)
- Görev yeri değişikliği sözleşmeden kaynaklansa da objektif kullanmadığı anlaşılmakla işçinin feshi haklıdır. (9. HD / 2010)
- Sözleşmede nakil yetkisi bulunmadığı halde başka bir ile nakil üzerine davacının oraya gitmediği, işverenin sözleşmeyi açıkça da feshetmediği durumda haklı sebeple sözleşmenin davacı tarafından feshedildiği kabul edilmelidir. (9. HD / 2006)
- İşçinin Şişli’de bulunan işyerinden Kartal’da bulunan işyerine naklinde objektif neden olup olmadığı, davacı işçinin yeni işyerinde çalışmasına ihtiyaç duyulup duyulmadığı araştırılmalıdır. (9. HD / 2012)
- İstanbul’dan Ankara’ya nakil edilen işçinin sözleşmesinde sadece Belediye sınırları içerisinde değişiklik yapılacağı düzenlendiğinden çalışma şartlarının ağırlaştığı kabul edilmelidir. (9. HD / 2012)
* İşçinin Görevinin/Pozisyonunun Değiştirilmesi :
İşçinin çalışmış olduğu görevinden başka bir göreve alınması, işçinin iş şartlarını ağırlaştırmış ve işçi aleyhine bir durum ortaya çıkarmış ise çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapıldığı kabul edilmelidir. Buna ilişkin bazı Yargıtay Kararları şu şekildedir :
- Hem görevi hem de işyeri değiştirildiğinden ve bunda ısrar edildiğinden işverenin haksız feshi vardır. (9.HD / 2012)
- Ütücü iken bulaşıkçılığa verildiğinden işçi feshi haklıdır (9.HD / 2011)
- Pasta ustabaşılığından temizliğe verildiğinden işçi feshi haklıdır. (9.HD / 2010)
- Araç şoförü olarak çalışan davacının rızası alınmadan temizlik işlerine verilerek çalışma şartları ağırlaştırılmıştır. İşçi feshi haklıdır. (9 HD. / 2006)
* Çalışma Şartlarının Ağırlaştırılması :
Çalışma şartları ağırlaştırılan işçi, iş sözleşmesini çalışma koşullarında esaslı değişiklik olması nedeniyle feshedebilir. Nitekim çalışma şartlarında ağırlaşma genellikle çalışma süresi olarak uygulamada karşımıza çıkmaktadır. Buna ilişkin bazı Yargıtay Kararları şu şekildedir :
- Pazar günleri nöbet tutulmasını istemek iş şartlarını ağırlaştırır. İşçi feshi haklıdır. ( 9. HD / 2012)
- 8 saatlik 3 vardiyadan 12 saatlik 2 vardiyaya geçmek iş şartlarında ağırlaşmalıdır. Kabul etmeyen işçinin işyerine alınmaması işveren feshidir.
- Çalışma saatlerinin uzatılması iş şartlarını ağırlaştırır. İşçi feshi haklıdır. (9. HD / 2011)
- Çalışma saatini yarım saat uzatmak iş şartlarını ağırlaştırır. Kabul etmeyen işçinin çıkarılması işverenin haksız feshidir. (9. HD / 2008)
* İşçi Ücretinin/Maaşının Değiştirilmesi :
İşçilerin ücretlerinin değiştirilmek istenmesi, çalışma koşullarında esaslı değişiklik arz eder ve işçi bu nedenle iş sözleşmesini haklı olarak feshedebilir.
* İşçiye İbraname/Sözleşme İmzalatmak :
İşçilerine başka hiçbir alacakları kalmadığına dair sözleşme imzalatmak isteyen işverene karşı işçiler, iş sözleşmesini çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapıldığından bahisle haklı olarak feshedebilir.
Çalışma Koşullarında Değişiklik Yapılması Halinde Ne Yapılmalıdır ?
Çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapılacak olan işçi, öncelikli olarak bu değişikliğin lehine mi yoksa aleyhine mi olduğunu tespit etmelidir. Şayet işçi aleyhine bir değişiklik söz konusu ise, çalışma koşullarında değişiklik için işveren İş Kanunu’na uygun hareket etmiş midir bu husus irdelenmelidir. Nitekim yukarda izah ettiğimiz üzere işveren, çalışma koşullarında değişikliği yazılı olarak bildirmekle yükümlü olup bu şekil dışında bir değişiklik işçi için bağlayıcı olmayacaktır.
Netice itibariyle çalışma koşullarında değişiklik yapılmasını kabul etmeyen işçi bunu yazılı olarak işverenine bildirmelidir. İşvereninin ısrarının devam etmesi, sözleşmeyi feshetmesi veya işçisini tehdit etmesi üzerine de işçi iş sözleşmesini haklı sebeple feshedecek ve İş Kanunundan doğan haklarını talep edebilecektir.
İş Hukuku ile ilgili detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Sayın Av Mehmet Emre Ulusoy ben özel bir kurumda garson çaycıyı m çalıştığım yer üst düzey insanlar olduğu için sadece müdür ve üstlerime hizmet etmem gerektiği için müdürlerin altına hizmet etmem yasak bundan üç gün önce benden uzman mühendis benden çay istemişti misafirim var diye yanındaki misafirim var diyerek benden çay istedi yanındaki misafirin direktör olduğunu bilmedim ve o günde çok yoğundum vermedim çayı aradan bir gün geçti o direktör benim bölümümü değiştirdi ve sanki bir suçlu gibi aldılar yerimi değiştirdiler ve benim gerçekten piskolojim bozuldu bu olaydan sonra bana zorla yer değişikliği imzalattırdılar bana basakı yaptılar ben bu durumdan çok mutsuzum bana mobink uyguladılar baskı yaptılar ve her şey bir gün içerisinde oldu zorla evrak imzalattılar bölüm değişikliği için benim onurumu kırdılar benim ne yapmama gerekiyor saygılarımla bana bir yol gösterirseniz size minnettar olurum birde iş feshedilmesi benim işime son verip tazminatımı almam mı oluyor kafam karışıyor
Bölüm değişikliğini ben kabul etmediğim halde bana zorla tehtit ederek imzalattırdılar ben istemiyorum ve yılık izine ayrıldım şu anda ben yer değişikliğini bu imzayı atarak kabul etmiş mi oluyorum bu değişikliği
Merhaba,
İmza attıysanız kabul etmiş oluyorsunuz. Yine de noterden ihtarname çekerek ilgili imzayı zorla attığınızı, bu değişikliği kabul etmediğinizi iş yerine bildiriniz.
Merhaba,
Yapmanız gereken işlem işverene ihtar çekerek bu değişikliği kabul etmediğinizi, zorla imza attığınızı ihtar ediniz.
5 yıldır bir kargo firmasında calıksyorum buraya basladıgımda hic bir sagılık sorunum yoktu
bu isyerinden ben bel fılgı oldum
onuda gectim is ver bana hadinden fazla yukleniyor ben pikolojimi den gemi boz du ben
ne yapmalıyım acaba
hastane icin izin istedigim de dahil kavga ediyoruz
ben ne yapmalıyım bana bir yardırmıcı olursanı z
sevinir
ve nasıl tazminat alınır
hayırlı gunuler
Merhaba,
Doktordan bel fıtığı olduğunuza ve ağır iş yapamayacağınıza dair rapor almanız lazım. Raporu işverene sunup size daha uygun bir pozisyon vermesini talep etmelisiniz.
sayın hocam,Eşimde özel bir Hastanede Ebe olarak görev yapmaktadır. 13 aylık bir kızımız var. süt izinleri doğum izinleri kullandı ve hiç bir şekilde sorun çıkarmadılar. Sonrasında 3 ay ücretsiz izin kullandı ve 3 ay çalıştı. daha sonra bir ay daha ücretsiz izin aldı. şu an ise çalışmaya devam ediyor.
Altı yıldır aynı hastanede çalışmaktadır. Şu ana kadar haftanın beş günü sabah 08:00 akşam 18:00 a kadar çalışıyordu. ama bundan sonra sabah 08:00 akşam 20:00 ye kadar çalışmasını istiyorlar. iki hafta bu şekil çalıştıktan sonra kalan bir hafta dört gün bu şekil diğer hafta da üç gün bu şekil çalışıp aylık çalışma saatini doldurmasını istiyorlar. bunu da bakanlık bu şekil çalıştırmamızı istiyor deniliyor ve bununla ilgili yasa olduğu söyleniyor.
kendisi bu çalışma sistemini 13 aylık çocuğumuz olduğu için kabul etmiyor defalarca dile getirmesine rağmen üzerine baskı uyguluyorlar. yerini değiştirmekle daha kötü bir yere vermekle (ebe olmasına rağmen başka bir pozisyonda çalıştırmayı) tehdit ediyorlar. ücretsiz izin almak istediğimizde de bizim insiyatifimizde denilerek geri çevriliyor.
bu konu da ki değerli görüşlerinizi bizimle paylaşır, bize yol gösterirseniz minnettar kalırız.
Merhaba,
İşçinin izni olmaksızın çalışma koşullarında değişiklik yapılamaz fakat iş sözleşmenizi incelemeniz gerekir.
Benim 1 ay önce işyerinde bir terfi olayım oldu beni şuanda çalışmakta olduğum hatta verdiler 1 ay sonra ise başka bir hatta verdiklerini söylediler bende geçmek istemedim ne yapmam lazım zorla beni oraya verebilirler mi
Merhaba,
Çalışma koşullarınız değişecek ise yazılı onayınızı almak zorundalar. Fakat yine de iş sözleşmenize bakılması gerekir. Sözleşmenizi iyice inceleyip işverenin sizi yer değiştirme yetkisi olup olmadığını kontrol ediniz.
Merhaba,
Bir sigorta şirketinde iş sözleşmeme göre, hedeflendirme yöntemi ile baz maaş + ürün komisyonu + hedef gerçekleştirme ödülü ile çalışıyorum.
Şirket bir projede yetkinliğime güvendiğinden dolyı 50 iş günü olarak beni ve bir grubu yazısız olarak 01.06.2016’da görevlendirdi. Bu projede ki görev için komisyon ve ödül yapısı bildirilmedi. Ancak küçük bir destek primi ödeniyor. Projede ki görevim plandığı gibi 50 iş günü olmadı, halen aynı projedeyim. Dolayısı ile geçmiş pozisyonumdaki komisyon ve ödül tutarlarım turnover sebebi ile tükendi. Gelirim bir hayli düştü. Satış yapma yetkim proje yapısı gereği olmadığından dolayı ödül ve komisyon da kazanamıyorum ve haliyle bir fırsat maliyetim oluştu.
Bu durumda şirket geçmişe dönük fırsat maaliyetimi ve mağduriyetimi gidermeli midir, yoksa haklı sebeple fesih hakkım bulunuyor mu?
Hukuki yöntem ne olmalıdır, cevabınız için şimdiden teşekkürler.
Saygılarımla.
Merhaba,
İmzasız bir şekilde çalışma koşullarında değişiklik yapılmış. İşverenden yazılı olarak eski pozisyonunuzu isteyebilirsiniz.
Merhaba mehmetbey biz taseron isciyiz ana isverende tmsf ye bagli bir sirket taseronla sozlezmeyi feshettiler. Bizi bunyelerine almak istediler biz taserondan istifa edip gececektik daha sonra ana isveren avukati ilerde gecmise donuk tazminatlarinida alabililirler demis yani kadro olmayacak gibi ana isverenin hem maas hem sosyal guvence acisindan olanaklari daha iyi ben bu ana isverene gecmek icin ne yapabilirim
Merhaba,
Hukuki bir probleminiz yok beyefendi, geçmek istediğiniz şirket varsa istifa edin gidin diğerine geçin.
Merhaba bir kamu kurumunda yüksek gerilim sistemleri teknisyeni olarak işçi kadrosunda çalışmaktayım. Toplu iş sözleşmesine tabiyim. Branşım gereği trafo bakım onarım ve arızaları, yüksek gerilim ile ilgili hat arızaları filan yapmaktayım. Branşım gereği fazla arıza olmamakta dolayısı ile hergün mesleğime uygun iş cikmamaktadir. Bulunduğum atelyede ( elektrik atelyesi) elektrik teknisyenleri de bulunmakta ve onların iş durumu çok yoğun olmaktadır. İşverenim bnm de elektrik mezunu olmamdan dolayı bbeni de elektrik işlerini gondermektedir.itiraz ettim ve toplu sozlesmemizdeki maddeye göre beni 1 yıllığına geçici görev ile elektrik teknisyenligine gecisimi yapmıştır. Sözleşme deki madde 1 yıl dolunca eski branşima iade edilmem gerektigini yazmaktadır. Fakat işveren elektrik teknisyeni olarak görevime dEvam etmem konusunda ısrarcı. Birbirine yakın meslekler olduğu için işverenin yaptığı esaslı degisiklige girer mi? Teşekkür ederim.
Merhaba,
1 yıl sonrasında aynı görevde kalmanız ancak rızanız halinde mümkün olacaktır. Rıza göstermemeniz halinde işveren bu görevlendirmeyi yapamaz.
Merhaba özel bir firmada bana sorulmadan ve haber verilmeden firmamiz kuculuyor diye görevim ve görev yaptığım yer değiştirildi bu süreçte benim ne gibi hukuki haklarım mevcut. ?
Merhaba,
Departman kapatılması söz konusu ise bu mümkün fakat aksi halde sizin onayınız alınmalıdır.
Merhaba bir sırkette 6 yıldt calşmaktayım fakst tazmınatmı vermemk için veni baska bir subde calştrmak istıolsr bu sürecte nasl bir yol izlemeliym
Merhaba,
Şube değişikliği Yargıtay’ın yeni kararına göre esaslı değişikliktir. Bu nedenle sizin onayınız olmaksızın bu tür bir değişiklik yapamayacaklar. Yaparlarsa iş sözleşmenizi fesih hakkınız olacaktır.
Merhaba iyi günler kamu kurumunda kamu işçisiyim işyerinde 3 lü vardiya sistemi vardır fakat ben memur işi yapıyordum bunu yaparken de 2 li vardiya çalışıyor idim eşim kanser tedavisi görüyor şuan 3 ay Raporlu şuan kemoterapi görmektedir işveren bana ikinci işi de yaptırmak istedi kabul etmedim iş yeri bu sefer işçi postası yani 3 lü vardiya sistemine görevlendirme yaparak beni vardiyaya verdi yerime başka işçi personeli görevlendirme yaptı işverene eşimin ağır hasta olduğunu belirtmeme rağmen beni vardiyaya soktu sormak istediğim eşime benim haricimde bakacak kimsem yoktur 3 lü vardiyada gece nöbetine giriyorum ordan çıkınca da gündüz eşimi hastaneye götürmek zorundayım gündüz uyumam gerekecek yalnız hastane dönüşü akşamı buluyor uyumadan tekrar gece nöbete uykusuz gitmek zorunda kalıyorum iş yeri ağır işler olduğu için İş kazası geçirme riskim var konu ile ilgili ne gibi bir işlem yapabilirim iş yeri aile hayatından daha mı önemlidir yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
2li vardiya sisteminden 3lü vardiya sistemine sizin onayınız olmaksızın geçiş yapılamaz. Bu tür değişiklikler esaslı değişikliktir. İşverene bir dilekçe ile bu değişikliği kabul etmediğinizi iletin. Eğer işveren eski görevlendirmenize sizi döndürmezse iş sözleşmenizi feshetme hakkınız doğacaktır.