İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Önemli Not: Tahmini hesaplamadır. Bilinen dönem için faiz talep edilebilir. Gerçek tazminat aktüer bilirkişi hesabına, SGK rücu miktarına ve yargı takdirine göre değişir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
merhaba emre bey
babamın proje müdürü oalrak çalıştığı şantiyede iş kazsı nedeniyle 63 yaşındaki işçi vefat etti. babam da kazadan bir yıl sonra vefat etti. ceza davası karar aşamasına geldi ve babam asli kusurlu olarak görünüyor. şantiye şefi de tali kusurlu.
bundan sonra tazminat talebinde bulunacaklar tabi. tazminat davası müteahhite mi açılır yoksa bize mi?
eğer varis olarak bana açılacak ise vefat edenin yakınlarıyla anlaşma yoluna gidersem eğer dava açılmaması için bedel hesabı bulamıyorum internette. dava açılırsa bu bedeli yaklaşık olarak nasıl hesaplayabilirim.
teşekkürler
Merhaba,
Davanız İstanbul’da ise lütfen tarafımıza mail atınız : info@emreulusoy.av.tr
Merhaba Mehmet Bey Ben 2005/06 ayında 2 vardıyalı ve 12 saat olmak uzere metal sektöründe kollu matkapta eldıven takılması bu maınada uygun olmadıgı halde bılmeıdgım ıse verıldım ve elımde eldıven varken matakaba kaptırdım elımın ust kısmında lıfler koptu amleıyat edıldım ve ertesı gunu sıgorta evraklarıyla ıs yerınden gelındı ve o geldıklerı gun ıcın tarıh attım ve ımza attım ve benı suclu bulmak ıcın kamera olmamasına ragmen kamera kayıtlarına gore benı suclu gostermek ve krkutmak amaclı yaptılar ve bırısı aracı ıle ıse gırdıgımden babamda dava acmadı ılgılenmedı bende bılgım olmadıgından bekledım ve zaman gectı calıstıgım zamanlarda elım agrıyor su an dava acmak ıstıyorum dava ıcın sure yeterlı mı ve davaı acsam kazanma olasagılım var mı 10 sene dolmasına 3 ay felan kaldı sımdıden verecegınız cevap ıcın tesekkurler sızlere mehmet bey
Merhaba,
Davanız zamanaşımına uğrayacaktır. Herhangi bir işlem yapılması mümkün görünmüyor.
1Bir ay önce iş Kazasında oğlunu kaybeden anne ,ölen kişinin eşi ve çocukları Tarafından açılmış olan tazminat davasında hak taleb edebilir mi? Oluşucak durumda nasıl bir yol izlenmeli.
Kişi, ölenin desteğinden yoksun kalmış ise tabii ki talep edebilir.
merhaba Mehmet bey ben 07/02/2015 te iş kazası geçirdim yaklaşık 7 metre yükseklikten beton zemine düştüm sol tarafımda ezikler ve sol bileğimde kırıklar var platin var kaşımda 10 dikiş şuan hiç bir iş güvenliği olmadan çalıştırıyorlardı buradan birileri düşecek dendiği halde devam edildi ben düştüm beni şirket arabasına koydular yaklaşık 700 800 metre dolaştırdılar sonra işi almaş olduğumuz farbrikanın özel arabasına aktardılar 112 bilerek aranmadı iş kazası geçmesin diye hastanede bir tane polis gelmedi ne oldu sana diye ben kendim gidip rapor tutturdum karakola gidip şikayetci oldum olay yerini gösterdim avukatla görüştük bana iğleşmeden bişey yapamayız boşuna gider geliriz mahkemeye dedi
Merhaba,
Bir avukatınız varsa sizleri en doğru o yönlendirecektir.
Merhaba emre bey , babam belediyede calismakta idi fakat 2005 yilinin aralik ayinda iş kazasi gecirdi ve vefat etti , (kepce ile halata baglanmis sekilde palmiye agaci kaldirilirken halat koptu ve babamin uzerine dustu )
Ben 11 yasindaydm ve kiz kardesim 8 yasinda idi , annemde cahil olmasindan dolayi herhangi bir tazminat davasinda bulunulmadi , dava acma hakkimiz ve ne davasi acmamiz hakkinda bilgi verebilirmisiniz? Ve şunu da sormak istiyorum , o belediyenin kaza geciren isci yakinlarindan birisine iş hakki tanimasi gibi birsey varmi ?
Merhaba,
Talepleriniz zamanaşımına uğramıştır. Maalesef herhangi bir hukuki mücadeleye girişemeyeceksiniz.
10 sene degilmiydi tazminat davasi acma hakki ?
Merhaba,
28/10/10 da geçirdiğim iş kazası sonucu sol parmaklarımdan 2 tanesini kaybettim ve 1 parmağım ise iş gücü oranın %75 yitirmiş durumda. mahkemeden protez parmak talebinde bulunabilir miyim? iş veren bu talebimi karşılamak zorunda mıdır? iş kazalarında daha önceki emsaller de bu talepte bulunupta talebi kabul edilmiş olan davalar varmıdır?
Merhaba,
Mahkemeden bu konuda tedbir kararı talep edebilirsiniz fakat mahkeme karar vermek zorunda değil. Mahkemenin takdirindedir fakat talebiniz hayati önem taşımadığı için kabul edilmeyecektir.
Selam mehmet bey iş kazası geçirdim 27/01/2012 de sağ ayakta plak yani platin koydular iş yeride hiç ilgilenmedi mahkeme açtım ama merak ettim konu şudur maddi manevi nasıl hesaplanıyor maneviyi hakim mi belirliyor? Maddi 30 milyar dan açtım ve ben bu kazadan dolay askere gidemedim 3senedir erteliyorlar avkatim 30 milyarı 40 milyar yapcaz dedi peki manevi nasıl ve neyden hesaplanıyor merak ediyorum ?
Merhaba,
Bir avukatınız var ise bilgileri ondan almanız en sağlıklısı.
Mrb mehmet bey benim sorum yardımcı olursanız sevinirim ben 18-04-2011 tarihinde inşaat tan düşme sonucu kaza geçirdim yalniz ben bilinçsiz haldeyken bir başka yerden dustugume dahil ifade imzalatmislar ben %85 ozurluyum su an ogrendimki inşaat tan dusmusum ve su an haklarimi aramak istiyorum 3 çocuğum var bu konuda dava acabilirmiyim bana yardımcı olursanız sevinirim tsk
Merhaba,
Evrakların tarafımıza ulaştırılması gerekmektedir. Bu haliyle sizlere yardımcı olmamız mümkün görünmüyor. Lütfen https://www.emreulusoy.av.tr/iletisim adresimize mail atınız.
Mehmet bey; merhabalar 2012 Kasım da babamı kaybettim, bir iş yerinde greyder operatörü olarak çalışmaktayken kalp krizi geçirir ve vefat eder. kendisi emeklidir ancak olayın şokunu ve üzüntüsünü ancak yeni atmaktayım bunu sgk iş kazası olarak görmedi ve herhangibir maddi manevi tazminat ödemedi
Bunun üzerine araştırdığım emsal yargı kararlarınca aslında bu bir iş kazası oluyormuş bu durumda ben halen dava açıp hakkımızı arayabilirmiyiz teşekkür ederim
Merhaba,
Yeniden SGK’ya başvurulmalı ve iş kazası prosedürü işletilmeli. SGK yine olumsuz sonuç verirse direk dava yoluna gidilmelidir. Lütfen tarafımıza elinizdeki evrakları ulaştırınız. https://www.emreulusoy.av.tr/iletisim bölümüne girerek tarafımıza ulaşabilirsiniz.
kolay gelsın benım bır sorum olacak
14.04.2008 tarihinde bursa tofaş fabrıkasında işe başladım..14.04.2014 tarıhınde iş degigikligi nedenıyle bıraktım..sorum şu ben bu fabrıkaya gırdıgımde kıulaklarımda bır sorun yoktu..iş bırakırkende revırde doktor saglam raporu verdı..muayene etmeden.herhangı bır test yapmadan..işten çıktıktan 25 gun sonra bosh fabrıkasına iş başı yaptım..burda yapılan muayenelerde sol kulak %70 işitme kaybı çıktı..şimdi ben ne yapmalıyım..arada bıraz zaman geçtı ama..arkadaşlar mahkemeye ver dedıler..sizde bi yardımcı olurmusunuz
Merhaba,
İşitme kaybınızın önceki işverene ait iş yerinden ötürü kaynaklandığını kanıtlamanız gerekmektedir. Tüm bu hususlar ve dava süreci ile ilgili tarafımıza mail atarsanız yardımcı olacağız : https://www.emreulusoy.av.tr/iletisim
iyi günler ben 25 nisan 2014 de iş kazası geçirdim o zaman şikayetçi olmadığımı teyit ettim fakat bana iş veren vaadlerini yerine getirmedi ben geriye dönük iş kazası davası açabilirmiyim
Merhaba,
Savcılık dosyasında şikayetçi olmasanız dahi iş kazasına dayalı olarak maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. Bu hususta herhangi bir engel yoktur.
Merhaba mehmet emre bey,
08mart 2015 te iş kazası geçirdim ifademi verdim şikayetçi oldum
geçirdiğim kaza bir tankın içine iş güvenliği ekipmanı verilmeden 2 kişi girdik 1.5 gün bilinçsiz yattım 10 gün iş göremez raporu aldım izleyeceğim yol nedir teşekkürler
Merhaba,
İstanbul’dan ulaşıyor iseniz lütfen tarafımıza evraklarınızı da göndererek mail atınız : https://www.emreulusoy.av.tr/iletisim