İş sözleşmesi feshedilirken bazı durumlarda işçinin savunmasının alınması gerekmektedir. Nitekim işveren tarafından geçerli nedene dayanarak yapılacak fesihlerde işçinin savunması alınmalıdır.
İş Kanunu’nun 18. maddesine göre ; ‘Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır ’ demektedir.
Bu tanıma göre geçerli neden ; haklı neden (İş Kanunu 25. maddede sayılan haller) kadar ağır olmamakla birlikte işin ve işyerinin işleyişini olumsuz yönde etkileyen ve taraflardan biri için iş ilişkisinin devamını zor kılan nedenlerdir.
Haklı Nedene Dayanarak Yapılan Fesihlerde Savunma
İş Kanunu’nun 25. maddesi haklı nedenleri düzenlemiş olup bu nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin haklı olarak feshedilebileceği düzenlenmiştir. Fakat haklı nedene dayanarak yapılacak fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu düzenlenmemiştir. Bu nedenle İş Kanunu’nun 25. maddesine dayanarak haklı nedenle yapılan fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu yoktur.
Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/38536, K. 2013/1601, T. 16.01.2013: “Ayrıca, mahkeme tarafından işçinin savunması alınmadan feshin yapılması feshin haksız olduğu yönünde ayrı bir gerekçe olarak değerlendirilmiş ise de 4857 sayılı İş Kanunu’ nun 25/II. maddesi uyarınca yapılan haklı nedenle fesihlerde işçinin savunmasının alınmasının zorunlu olmadığı hususunun gözetilmemesi doğru görülmemiştir.”
Yargıtay, İçtihatları Birleştirme BGK, E. 2017/9, K. 2018/10, T. 19.10.2018: “4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince almış olduğu sağlık raporları nedeniyle derhal fesihlerde, işçiden savunma alınmasının gerekmediğine 19.10.2018 günlü ilk oturumda esas hakkında üçte ikiyi aşan oy çokluğu ile karar verilmiştir.”
Geçerli Nedene Dayanarak Yapılan Fesihlerde Savunma
Geçerli nedenle fesih de kendi bünyesinde iki ana başlıkta incelenmektedir. İş kanunu 18. maddesinde de belirtildiği üzere ya işçinin yeterliliğinden veya davranışlardan kaynaklı bir sebep olmalı ; ya da işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan bir sebep olmalıdır. Peki hangi nedene dayalı olarak işçinin savunması alınmalıdır ?
İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından dolayı geçerli nedene dayalı olarak iş sözleşmesinin feshedilmesi isteniyorsa mutlaka işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunması alınmadan bu sebebe dayalı olarak yapılan fesihler haksız fesih olacak ve işe iade davaları işçi lehine sonuçlanacaktır.
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre ; ‘..Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez..’ denilmiştir. Madde metninde de görüldüğü üzere ancak ve ancak işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesih söz konusu olunca savunma şartı devreye girecektir. Buna göre savunmanın alınması gereken fesih ve şartları şu şekildedir :
- İş güvencesinden yararlanan bir işçi olmalı
- İşçinin sözleşmesi kişiliğinden kaynaklanan sebeplerle feshedilmeli
- Fesih bildirimi yapılmadan savunması alınmalı
Bu şartların varlığı halinde usulüne uygun bir fesihten söz edebiliriz. İşçinin savunmasının alınması konusunu detaylıca incelemek gerekirse :
İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenler ve İşçinin Savunması
İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisi, işçinin davranışları veya verimi nedeniyle sekteye uğramış ise ve bundan dolayı işverenden bu iş ilişkisinin devamı beklenemiyorsa bu geçerli nedene dayalı olarak iş ilişkisi feshedilebilecektir. Burada işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler ya işçinin performansından (yeterliliğinden) ya da davranışlarından (kusurlarından) kaynaklanacaktır. Bu şartın yanı sıra işçinin bu yetersizliği iş ilişkisine de olumsuz etki etmelidir. Böyle bir fesih söz konusu ise işçinin mutlaka savunması alınmalıdır. Aksi halde yapılan fesih İş Kanunu’nun 19. maddesine aykırılık teşkil edecek ve haksız fesih sonucunu doğuracaktır.
Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/8113, K. 2017/4488, T. 21.03.2017: “Yukarıda ayrıntılı bir biçimde açıklandığı üzere; işçinin davranışlarından dolayı iş akdinin geçerli nedene dayalı olarak feshedilebilmesi için fesih öncesinde savunmasının alınması gereklidir. İşçinin savunmasının alınmaması başlı başına feshin geçersizliği sonucunu doğuracaktır. Somut olayda fesih öncesinde davacının savunmasının alınmadığı anlaşıldığından, davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalıdır.”
İşçinin Savunmasının Alınmasında Usul
İş sözleşmesi, işçinin kişiliğine dayalı sebeplerle feshedildiği takdirde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu açıktır. Bu zorunluluk yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar söz konusudur. Nitekim işçinin savunmasının ne zaman alınması gerektiği, ne şekilde alınması gerektiği feshin geçerli mi geçersiz mi olduğu konusunda önem taşımaktadır.
İşveren Savunma Talep Etmelidir
İşveren, hangi hususta ve hangi gerekçe ile savunma talep ettiğini ; olayları ve detaylarını da bildirerek işçiye bildirmelidir. Bu bildirimde işçinin savunması için yeterli süre vermeli, bu süre içerisinde savunmasını yazılı olarak yapması gerektiğini, savunmasını bu süre içerisinde yapmadığı takdirde savunma hakkında vazgeçeceğini ihtar ederek belirtmelidir.
İşe iade yargılamasında ispat yükü işverende olduğundan ötürü işveren tüm süreci yazılı olarak yürütmelidir. Savunma talep yazısı da bu nedenle yazılı olmalı ve işçinin tebliğ aldığına dair şerh işçi tarafından evraka not düşülmelidir.
İşçiye Savunma İçin Uygun Bir Süre Verilmelidir:
İşçinin savunmasının alınması durumunda, işçiye savunma için uygun bir süre verilmelidir. Her ne kadar buna ilişkin İş Kanunu ve çerçeve kanunlarda bir hüküm bulunmasa da hakkaniyet kuralları doğrultusunda bu şekilde davranmak gerekmektedir. İşçiye makul bir süre verilmediği takdirde işçinin savunma hakkı zedelenmiş olacak, bu nedenle yapılan fesih geçersiz bir fesih olarak nitelendirilecektir.
Tüm bunların yanı sıra geçerli bir fesihten söz edebilmek için ; işverenin işçisinden savunma talep ettiği zaman dilimi de önem taşımaktadır. Şayet işveren fesih bildiriminde bulunmuş olup kanunda belirtilen ihbar süreleri içerisinde savunma alma işlemine girişmiş ise bu savunma geçersiz kabul edilecek ve sözleşmenin bu şekilde feshi geçersiz sayılacaktır.
İşçinin Yazılı Savunması Alınmalıdır
İş Kanunu’nun 19. maddesinde işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmakla yükümlü olduğu açıktır. Fakat madde devamında savunma zorunluluğundan bahsedilirken herhangi bir yazılılık şartından söz edilmemiştir. İş Kanunu’nun 109. maddesine göre ise işçiye yapılan her bildirimin yazılı olarak yapılması zorunluluğu söz konusudur. Bu maddeden kıyasla işçinin savunmasının yazılı ve imzalı olarak alınması gerektiği kanaatindeyiz.
Nitekim işçinin savunması sözlü olarak da alınabilir fakat bu husus, şayet ilişki dava aşamasına taşınırsa, ispat bakımından sorun doğuracaktır. İşbu nedenle işçinin savunmasının yazılı olarak alınması hem işveren hem de işçi açısından ispat sorununu ortadan kaldıracaktır.
İşçi Savunma Yazısı Vermek Zorunda Mıdır?
İşveren, savunma talep yazısını işçiye tebliğ ettikten sonra uygun bir süre vermeli ve işçinin savunmasını ibraz etmesini beklemelidir. Ancak işçi savunmasını ibraz etmek zorunda değildir. Savunmasını belirtilen sürede vermeyen işçi, hakkındaki tüm iddiaları reddetmiş kabul edilecektir.
Hukukumuz sessiz kalma eylemini ret olarak kabul etmektedir fakat tavsiyemiz; ileride haklılığınızın ispatı bakımından gereken savunmanın yazılı olarak sunulmasıdır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
İş sözleşmesi işçinin verimine veya davranışına bağlı sebeplerle feshediliyorsa muhakkak işçinin savunması alınmalıdır. Savunma alınırken usullere uyulmalı, disiplin soruşturması yapılmalıdır. İşçinin savunmasının alınmadan geçerli nedene dayalı olarak yapılan fesih ; geçersiz fesih kabul edilecek ve işe iade davası işçi lehine sonuçlanacaktır. Bunun yanı sıra savunma alınırken ispat bakımından savunma yazılı olarak alınmalı, işçiye imzalatılmalıdır. Gerek işveren gerek işçi bakımından savunma süreci ile ilgili hukuk büromuz ile iletişim kurabilirsiniz : İletişim
İlgili Linkler
İş sözleşmesinin feshinde haklı neden geçerli neden ayrımına ilişkin yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba,
İşe iade davası açabilirsiniz. Geçmiş yıllardaki olaylar nedeniyle sizi işten çıkaramazlar.
Merhabalar ben özel bi şirkette çalışıyorum ve 5 aydır ilaç kullanıyorum ilaçların etkisi uykusuzluk yorgunluk yapıyor saat 13 de amirine mail arıyorum isle alakalı ve 13 30 amirin beni koltukta uyur halde gördü ilaçların etkisiyle içim geçmiş bu benim çıkış sebebim olabilirmi ilaç kullandığı biliyorlar ilaçlar reçeteli ve savunmam alınırsa daha sonraki yıllarda isten çıkarma sebebi olabilirmi iyi gunler
Merhaba,
Savunmanızı bu şekilde verirsiniz. Bu gerekçeye dayalı olarak 6 gün içerisinde iş sözleşmenizi feshetmeleri gerekir.
Mrb emre bey. Özel güvenlik görevlisi olarak kamuda çalışıyorum taşeron olarak. Müdür kılık kıyafet denetleme yaptı.o an boşluğuma denk geldi üzerimde sadece cop yoktu. Onun haricinde herşey tamamdı.denetleme raporu şirkete göndereceğini söyledi. Acaba kaç ihtar almam gerekecek yada işten çıkarılma sebebim olur mu?
Merhaba,
Yalnızca bir seferlik bir hatada iş sözleşmenizin feshedilmesi ağır olacaktır.
Mehmet bey iş yerinde iş arkadaşım tarafından darp ve aileme küfür edildi fakat müdür savunma alındığı halde işlem yapmadı bana hakaret eden arkadaşı savunuyor savunmanın kaç gün içinde işleme alınması gerekiyor disiplin kuruluna kaç gün içinde sevk edilmesi gerekli
Merhaba,
İşveren savunma için uygun bir süre verir. Bu süre kanunda belirtilmiş süre değildir fakat işçiye yetecek bir süre olmalıdır. İşveren savunma aldıktan sonra 6 gün içerisinde fesih işlemini yapmalıdır.
Mehmet bey 6 gün içinde işlem yapılmazsa ne olur çünkü ben geçen hafta cumartesi günü tutanak yedim pazartesi günü saat öğlen 1de savunma mı aldılar bugün cuma daha bilgi veren yok
Merhaba,
İşveren artık o sebebe dayanarak iş sözleşmenizi feshedemez. Feshederse haksız bir fesih olur ve açacağınız işe iade davası lehinize sonuçlanır.
Emre bey merhabalar sitenizde gezindim aradığım soruya cevap bulmak İçin ve buraya yazmak istedim . Havalimanında döviz ofisinde çalışıyorum. Normalde Türk kimliği Alman kimliği ıtaly vb. Kimliklerle işlem alabiliyoruz fakat gün içinde aZerbaycan vatandaşı bir müşteri geldi ve pasaportla almam gereken işlemi azerbaycan kimliği ile aldım ve sistem pasaport olarak algıladığı İçin hatalı işlem yaptım denildi ve savunmam istendi. Bununla ilgili ne yapmalıyım böyle bir durumda savunma istenmesi normal mi? Cevaplarsanız çok sevinirim
Ahmet Bey merhaba,
İşveren yapılan işin gereği olarak işçilerin hatası karşılığında savunmalarını alabilir. Bu noktada her savunma talebi karşısında iş sözleşmesinin feshedileceğini düşünmek doğru değildir. İşverenin bu hususta savunmanızı istemesi normaldir lakin sözleşmeniz feshedilirse tarafımıza ulaşınız. Fesih şekline ve sebebine göre işe iade davası açma imkanınız olup olmadığını değerlendirebiliriz. Şu aşamada tavsiyem savunmanızı sağlıklı bir şekilde işverene iletmektedir.
Merhabalar. Ben markette calisiyorum . Sorumlu her işi bana yüklüyor. Kasa mal atma mağaza düzeni skt satışı takibi. Bir süreden sonra belimde sıkıntı oldu . Skt satışı yapmadım diye uğraştılar . Böyle bir mecburiyetim yok . Savunma talep ettiler yazdım . İkinci kez durduk yere yine savunma istedi bahane uydurmaya çalışıyorlar. Peki bu savunmalar ile beni işten tazminatsız mı atarlar.
Merhaba,
Savunmalar neticesinde iş sözleşmenize son verebilirler fakat bu haksız bir fesih olur ve işe iade davası açabilirsiniz. Yine kıdem ve ihbar tazminatlarınız için de yasal yollara başvurabilirsiniz.
iyi akşamlar avukat bey bana verilen raporlar için açıklama belgesi istiyorlar ve bunu yazarken el yazıyla mı yazacağım yaksa bilgisayardan da yazabilir miyim?
saygılarımla
Merhaba,
El yazısı veya yazıcı ile yazılması farketmez mühim olan imzanızın ıslak imza olmasıdır.
Rapor ile ilgili savunma sonrası fesih için yeterlimidir. İşyeri bu savunma ile tek seferde işten çıkarabilir mi?
Merhaba,
İddia edilen konunun büyüklüğüne göre tek savunmada da fesih yapılabilir.
Merhaba av. Bey özel şirket çalişaniyim 19 mayis yani perşembe cuma cumartesi resmi tatil diye işe gitmedim mesai vardi ama gelcen diye imza attirmadilar mesaiye ye gitmedim diye savunmami istiyorlar ne yapmam gerekir.
Merhaba,
Savunmanızı verin.
Merhaba mehmet bey ben bir plazada özel güvenlik olarak gören yapmaktayım 08:00/20:00 olan vardiamı doldurmama ragmen yerime gelecek olan diger güvenlik görevlisi 80:10 gecmesine ragmen işe gelmemiş ve kendisini aradıgımda 1 saat gec gelecegini beyan etmiştir ben kendisine nöbet ssatimin doldugunu bildirmeme ragmen gecersiz mazeret üreterek gelmemiştir ben kendisini 10 dakika daha bekleyerek saat 20:20 nöbet yerimi biraktim 20:00/08:00’alan nöbetibe saat 20:48’de gelmiştir ve idari sorumlusuna bilgi vermemiştir benden nöbet yerimi terk ettigimden dolayı savunmam isteniyor ne yapmalıyım
ACİL YARDIM EDER MİSİNİZ
Merhaba,
Savunmanızı vermeniz gerekir.
Merhaba Av.Mehmet bey , özel sektörde eğitim danışmanı olarak çalışmaktayım. 1 yıl süreli sözleşmem 11.12.2018 tarihinde bitiyor. Fakat o süreye kadar ufak sebepler yaratarak savunma yazmamız için uğraşıyorlar.haklı sebeplerle savunma yazdım. İş çıkış sürecini onların lehine hızlandırmış olur muyum ? Bir de asgari ücret artışı sonrası 1 yıl süreli (tanzim tarihi: 05/12/2017, başlangıç:11/12/2017, bitiş:11/12/2018 iken) sözleşmemin sadece yemek kısmını kaldıracakken tarihleriyle de oynayıp (tanzim: 31/12/2018, başlangıç: 01/01/2018, bitiş: 11/12/2018 olarak ) beni yanıltarak tekrar imzalattılar.bunu sonradan farketmem sonrası eski sözleşmemi istemelerine rağmen vermedim. Hukuksal sürece gidildiğinde hangisi geçerli olur? Hak talep edebilir miyim veya Hangi hakları talep edebilirim ? Yardımcı olursanız çok sevinirim. Teşekkürler
Merhaba,
Yapmanız gereken işlem bir ihtar çekmek olmalı. İşverene ihtar çekerek yeni sözleşme imzalanması hususunda aldatıldığınızı belirterek yeni sözleşme yapılacaksa 3 iş günü içerisinde tarafınızla yapılmasını talep edebilirsiniz.
Merhaba sorumlu müdür sözlü olarak savunma istediğini beyan etti. Sorum o ki yazılı olarak beyan etmesi gerekmez mi? Ayrıca iş yerinde sürekli mobing ve baskı uygulanmakta 3 defa savunma verirsek işveren tazminatsız olarak sorgusuz sualsiz işten çıkaracağını beyan ediyor. Serbest çalışansınız diyorlar ama sabah 8 de iş yerinde olmamız isteniyor herşeye eyvallah ama iş çıkışı 18:00 olmasına rağmen işlerin yoğunluğundan dolayı kimi zaman 19 20 21 22 saatlerinde eve gitmek zorunda kalıyoruz. aylık 215 saatlik Bi kota koydular 215 saati geçerseniz mesaiye hak kazanırsınız deniyor.kimi zaman 215 saati dolduramıyoruz haftada çalıştığımız fazla mesailer yanımıza kar kalıyor. 1 saat yemek 30 dakika cay kahve molanız var deniyor ama hiç birini kullanamıyoruz. Kullanmadığımız gibi aylık mesai hesaplaması yapılırken 45 saati düzenli olarak kesiyor. 2 yıldır maaş bordromu göstermediler. İş sözleşmesini zorla, doldurulmaları gereken boşlukları doldurmadan bir nüshasını istememe rağmen vermediler ve ya imza atarsın yada kapı orada diyerek imza attırdılar. Benim nasıl bir yol izlemem gerekli? Kanunu okuyorum kanunda belli başlı yazan Bi şeye rast gelemedim. Cevabınızı merakla bekliyorum. İyi çalışmalar.
Merhaba,
İşveren ile tüm diyaloglarınızı yazılı olarak kurmanızı tavsiye ederim. Sözlü olarak savunma istemek saçmalık, bu nedenle işverenin sözlü olarak ilettiği hususları siz mail atarak yazılı hale getiriniz. (Benden savunma istediniz, hangi konuda savunma istemektesiniz vb. gibi)
Merhaba avukat bey, ben iş yerinde öğle arasında uyudum kendi mola saatimi 10 15 dakika geçti. İnsan kaynakları yakaladı beni ve savunmamı aldı. Ama savunmayı kendi yazdırdı ve hastalığımdan dolayı olduğunu iş düzenini bozmadığımı yazdırdı. Buna rağmen işim ile ilgili bir sıkıntı yaşarmıyım ? İlk savunmam olduğu için tazminatsız çıkarma hakları var mı ve ne kadar sürede çıkartırlar ?
Merhaba,
İş yerinde uyumak ilk seferde sözleşme feshi için yeterli değildir. Bu nedenle bu nedene dayalı olarak sözleşmeniz feshedilemez, feshedilirse haksız bir fesih olur ve dava açabilirsiniz.
Merhaba Emre bey. Ben bi özel güvenlik olarak çalışıyorum. Şehir dışında TCDD ye ait taşeron bi firmanın özel güvenliği patronumuz her saat başı iş yerinde olduğumuza dair fotoğraf istyr. Gece sadece 3 ile 5 arası bir saat fotoğraf atmadık diye savunmamızı istiyor. O saat arasndada Tel çekmediği için en az 3G olmazsa fotoğraf gitmiyor fotoda gitmemiş bu yüzden savunma istedi işten çıkarabilirmi bizi. Saygılar
Merhaba,
Bu gerekçeye dayalı olarak işten çıkaramaz. İşveren sizin işi takip edip etmediğinizi kendi veya görevlendirdiği kişilerce kontrol edebilir. Yapılan uygulama uygun değildir.