İş sözleşmesi feshedilirken bazı durumlarda işçinin savunmasının alınması gerekmektedir. Nitekim işveren tarafından geçerli nedene dayanarak yapılacak fesihlerde bu böyledir. İş Kanunu’nun 18. maddesine göre ;
‘ Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır ’
demektedir. Bu tanıma göre geçerli neden ; haklı neden kadar ağır olmamakla birlikte işin ve işyerinin işleyişini olumsuz yönde etkileyen ve taraflardan biri için iş ilişkisinin devamını zor kılan nedenlerdir. Buna ilişkin detaylı bilgi için bkz : Geçerli Neden
Haklı Nedene Dayanarak Yapılan Fesih
İş Kanunu’nun 25. maddesi haklı nedenleri düzenlemiş olup bu nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin haklı olarak feshedilebileceği düzenlenmiştir. Fakat bu nedenli fesihte işçinin savunmasının alınması zorunluluğu düzenlenmemiştir. İşbu nedenle İş Kanunu 25. maddeye dayanarak yapılan fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu yoktur.
Geçerli Nedene Dayanarak Yapılan Fesih
Geçerli nedenle fesih de kendi bünyesinde iki ana başlıkta incelenmektedir. İş kanunu 18. maddesinde de belirtildiği üzere ya işçinin yeterliliğinden veya davranışlardan kaynaklı bir sebep olmalı ; ya da işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan bir sebep olmalıdır. Peki hangi nedene dayalı olarak işçinin savunması alınmalıdır ?
İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından dolayı geçerli nedene dayalı olarak iş sözleşmesinin feshedilmesi isteniyorsa mutlaka işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunması alınmadan bu sebebe dayalı olarak yapılan fesihler haksız fesih olacak ve işe iade davaları işçi lehine sonuçlanacaktır.
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre ; ‘..Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez..’ denilmiştir. Madde metninde de görüldüğü üzere ancak ve ancak işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesih söz konusu olunca savunma şartı devreye girecektir. Buna göre savunmanın alınması gereken fesih ve şartları şu şekildedir :
- İş güvencesinden yararlanan bir işçi olmalı
- İşçinin sözleşmesi kişiliğinden kaynaklanan sebeplerle feshedilmeli
- Fesih bildirimi yapılmadan savunması alınmalı
Bu şartların varlığı halinde usulüne uygun bir fesihten söz edebiliriz. İşçinin savunmasının alınması konusunu detaylıca incelemek gerekirse :
İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenler ve İşçinin Savunması
İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisi, işçinin davranışları veya verimi nedeniyle sekteye uğramış ise ve bundan dolayı işverenden bu iş ilişkisinin devamı beklenemiyorsa bu geçerli nedene dayalı olarak iş ilişkisi feshedilebilecektir. Burada işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler ya işçinin performansından (yeterliliğinden) ya da davranışlarından (kusurlarından) kaynaklanacaktır. Bu şartın yanı sıra işçinin bu yetersizliği iş ilişkisine de olumsuz etki etmelidir. Böyle bir fesih söz konusu ise işçinin mutlaka savunması alınmalıdır. Aksi halde yapılan fesih İş Kanunu’nun 19. maddesine aykırılık teşkil edecek ve haksız fesih sonucunu doğuracaktır.
İŞÇİNİN SAVUNMASININ ALINMASINDA USÜL
İş sözleşmesi, işçinin kişiliğine dayalı sebeplerle feshedildiği takdirde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu açıktır. Bu zorunluluk yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar söz konusudur. Nitekim işçinin savunmasının ne zaman alınması gerektiği, ne şekilde alınması gerektiği feshin geçerli mi geçersiz mi olduğu konusunda önem taşımaktadır.
İşverenin Bildirimi:
İşveren, iş sözleşmesini işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler dolayısıyla feshedeceğini yazılı olarak bildirmelidir. Bu bildirimde işçinin savunması için yeterli süre vermeli, bu süre içerisinde savunmasını yazılı olarak yapması gerektiğini, savunmasını bu süre içerisinde yapmadığı takdirde savunma hakkında vazgeçeceğini ihtar ederek belirtmelidir.
İşçinin Savunması Yazılı Olarak Alınmalıdır:
İş Kanunu’nun 19. maddesinde işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmakla yükümlü olduğu açıktır. Fakat madde devamında savunma zorunluluğundan bahsedilirken herhangi bir yazılılık şartından söz edilmemiştir. İş Kanunu’nun 109. maddesine göre ise işçiye yapılan her bildirimin yazılı olarak yapılması zorunluluğu söz konusudur. Bu maddeden kıyasla işçinin savunmasının yazılı ve imzalı olarak alınması gerektiği kanaatindeyiz.
Nitekim işçinin savunması sözlü olarak da alınabilir fakat bu husus, şayet ilişki dava aşamasına taşınırsa, ispat bakımından sorun doğuracaktır. İşbu nedenle işçinin savunmasının yazılı olarak alınması hem işveren hem de işçi açısından ispat sorununu ortadan kaldıracaktır Önemli olan bir diğer husus da savunmanın alınması esnasında işçinin imzasının da alınmasıdır. Nitekim imza, savunmanın kime ait olduğunu tespit bakımından ileride doğacak ihtilafları engelleyecek niteliktedir.
İşçiye Savunma İçin Uygun Bir Süre Verilmelidir:
İşçinin savunmasının alınması durumunda, işçiye savunma için uygun bir süre verilmelidir. Her ne kadar buna ilişkin İş Kanunu ve çerçeve kanunlarda bir hüküm bulunmasa da hakkaniyet kuralları doğrultusunda bu şekilde davranmak gerekmektedir. İşçiye makul bir süre verilmediği takdirde işçinin savunma hakkı zedelenmiş olacak, bu nedenle yapılan fesih geçersiz bir fesih olarak nitelendirilecektir.
Tüm bunların yanı sıra geçerli bir fesihten söz edebilmek için ; işverenin işçisinden savunma talep ettiği zaman dilimi de önem taşımaktadır. Şayet işveren fesih bildiriminde bulunmuş olup kanunda belirtilen ihbar süreleri içerisinde savunma alma işlemine girişmiş ise bu savunma geçersiz kabul edilecek ve sözleşmenin bu şekilde feshi geçersiz sayılacaktır.
Sonuç olarak ; iş sözleşmesi işçinin verimine veya davranışına bağlı sebeplerle feshediliyorsa muhakkak işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunmasının alınmadan geçerli nedene dayalı olarak yapılan fesih ; geçersiz fesih kabul edilecek ve işe iade davası işçi lehine sonuçlanacaktır. Bunun yanı sıra savunma alınırken ispat bakımından savunma yazılı olarak alınmalı, işçiye imzalatılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhabar bisey soracagim, ben giyim sektorunde satis danismani olarak.calisiyorum, musteri onunla yeteri kadar ilgilenmedigimi soyleyip beni kasaya sozlu olarak sikayet etmis, mudurdd bu durumda benden savunma istiyor. Savunma vermek zorundamiyim, aydinlatirmisiniz beni
Merhaba,
Savunma vermeniz sizin için daha faydalı olacaktır.
Merhabalar, özel bir perakende şirketinde mağaza müdürü olarak çalışmaktayım. Şirketimizin toplantılarında merkeze giderken kasadan yol parası alırız ve sistemden düşeriz. Son olarak aralık ayında aldım ve fişini de merkeze gönderdim ki yıllardır alırız bu şeklide. Ama bu kez benden savunma istendi ocak 12 sinde bende vermedim. Bu durumda ne gibi bir sıkıntı yaşanabilir? Burada usulsüz bir durumda yok dediğim gibi yıllardır bu şekilde yol masrafının kasadan alınarak yapılan bir uygulamaya ilk kez benden savunma istediler. Bilgilendirirseniz çok sevinirim.Saygılarımla.
Merhaba,
Savunma verip vermemek size kalmış bir husus fakat İş Mahkemesinde kendini daha sağlıklı savunmak adına savunma yazmanız ve sürecin bu şekilde yıllardır ilerlediğini söylemeniz daha sağlıklı olacaktır.
Merhaba,
İşe iade davası açabilirsiniz. Geçmiş yıllardaki olaylar nedeniyle sizi işten çıkaramazlar.
Merhabalar ben özel bi şirkette çalışıyorum ve 5 aydır ilaç kullanıyorum ilaçların etkisi uykusuzluk yorgunluk yapıyor saat 13 de amirine mail arıyorum isle alakalı ve 13 30 amirin beni koltukta uyur halde gördü ilaçların etkisiyle içim geçmiş bu benim çıkış sebebim olabilirmi ilaç kullandığı biliyorlar ilaçlar reçeteli ve savunmam alınırsa daha sonraki yıllarda isten çıkarma sebebi olabilirmi iyi gunler
Merhaba,
Savunmanızı bu şekilde verirsiniz. Bu gerekçeye dayalı olarak 6 gün içerisinde iş sözleşmenizi feshetmeleri gerekir.
Mrb emre bey. Özel güvenlik görevlisi olarak kamuda çalışıyorum taşeron olarak. Müdür kılık kıyafet denetleme yaptı.o an boşluğuma denk geldi üzerimde sadece cop yoktu. Onun haricinde herşey tamamdı.denetleme raporu şirkete göndereceğini söyledi. Acaba kaç ihtar almam gerekecek yada işten çıkarılma sebebim olur mu?
Merhaba,
Yalnızca bir seferlik bir hatada iş sözleşmenizin feshedilmesi ağır olacaktır.
Mehmet bey iş yerinde iş arkadaşım tarafından darp ve aileme küfür edildi fakat müdür savunma alındığı halde işlem yapmadı bana hakaret eden arkadaşı savunuyor savunmanın kaç gün içinde işleme alınması gerekiyor disiplin kuruluna kaç gün içinde sevk edilmesi gerekli
Merhaba,
İşveren savunma için uygun bir süre verir. Bu süre kanunda belirtilmiş süre değildir fakat işçiye yetecek bir süre olmalıdır. İşveren savunma aldıktan sonra 6 gün içerisinde fesih işlemini yapmalıdır.
Mehmet bey 6 gün içinde işlem yapılmazsa ne olur çünkü ben geçen hafta cumartesi günü tutanak yedim pazartesi günü saat öğlen 1de savunma mı aldılar bugün cuma daha bilgi veren yok
Merhaba,
İşveren artık o sebebe dayanarak iş sözleşmenizi feshedemez. Feshederse haksız bir fesih olur ve açacağınız işe iade davası lehinize sonuçlanır.
Emre bey merhabalar sitenizde gezindim aradığım soruya cevap bulmak İçin ve buraya yazmak istedim . Havalimanında döviz ofisinde çalışıyorum. Normalde Türk kimliği Alman kimliği ıtaly vb. Kimliklerle işlem alabiliyoruz fakat gün içinde aZerbaycan vatandaşı bir müşteri geldi ve pasaportla almam gereken işlemi azerbaycan kimliği ile aldım ve sistem pasaport olarak algıladığı İçin hatalı işlem yaptım denildi ve savunmam istendi. Bununla ilgili ne yapmalıyım böyle bir durumda savunma istenmesi normal mi? Cevaplarsanız çok sevinirim
Ahmet Bey merhaba,
İşveren yapılan işin gereği olarak işçilerin hatası karşılığında savunmalarını alabilir. Bu noktada her savunma talebi karşısında iş sözleşmesinin feshedileceğini düşünmek doğru değildir. İşverenin bu hususta savunmanızı istemesi normaldir lakin sözleşmeniz feshedilirse tarafımıza ulaşınız. Fesih şekline ve sebebine göre işe iade davası açma imkanınız olup olmadığını değerlendirebiliriz. Şu aşamada tavsiyem savunmanızı sağlıklı bir şekilde işverene iletmektedir.
Merhabalar. Ben markette calisiyorum . Sorumlu her işi bana yüklüyor. Kasa mal atma mağaza düzeni skt satışı takibi. Bir süreden sonra belimde sıkıntı oldu . Skt satışı yapmadım diye uğraştılar . Böyle bir mecburiyetim yok . Savunma talep ettiler yazdım . İkinci kez durduk yere yine savunma istedi bahane uydurmaya çalışıyorlar. Peki bu savunmalar ile beni işten tazminatsız mı atarlar.
Merhaba,
Savunmalar neticesinde iş sözleşmenize son verebilirler fakat bu haksız bir fesih olur ve işe iade davası açabilirsiniz. Yine kıdem ve ihbar tazminatlarınız için de yasal yollara başvurabilirsiniz.
iyi akşamlar avukat bey bana verilen raporlar için açıklama belgesi istiyorlar ve bunu yazarken el yazıyla mı yazacağım yaksa bilgisayardan da yazabilir miyim?
saygılarımla
Merhaba,
El yazısı veya yazıcı ile yazılması farketmez mühim olan imzanızın ıslak imza olmasıdır.
Rapor ile ilgili savunma sonrası fesih için yeterlimidir. İşyeri bu savunma ile tek seferde işten çıkarabilir mi?
Merhaba,
İddia edilen konunun büyüklüğüne göre tek savunmada da fesih yapılabilir.
Merhaba av. Bey özel şirket çalişaniyim 19 mayis yani perşembe cuma cumartesi resmi tatil diye işe gitmedim mesai vardi ama gelcen diye imza attirmadilar mesaiye ye gitmedim diye savunmami istiyorlar ne yapmam gerekir.
Merhaba,
Savunmanızı verin.
Merhaba mehmet bey ben bir plazada özel güvenlik olarak gören yapmaktayım 08:00/20:00 olan vardiamı doldurmama ragmen yerime gelecek olan diger güvenlik görevlisi 80:10 gecmesine ragmen işe gelmemiş ve kendisini aradıgımda 1 saat gec gelecegini beyan etmiştir ben kendisine nöbet ssatimin doldugunu bildirmeme ragmen gecersiz mazeret üreterek gelmemiştir ben kendisini 10 dakika daha bekleyerek saat 20:20 nöbet yerimi biraktim 20:00/08:00’alan nöbetibe saat 20:48’de gelmiştir ve idari sorumlusuna bilgi vermemiştir benden nöbet yerimi terk ettigimden dolayı savunmam isteniyor ne yapmalıyım
ACİL YARDIM EDER MİSİNİZ
Merhaba,
Savunmanızı vermeniz gerekir.