İş Hukukunda fazla çalışma sürelerini ispat yükü işçiye aittir. İşçi, fazla çalıştığı iddiasında bulunmuş ise bu iddiasını kanıtlamak ve hakimi bu konuda ikna etmekle yükümlüdür. İşbu nedenle dava başlangıcında fazla çalışma ücretlerini isteyen işçi, çalışma süresince atmış olduğu imzalara önem vermeli ve atmış olduğu her imzanın ileride açılacak davalara etki edeceğini unutmamalıdır. Fazla çalışma ücretine ilişkin detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
FAZLA ÇALIŞMA (Fazla Mesai) NASIL ISPAT EDİLEBİLİR ?
Fazla çalışma yaptığını iddia eden bir işçi, bu iddiasını ispatla mükelleftir. Nitekim davacı olan işçi, elindeki belgeleri ve evrakları mahkemeye sunacak, ilgili kurumlardan getirtilmesini istediği evrakları ilgili mahkemeden isteyecektir. Peki fazla mesai ücretlerinin tahsiline yönelik bir alacak davasında fazla mesai süreleri neler ile ispat edilebilir ?
Bordro
Ücret bordroları, fazla çalışma sürelerindeki en önemli delillerden biridir. Nitekim bazı işverenler, bordroları işçilerine imzalatmakta ve ileride doğacak ihtilafların önüne geçmektedir. Bu noktada, şayet işçinin imzası var ve bu imzanın sahte olduğuna yönelik bir iddia yoksa bordro kesin delil sayılacaktır. Şayet bordro üzerinde bulunan ve işçinin olduğu iddia edilen imza sahte ise ; bordro delil niteliğini kaybedecektir.
Bordroda, işçinin imzası var ise ve fazla çalışma ücretlerinin ödendiği bordrodan anlaşılıyor ise işçinin fazla mesai ücreti alması imkansızdır. Fakat bordroya imza atan işçi bordro üzerine bir kayıt düşebilir. Hukuk dilinde buna ihtirazı kayıt denilmektedir. Bordro üzerine ‘fazla çalışmaya ilişkin alacağım daha fazladır’ veya ‘fazla çalışma ücretimi almadım’ şeklinde düşülen ihtirazı kayıtlar, dava aşamasında işe yarayacak ve işverenin ibraz ettiği bordroları geçersiz kılacaktır.
İmzasız ve ihtirazı kayıtsız bordrolarda; ödemeler banka üzerinden gerçekleşmiş ve her ay farklılık gösteren ödemeler söz konusu ise işçi, fazla çalışmalarını yazılı delillerle ispat etmekte zorundadır. İşçinin maaş bordrosunu imzalaması halinde bu durumun yargılamaya etkisi hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : İşçinin Maaş Bordrosunu İmzalaması
İşyeri Kayıtları
Fazla çalıştığını ispat etmek isteyen işçi, işyeri giriş-çıkış kayıtlarını ilgili mahkemeden talep edebilir. Bugün birçok işyeri, işçilerine giriş ve çıkışlarda imza attırmaktadır. Hatta teknolojik gelişmelerle birlikte işçiler, işyerlerine turnike sistemleri ile girmekte ve giriş çıkış saatleri detaylı olarak görülmektedir. Böyle bir sistemin varlığı halinde bu dokümanlar kuvvetli birer delil olacak ve fazla mesainin hesaplanmasında başrolü oynayacaktır.
İşyeri Yazışmaları
Fazla mesaiye kaldığını iddia eden işçi, işyeri içerisinde yapılan işe dair olan/olmayan yazışmalarını delil olarak sunabilir ve bu evraklar Mahkemece dikkate alınır.
Tanık Beyanları
Yazılı belgeler ile işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığını tespit edilemiyor veya tespit edilmesine rağmen bazı hususlarda eksiklikler mevcut oluyor ise tanık beyanı en önemli delil konumuna gelecektir.
Fazla çalışma ücretinin tahsiline ilişkin açılacak iş davasında en önemli delil tanık beyanlarıdır. Nitekim çoğu zaman işyerinde gerekli evraklar olmayacak ve mahkemeye ibraz edilemeyecektir. Hal böyleyken fazla çalışmaya ilişkin süreler tanık beyanlarıyla belirlenecek ve dava bu beyanlara göre sonuçlanacaktır. İşbu nedenle hem seçilecek tanıklar hem de tanıkların beyanları çok önemlidir. Şayet davacı işçi ile kısa bir süre birlikte çalışmış bir tanık, çok faydalı olmayacağı gibi davacı işçinin iş arkadaşı olmayan bir tanığın da beyanlarına itibar edilmeyecektir.
İş davaları, tanık beyanlarına göre şekillendiğinden ötürü, davacı işçi ve işçi avukatı seçeceği tanıkları iyi irdelemeli ve davanın, bu tanık beyanlarına göre sonuçlanacağını bilmelidir. Bununla birlikte, aynı işverene karşı davası olan tanıkların da beyanları çoğu mahkemece kabul edilmemektedir.
FAZLA ÇALIŞMA SÜRESİNİN (Fazla Mesai) iSPATINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI
- Bordroda ‘fazla mesai yapmadım, aylık istihkakımı tam olarak aldım’ yazsa da çalışırken alınan bu ifade geçerli değildir. Fazla çalışma yaptığı tanıklarla ispatlanabilir. (Yargıtay 9. HD.)
- Fazla çalışma yaptığını ispat davacı tarafa aittir. Tanıkları için kesin süre verilmelidir. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının kendi adına vergi mükellefiyet kaydı bulunduğu, davalı şirkete ait tekel ürünlerini sattığı depodan aynı zamanda kendi adına da iş yaptığı, kendi adına yürüttüğü mesai ile davalı şirket adına yaptığı mesainin iç içe girdiği anlaşılmıştır. (Yargıtay 9. HD.)
- Bir insanın haftada 6 gün 16-08 saatleri arasında çalışması hayatın olağan akışına aykırıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Fazla çalışma tanık beyanlarıyla ispatlanmıştır. Mahkemenin fazla çalışma yapıldığının ispatını sadece yazılı delillere dayandırarak puantaj kaydı, çalışma çizelgeleri bulunmaması nedeniyle isteği reddetmesi hatalıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Tüm davacı tanıkları fazla mesailere ilişkin ücretlerin ödendiğini söylese de fazla çalışma ücret alacağının ödendiğini ispat yükü işverene ait olup, davalı işveren tarafından fazla çalışma ücret alacaklarının ödendiğine ilişkin imzalı maaş bordrosu veya eşdeğer belge sunulmadığından alacak hesaplanmalıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Tanıkların işyeri dışında başka mağazalarda davacının ne kadar çalıştığına ilişkin beyanları görgüye dayalı olmadığından itibar edilmez. (Yargıtay 9. HD.)
- Tanığın beyanı sadece birlikte çalıştığı dönem için fazla çalışmayı ispatlar. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının eşi ve işyerinde çalışması olmayan diğer bir davacı tanığının işyerindeki çalışma saatlerini bilmeleri mümkün değildir. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının arkadaşı ve diş doktorunun işyerinde çalışması olmadığından, yakın yerde de çalışmadıklarından işyerindeki çalışma saatlerini bilmeleri mümkün değildir. (Yargıtay 9. HD.)
Başkaca kararlar sorgulamak için : Yargıtay Kararı
Merhaba 2009 yılından bu güne çalıştığım turizm sektöründe teknik eleman olarak çalışıyorum sürekli fazla mesai ve alacak izinlerini ücret karşılığında alamamaktan şikayetçiyim her yıl bazı dönemler yoğunluktan yada bazı arkadaşların işe gelmemesinden dolayın son anlarda mesaiye kalma gibi durumlar oluyor böyle durumlarda işveren bu fazla mesaileri biz bu mesainin parasını istiyoruz serbes zaman izni istemiyoruz dediğimiz halde bize serbes zaman izni olarak kullandırmaya zorluyor ve hep serbes zaman izni olarak kullanmak zorunda kalıyoruz yine 2015 nisan ayı için haftalık of iptalleri olsun fazla mesailer olsun toplam 46 saat fazla mesai yapmışım bunu kendimiz ve şefler not tutuyoruz fakat personel müdürlüğü resmi kayıt altına almıyor neticede dün yatan maaşın bordrosunda fazla mesai alacağı olarak sadece 23 nisan tatilini ekleyerek yatırmışlar geri kalanı da serbes zaman izni olarak kullanacaksınız diyorlar ayrıca 2 yıldır maaşlarda düzenleme yapılmıyor zam istiyoruz sene başından beri oyalıyorlar bu ay zam sonraki ay zam biz 3 arkadaş yeter artık ne mesailer yatıyor ne zam yapıyorlar diyip işten ayrılma kararı aldık fakat 2 arkadaşımdan biri 2. yılını diğeri de 1. yılını doldurdu onlar kıdem tazminatlarını dert etmiyor mesailerimizi alalım yeter diyorlar fakat ben 5. yılımı dolurdum ve kıdem tazminatımı yakmak istemiyorum yaşadığımız sorun iş mahkemesine gitmemiz durumunda fazla mesai ve kıdem tazminatlarımızı alabilirmiyiz Teşekkürler
Merhaba,
Fazla çalışma ücretlerinizin ödenmemesi nedeniyle iş mahkemelerinde dava açabilirsiniz. Anladığım kadarıyla İstanbul dışındasınız. Bu nedenle bulunduğunuz bölgeden bir avukat bularak hukuki yardım talep edebilir, davanız için ilgili avukatı görevlendirebilirsiniz.
merhabalar emre bey,iş yerinde sürekli 4 yıldır akşam 8 sabah 8 olarak gece çalışmaktayım,fazla mesaileri elden eksik veriyorlar sürekli bodroda 0 gözükoyor.4 tane şahidim ve elimde puantaj var şirketin,ayrıca benim adıma evraklarda mevcut.dava açsam sizinle kazanabilirmiyim?
Merhaba,
Tanıklar ve evraklarınızın olması gayet iyi. Dava açarsanız kazanırsınız.
merhaba emre bey esım daha once 6 yıl calıstıgı ısserınde mazla mesaı ucretlerını almadı. raporlu oldugu halde bıle ısyerınde calısmka zorunda kaldı yaklasık 1200 saat maseısı bulunmakta muhasebecı oldugu ıcın bunları herturlu kanıtlıyabılıyor bız bu mesaı ucretlerının yanında rapaorlu olarak calıstıgı gunlerıde fazla mesaı olarak sayılmasını ısteyebılırmıyız.
Merhaba,
Raporlu olarak gösterilen günde çalıştığı kanıtlanabilirse mahkeme hakimi bu bedellerin de sizlere verilmesine hükmedecektir.
Mrb calismis olduğum şirkette 11 saat günlük calisiyorum fakat 7.5 saat üzerinden maaş bodrosuna yaziliyor ek bi ücret almiyoruz dava acarsam eğer sonuuclari neler olur
Merhaba,
Fazla çalışmalarınızın tahsili için dava açarsanız ve bunları kanıtlarsanız kazanırsınız.
merhaba emrebey ben2003ekım ayında bıtane markette işe başlamıştım halen calısıyorum2011agustos ayının 20 sınde cıkıs bırgun sonra aynı 21 agustosta marketlerın ıkıncı subesınde gırıs yapmışlar işyeri sahiplerı aynı kışı .bende bunun farkına vardığımda sordum patronlara senı dıger subemıze gecıs yaptık kıdem tazmınatını etkilemez dedıler ıksıde bızım subelerımız dedı.bu gırıs cıkıs tazmınatımı etkılermı.etkılersede neyapmam lazım.toplam 12 yıla yakın oldu çalışıyorum halen.tesekkur ederım
Merhaba,
İleride kıdem tazminatına yönelik açacağınız davayı her iki firmaya karşı yönlendirirsiniz.
merhaba.ben 12 yıldır bır markette çalışıyorum ılk 10 yıl günde 12 saat calıstım gerı kalan 2 yıl 11 saat calıstım halen calısyorum .ben ilerde işten çıkma durumum olursa günde 12 saat calıstıgımı nasıl ıspat edebılırım.işe gırıs ve cıkıslarımızda parmak ızı veya kart basma gıbı bır ımkanımız yok cep telefonumla işe gırıs ve cıkıs anlarımı çeksem burdan ispatlaya bılırmıyım işe gırıs ve cıkıs saatlerımı ve tarıhını.bu bır delıl olurmu teşekkür ederım.
Merhaba,
Deliliniz yok ise muhakkak sizinle birlikte görev almış iş arkadaşlarınızın tanıklık yapmış olması gerekiyor.
Merhaba mehmet bey petrolde çalışıyorum 7 aydır ve 24 saat çalışıp 24 saat dinleniyorum fazla mesai izin paralarını nasıl alabilirim yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
Arabulucuya başvuru yapacaksınız sonrasında uzlaşamazsanız İş Mahkemesinde dava açarsınız.
Emre Bey Merhabalar,
Size bir konuda danışmak istiyorum.Benim çalıştığım firmada iş kanuna göre (haftalık 45 saat olarak hesap) yıllık 676 saat fazla mesaim var.Firmadan 2 yıl 1 aylık sürede çalışmaktayım.Maaşımı netden almaktayım düzenli olarak.Yaptıkları sözleşmede aldığımı net ücretin mesailerle içinde olduğu belirtilmektedir.Bordro mail olarak firma tarafından gönderilmektedir.Aynı zamanda bordroda fazla çalışma ücreti ibaresi bulunmamaktadır.Kapılarda turnike sistemi ve akşam saatlerinde şirket için attığım maillerde mevcut.Dava açmam nasıl bir sonuça ndn olur ? çok teşekkürler şimdidn
Merhaba,
Fazla çalışmalarınızın tahsili için dava açabilirsiniz. Bu davada tanıkların beyanı çok önemlidir. Bu nedenle sizinle birlikte çalışan kişilerden tanıklık yapmalarını isteyiniz.
merhaba ban 12 sene markette calıstım 12 saat calısmalarımı ispatlıyacak bır ımkanım yok ne parmak ızı cıhazı ne kart basma.halen çalışıyorum dünde sıze mesaj atmıştım ben arzu ceren.bir iş arkadasım var 6 yıl beraber calıstık ama bu arkadaş akrabam yanı dayımın oglu soyadlarımız farklı akrabaların tanıklığı kabul olunuyomu.akrabam dıye hakım ınanırmı dayımın oğlunun sagıtlıgıne,tesekur ederım emrebey,
merb.emre bey ban fazla mesayı lerımı kanıtlamak için birtane sahıdım var ama.kuzenım dayımın oglu soyadlarımız farklı ama genede sahıtlıgı nı hakım kabul edermı beraber aynı ısyerınde calıstık.dıger işcıler patrondan korkusu ve ısten çıkarılma korkusu yüzünden sahıtlık yapmıyolar dayımın oğlunun sahıtlıgı kabul olunurmu
Merhaba,
Aynı iş yerinde çalışıyor iseniz kabul edilir fakat her halükarda 2 adet tanığınız olsa daha sağlıklı olur.
Mehmet bey mrb.Öncelikle çalışmış olduğum iş yerinden çıkartılalı 9 ay oldu.mesai ve usulsüz çalıştırılma davalarını ne kadar zamanda açabilirim.mesai için raporlarım mevcut değil fakat şirketten 2 tanığım var.usulsüz çalıştırılmada, alt yüklenici ve üst yüklenici firmalar arasında (kendi aralarında)yaptıkları sözleşmede benim sadece şöför olarak çalıştırılabilmem söz konusudur,fakat yapmış oldğum iş şirketin mühendis kadrosunun yapmış olduğu iştir.bu doğrultuda dava açabilrmiyim
Merhaba,
Fazla çalışma ücretlerini 5 yıl geriye dönük olarak alabilirsiniz. Bu nedenle hızlı bir şekilde davanızı açınız.
merb.emre bey ben 10 senedir bir şirkette arac tamircisi olarak calışmaktayım. mesailerim tam verilmiyor 40 saat mesai yapmışsam 20 saat veya gönlünden ne koparsa kafasına göre veriyolar bir türlü 10 senedir düzeltmediler.hep böle. hep böylesabah işe giriş cıkışları imza olarak atıyoruz heftada 3.4 defa 1veya 2 saat hep gec cıkıyom ış bıtmemış oluyor bunun mesaisini ve yemek parası falan vermıyo yemek parasını tıkırt olarak yatırıyolar ama hep sıtandart mesaılere bısey yok .gece yolda kalan araclara gene ben gelıyorum yanlız bu mesaı ımza föyüne yazmıyolar fazla mesai istek formu dıye bır kagıt var vardiye amirinin imzası ve kaşesı var ona yazıyolar yol parasıda yemek parası gıbı sıtandart mesaı yapınca vermıyolar bayram mesaisi hafta sonu mesaisi veya gece mesaisi hep sıtandart onuda vermıyolar iyice bunaldım artık 8 senelik gırıs cıkıs ımzaların ve gece geldıklerıme dahıl fazla mesaı ıstek formlarının fotokopilerini biriktiriyorum mahkemeye versem bunlar delil olarak yetermi haklarımı alabilirmiyim tesekur ederım emrebey
Merhaba,
Evraklarınız delil olarak kullanılır fakat yine de sizinle birlikte çalışan/çalışmış arkadaşlarınızı tanık olarak mahkemede dinletin.
mehmet bey merhabalar,
size birkaç sorum olacak.ben 4.5 sene markette çalıştım.çalışma saatlerimiz 08.45 17.45—–12.15 21.15 olarak iki vardiya halinde idi.yalnız akşam 21.15 mağazadan çıkmamız yapılacak olan işe göre mümkün değildi.en iyimser olarak 21.45 e kadar ancak bitirilebiliyor.bunu fazla mesai olarak gösterebilirmiyim.
7 tane mağaza ya bir bölge sorumlusu bakmaktaydı.bölge sorumlusununda dahil olduğu ortak bir whatsapp uygulaması kullanıyorduk. whatsappta saat 21.15 ten sonra bölge sorumlusunun talepleri ve işleyişle ilgili bilgiler paylaş maktaydık. bu yazışmalar delil olarak sunulabilir mi?
çalıştığım yerden tanık gösteremiyorum. çünki arkadaşlar işlerine son verilmesinden ve baskı görmekten korkuyorlar.işten ayrılmış olan kişilerede ulaşamıyorum.
whatsapp yazışmaları ile giriş çıkış saatlerine imza attığımız rapor defterinin karşılaştırılmasını ve önceki defterler ile aylık çalışma saatinin yazılı olduğu puantajların karşılaştırılmasını talep edebilirmiyim. çünki ikisi arasında aleyhime olacak şekilde farklılıklar var. aleyhime olacak şekilde karamalar olan puantaş listelerinin son 4 aylık olanının fotokopisini alabildim yeterli olurmu.
cevabınız için teşekkür ederim.
Merhaba,
Bahsettiğiniz hususları delil olarak kullanabilir, fazla çalışma ücretleriniz için dava açabilirsiniz.