İş Hukukunda fazla çalışma sürelerini ispat yükü işçiye aittir. İşçi, fazla çalıştığı iddiasında bulunmuş ise bu iddiasını kanıtlamak ve hakimi bu konuda ikna etmekle yükümlüdür. İşbu nedenle dava başlangıcında fazla çalışma ücretlerini isteyen işçi, çalışma süresince atmış olduğu imzalara önem vermeli ve atmış olduğu her imzanın ileride açılacak davalara etki edeceğini unutmamalıdır.
Fazla çalışma ücretine ilişkin detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
FAZLA ÇALIŞMA (Fazla Mesai) NASIL ISPAT EDİLEBİLİR ?
Fazla çalışma yaptığını iddia eden bir işçi, bu iddiasını ispatla mükelleftir. Nitekim davacı olan işçi, elindeki belgeleri ve evrakları mahkemeye sunacak, ilgili kurumlardan getirtilmesini istediği evrakları ilgili mahkemeden isteyecektir. Peki fazla mesai ücretlerinin tahsiline yönelik bir alacak davasında fazla mesai süreleri neler ile ispat edilebilir ?
Bordro
Ücret bordroları, fazla çalışma sürelerindeki en önemli delillerden biridir. Nitekim bazı işverenler, bordroları işçilerine imzalatmakta ve ileride doğacak ihtilafların önüne geçmektedir. Bu noktada, şayet işçinin imzası var ve bu imzanın sahte olduğuna yönelik bir iddia yoksa bordro kesin delil sayılacaktır. Şayet bordro üzerinde bulunan ve işçinin olduğu iddia edilen imza sahte ise ; bordro delil niteliğini kaybedecektir.
Bordroda, işçinin imzası var ise ve fazla çalışma ücretlerinin ödendiği bordrodan anlaşılıyor ise işçinin fazla mesai ücreti alması imkansızdır. Fakat bordroya imza atan işçi bordro üzerine bir kayıt düşebilir. Hukuk dilinde buna ihtirazı kayıt denilmektedir. Bordro üzerine ‘fazla çalışmaya ilişkin alacağım daha fazladır’ veya ‘fazla çalışma ücretimi almadım’ şeklinde düşülen ihtirazı kayıtlar, dava aşamasında işe yarayacak ve işverenin ibraz ettiği bordroları geçersiz kılacaktır.
İmzasız ve ihtirazı kayıtsız bordrolarda; ödemeler banka üzerinden gerçekleşmiş ve her ay farklılık gösteren ödemeler söz konusu ise işçi, fazla çalışmalarını yazılı delillerle ispat etmekte zorundadır. İşçinin maaş bordrosunu imzalaması halinde bu durumun yargılamaya etkisi hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : İşçinin Maaş Bordrosunu İmzalaması
İşyeri Kayıtları
Fazla çalıştığını ispat etmek isteyen işçi, işyeri giriş-çıkış kayıtlarını ilgili mahkemeden talep edebilir. Bugün birçok işyeri, işçilerine giriş ve çıkışlarda imza attırmaktadır. Hatta teknolojik gelişmelerle birlikte işçiler, işyerlerine turnike sistemleri ile girmekte ve giriş çıkış saatleri detaylı olarak görülmektedir. Böyle bir sistemin varlığı halinde bu dokümanlar kuvvetli birer delil olacak ve fazla mesainin hesaplanmasında başrolü oynayacaktır.
İşyeri Yazışmaları
Fazla mesaiye kaldığını iddia eden işçi, işyeri içerisinde yapılan işe dair olan/olmayan yazışmalarını delil olarak sunabilir ve bu evraklar Mahkemece dikkate alınır.
Tanık Beyanları
Yazılı belgeler ile işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığını tespit edilemiyor veya tespit edilmesine rağmen bazı hususlarda eksiklikler mevcut oluyor ise tanık beyanı en önemli delil konumuna gelecektir.
Fazla çalışma ücretinin tahsiline ilişkin açılacak iş davasında en önemli delil tanık beyanlarıdır. Nitekim çoğu zaman işyerinde gerekli evraklar olmayacak ve mahkemeye ibraz edilemeyecektir. Hal böyleyken fazla çalışmaya ilişkin süreler tanık beyanlarıyla belirlenecek ve dava bu beyanlara göre sonuçlanacaktır. İşbu nedenle hem seçilecek tanıklar hem de tanıkların beyanları çok önemlidir. Şayet davacı işçi ile kısa bir süre birlikte çalışmış bir tanık, çok faydalı olmayacağı gibi davacı işçinin iş arkadaşı olmayan bir tanığın da beyanlarına itibar edilmeyecektir.
İş davaları, tanık beyanlarına göre şekillendiğinden ötürü, davacı işçi ve işçi avukatı seçeceği tanıkları iyi irdelemeli ve davanın, bu tanık beyanlarına göre sonuçlanacağını bilmelidir. Bununla birlikte, aynı işverene karşı davası olan tanıkların da beyanları çoğu mahkemece kabul edilmemektedir.
FAZLA ÇALIŞMA SÜRESİNİN (Fazla Mesai) iSPATINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI
- Bordroda ‘fazla mesai yapmadım, aylık istihkakımı tam olarak aldım’ yazsa da çalışırken alınan bu ifade geçerli değildir. Fazla çalışma yaptığı tanıklarla ispatlanabilir. (Yargıtay 9. HD.)
- Fazla çalışma yaptığını ispat davacı tarafa aittir. Tanıkları için kesin süre verilmelidir. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının kendi adına vergi mükellefiyet kaydı bulunduğu, davalı şirkete ait tekel ürünlerini sattığı depodan aynı zamanda kendi adına da iş yaptığı, kendi adına yürüttüğü mesai ile davalı şirket adına yaptığı mesainin iç içe girdiği anlaşılmıştır. (Yargıtay 9. HD.)
- Bir insanın haftada 6 gün 16-08 saatleri arasında çalışması hayatın olağan akışına aykırıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Fazla çalışma tanık beyanlarıyla ispatlanmıştır. Mahkemenin fazla çalışma yapıldığının ispatını sadece yazılı delillere dayandırarak puantaj kaydı, çalışma çizelgeleri bulunmaması nedeniyle isteği reddetmesi hatalıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Tüm davacı tanıkları fazla mesailere ilişkin ücretlerin ödendiğini söylese de fazla çalışma ücret alacağının ödendiğini ispat yükü işverene ait olup, davalı işveren tarafından fazla çalışma ücret alacaklarının ödendiğine ilişkin imzalı maaş bordrosu veya eşdeğer belge sunulmadığından alacak hesaplanmalıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Tanıkların işyeri dışında başka mağazalarda davacının ne kadar çalıştığına ilişkin beyanları görgüye dayalı olmadığından itibar edilmez. (Yargıtay 9. HD.)
- Tanığın beyanı sadece birlikte çalıştığı dönem için fazla çalışmayı ispatlar. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının eşi ve işyerinde çalışması olmayan diğer bir davacı tanığının işyerindeki çalışma saatlerini bilmeleri mümkün değildir. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının arkadaşı ve diş doktorunun işyerinde çalışması olmadığından, yakın yerde de çalışmadıklarından işyerindeki çalışma saatlerini bilmeleri mümkün değildir. (Yargıtay 9. HD.)
Başkaca kararlar sorgulamak için : Yargıtay Kararı
Merhaba Emre bey,
İş yerinden mahkemeye sunulmak üzere alınan vardiya çeteleleri ve vardiya defter fotokopileri bana sıkıntı çıkartır mı? İş veren iş yerinden evrak çıkarmak gerekçesiyle bana tazminat davası açabilir mi? Teşekkürler..
Merhaba,
Şayet ilgili evrakların fotokopisini veya fotoğrafını çıkarmış iseniz sıkıntı yaratmaz.
Merhaba Mehmet bey,
Ben 15 yıl 3600 gün ile emeklilik sebebiyle 10 yıldır çalıştığım işten ayrıldım. Bu süre içinde maaşım asgari ücret üzerinden gösterildi ancak daha fazla alıyordum. 2007 yılında gerçek maaşım 800.00 tl lik ücret bordrosu aldım. Bu ücret bordrosunu bankaya vermiştim, ücret tespit davası açarsam bu bordro delil sayılır mı. Çalışma saatlerimizde hafta içi 08,30 – 18,30 arası öğlen 12,00-13,00 arası yemek molası, cumartesi günü 08,30 – 12,30 arasında çalışıyordum.Bununla ilgili şahitlerim bulunmaktadır. Fazla mesai alabilir miyim.
Merhaba,
SGK primleriniz maaşınız üzerinden yatırılmamış ise hizmet tespit davası açmanız gerekmektedir. Şayet fazla çalışma ve diğer alacaklarınıza ilişkin talebiniz var ise bu hususlar farklı bir dava konusu oluşturur. Lütfen iletişim bölümünden bize ulaşınız, davanız hakkında sizlere bilgi aktaralım.
Merhaba Emre bey ,
İş yerine fazla mesai ve kıdem tazminatı alacağım için 13 ünde ihtar göndererek iş akdimi fesh ettim. Yeni iş yerim SSK çıkışımın olması için eski iş yerim ile görüşmemi SSK çıkışım olmazsa işe başlatamayacaklarını söyledi ve 14 ünde iş yerine giderek kendi isteğim ile istifamı yazdım ve ssk çıkışımı yaptılar. İhtar 13 ü pazartesi günü çekilmişti postadan 17 si cuma günü ellerine geçecek ki sorum şu; benim asıl çıkışım 13 ünde oldu ve 14 ünde iş yerine giderek oraya da istifa verdim iş yeri beni menfeati için kendilerini kandırmak ve sahtekarlık olarak mahkemeye verebilir mi? Teşekkürler..
Emre Bey merhaba,
05.04.2012 ve 30.09.2015 tarihleri arasında kamu ihalesini almış müteahit firmada çalıştım,
bordrolarımda fazla mesai yaptıgıma dair bilgiler eklenmemiş, bu nedenden dolayı hiç bir bordroya imza atmadım. fazla mesai yaptıgımı aynı iş yerinde çalışan arkadaşlar şahitliğinde ispatlamam mümkün olurmu. teşekkür ederim.
Merhaba,
Fazla mesailerinizi tahsil amacıyla dava açma arzusunda iseniz sizinle birlikte çalışmış iş arkadaşlarınız tanıklık yapabilirler.
Merhaba 2009 yılından bu güne çalıştığım turizm sektöründe teknik eleman olarak çalışıyorum sürekli fazla mesai ve alacak izinlerini ücret karşılığında alamamaktan şikayetçiyim her yıl bazı dönemler yoğunluktan yada bazı arkadaşların işe gelmemesinden dolayın son anlarda mesaiye kalma gibi durumlar oluyor böyle durumlarda işveren bu fazla mesaileri biz bu mesainin parasını istiyoruz serbes zaman izni istemiyoruz dediğimiz halde bize serbes zaman izni olarak kullandırmaya zorluyor ve hep serbes zaman izni olarak kullanmak zorunda kalıyoruz yine 2015 nisan ayı için haftalık of iptalleri olsun fazla mesailer olsun toplam 46 saat fazla mesai yapmışım bunu kendimiz ve şefler not tutuyoruz fakat personel müdürlüğü resmi kayıt altına almıyor neticede dün yatan maaşın bordrosunda fazla mesai alacağı olarak sadece 23 nisan tatilini ekleyerek yatırmışlar geri kalanı da serbes zaman izni olarak kullanacaksınız diyorlar ayrıca 2 yıldır maaşlarda düzenleme yapılmıyor zam istiyoruz sene başından beri oyalıyorlar bu ay zam sonraki ay zam biz 3 arkadaş yeter artık ne mesailer yatıyor ne zam yapıyorlar diyip işten ayrılma kararı aldık fakat 2 arkadaşımdan biri 2. yılını diğeri de 1. yılını doldurdu onlar kıdem tazminatlarını dert etmiyor mesailerimizi alalım yeter diyorlar fakat ben 5. yılımı dolurdum ve kıdem tazminatımı yakmak istemiyorum yaşadığımız sorun iş mahkemesine gitmemiz durumunda fazla mesai ve kıdem tazminatlarımızı alabilirmiyiz Teşekkürler
Merhaba,
Fazla çalışma ücretlerinizin ödenmemesi nedeniyle iş mahkemelerinde dava açabilirsiniz. Anladığım kadarıyla İstanbul dışındasınız. Bu nedenle bulunduğunuz bölgeden bir avukat bularak hukuki yardım talep edebilir, davanız için ilgili avukatı görevlendirebilirsiniz.
merhabalar emre bey,iş yerinde sürekli 4 yıldır akşam 8 sabah 8 olarak gece çalışmaktayım,fazla mesaileri elden eksik veriyorlar sürekli bodroda 0 gözükoyor.4 tane şahidim ve elimde puantaj var şirketin,ayrıca benim adıma evraklarda mevcut.dava açsam sizinle kazanabilirmiyim?
Merhaba,
Tanıklar ve evraklarınızın olması gayet iyi. Dava açarsanız kazanırsınız.
merhaba emre bey esım daha once 6 yıl calıstıgı ısserınde mazla mesaı ucretlerını almadı. raporlu oldugu halde bıle ısyerınde calısmka zorunda kaldı yaklasık 1200 saat maseısı bulunmakta muhasebecı oldugu ıcın bunları herturlu kanıtlıyabılıyor bız bu mesaı ucretlerının yanında rapaorlu olarak calıstıgı gunlerıde fazla mesaı olarak sayılmasını ısteyebılırmıyız.
Merhaba,
Raporlu olarak gösterilen günde çalıştığı kanıtlanabilirse mahkeme hakimi bu bedellerin de sizlere verilmesine hükmedecektir.
Mrb calismis olduğum şirkette 11 saat günlük calisiyorum fakat 7.5 saat üzerinden maaş bodrosuna yaziliyor ek bi ücret almiyoruz dava acarsam eğer sonuuclari neler olur
Merhaba,
Fazla çalışmalarınızın tahsili için dava açarsanız ve bunları kanıtlarsanız kazanırsınız.
merhaba emrebey ben2003ekım ayında bıtane markette işe başlamıştım halen calısıyorum2011agustos ayının 20 sınde cıkıs bırgun sonra aynı 21 agustosta marketlerın ıkıncı subesınde gırıs yapmışlar işyeri sahiplerı aynı kışı .bende bunun farkına vardığımda sordum patronlara senı dıger subemıze gecıs yaptık kıdem tazmınatını etkilemez dedıler ıksıde bızım subelerımız dedı.bu gırıs cıkıs tazmınatımı etkılermı.etkılersede neyapmam lazım.toplam 12 yıla yakın oldu çalışıyorum halen.tesekkur ederım
Merhaba,
İleride kıdem tazminatına yönelik açacağınız davayı her iki firmaya karşı yönlendirirsiniz.
merhaba.ben 12 yıldır bır markette çalışıyorum ılk 10 yıl günde 12 saat calıstım gerı kalan 2 yıl 11 saat calıstım halen calısyorum .ben ilerde işten çıkma durumum olursa günde 12 saat calıstıgımı nasıl ıspat edebılırım.işe gırıs ve cıkıslarımızda parmak ızı veya kart basma gıbı bır ımkanımız yok cep telefonumla işe gırıs ve cıkıs anlarımı çeksem burdan ispatlaya bılırmıyım işe gırıs ve cıkıs saatlerımı ve tarıhını.bu bır delıl olurmu teşekkür ederım.
Merhaba,
Deliliniz yok ise muhakkak sizinle birlikte görev almış iş arkadaşlarınızın tanıklık yapmış olması gerekiyor.
Merhaba mehmet bey petrolde çalışıyorum 7 aydır ve 24 saat çalışıp 24 saat dinleniyorum fazla mesai izin paralarını nasıl alabilirim yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
Arabulucuya başvuru yapacaksınız sonrasında uzlaşamazsanız İş Mahkemesinde dava açarsınız.