Türk Medeni Kanunu’na göre, evlilik birliği içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Buna hukukta “Babalık Karinesi” denir. Ancak biyolojik gerçeklik her zaman resmi kayıtlarla örtüşmeyebilir.
Eğer resmi nikahlı koca, çocuğun biyolojik babası değilse; bu yanlış kaydın düzeltilmesi için açılması gereken dava Soybağının Reddi Davasıdır. 2013 yılından beri sitemizde yer alan bu rehberi, Anayasa Mahkemesi’nin hak düşürücü sürelerle ilgili verdiği güncel iptal kararları ve 2025 yılı uygulamaları ışığında yeniledik.
Soybağının Reddi Davasını Kimler Açabilir?
Bu dava, babalık karinesini çürütmek amacıyla açılır. Kanun koyucu dava açma hakkını sınırlı kişilere tanımıştır:
- Koca: Çocuğun kendisinden olmadığını iddia eden koca, ana ve çocuğa karşı bu davayı açabilir.
- Çocuk: Çocuk da ergin olduktan sonra bu davayı açma hakkına sahiptir.
- Diğer İlgililer (İstisnai Durum): Koca dava açmadan ölürse, gaipliğine karar verilirse veya ayırt etme gücünü kaybederse; kocanın altsoyu, ana-babası veya baba olduğunu iddia eden kişi de belirli süreler içinde dava açabilir.
Önemli: Annenin doğrudan “soybağının reddi davası” açma hakkı yoktur. Anne, bu davada genellikle davalı (karşı taraf) konumundadır.
Babalık Davası ile Karıştırılmamalıdır
Hukuki süreçlerde en sık yapılan hata, bu davanın babalık davası ile karıştırılmasıdır.
- Soybağının Reddi: Mevcut olan yasal baba-çocuk bağını koparmak için açılır.
- Babalık Davası: Nüfusta babası belli olmayan çocuk ile biyolojik baba arasında bağ kurmak için açılır.
Eğer amacınız, nüfusta babası olmayan bir çocuk için babalık hükmü aldırmaksa, Babalık Davası ve Şartları konulu yazımızı incelemelisiniz.
Hak Düşürücü Süreler (2025 Güncel Durum)
Soybağının reddi davasında süreler kamu düzenine ilişkindir ve hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Ancak Anayasa Mahkemesi (AYM), katı süre kurallarını “hak arama hürriyeti” kapsamında esneten kararlar vermiştir.
- Koca İçin Süre: Koca, doğumu ve çocuğun kendisinden olmadığını öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açmalıdır. Daha önce uygulanan “doğumdan itibaren 5 yıl” sınırı, haklı bir sebep varsa (örneğin kısırlık raporunun geç alınması, yurtdışında olma vb.) esnetilebilmektedir.
- Çocuk İçin Süre: Çocuk, ergin olduğu tarihten (18 yaş) itibaren 1 yıl içinde dava açabilir. Ancak AYM kararlarıyla, çocuğun biyolojik gerçekliği öğrenmesinin ergin olduktan çok sonra gerçekleşmesi durumunda da dava açabilmesinin önü açılmıştır.
İspat Yükü ve DNA Testi
Soybağının reddi davalarında en önemli delil DNA Testidir.
- Evlilik İçinde Ana Rahmine Düşme: Çocuk evlilik devam ederken ana rahmine düşmüşse, davacı kocanın “baba olmadığını” ispatlaması gerekir.
- Evlilik Öncesi veya Ayrılık Sırası: Çocuğun evlilik öncesinde veya eşlerin ayrı yaşadığı dönemde ana rahmine düştüğü ispatlanırsa, babalık karinesi zayıflar.
Mahkeme, Adli Tıp Kurumu veya yetkili hastanelerden alınacak DNA raporu ile biyolojik bağın olup olmadığını kesin olarak tespit eder.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Soybağının reddi davaları, sonuçları itibarıyla miras hukukunu ve nüfus kayıtlarını kökten değiştiren davalardır. Davanın kabulü halinde çocuk, kocanın nüfusundan düşer ve ‘baba hanesi’ boş kalır. Bu aşamadan sonra çocuğun biyolojik babasının üzerine kaydedilmesi için ayrıca bir tanıma işlemi veya babalık davası gerekir.
Müvekkillerimize her zaman uyarımız şudur: Hak düşürücü süreler bu davaların en tehlikeli kısmıdır. ‘Nasıl olsa DNA testi gerçeği ortaya çıkarır’ diyerek süreyi kaçırmak, davanın usulden reddedilmesine neden olabilir. Bu nedenle şüphe oluştuğu anda vakit kaybetmeden hukuki destek alınmalıdır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Soybağının reddi davası nerede açılır?
Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
2. Anne çocuğun kocasından olmadığını itiraf ederse dava biter mi?
Hayır, bitmez. Soybağı davaları kamu düzenini ilgilendirdiği için hakimin sadece beyanla yetinmesi mümkün değildir. Annenin itirafı önemli bir delildir ancak mahkeme yine de DNA testi ile maddi gerçeği araştırmak zorundadır.
3. Dava sonucunda çocuğun soyadı değişir mi?
Evet. Dava kabul edilip kesinleştiğinde, çocuk kocanın nüfusundan silinir ve annesinin kütüğüne, annesinin soyadı ile kaydedilir.
4. Koca kısır olduğunu öğrenirse dava açabilir mi?
Evet. Kocanın üreme yeteneğinin olmadığını (kısırlık) gösteren sağlık raporları, davanın en güçlü delillerinden biridir.
5. Soybağının reddi davasında nafaka ödenir mi?
Dava süresince tedbiren nafaka devam edebilir. Ancak davanın sonunda kocanın baba olmadığı anlaşılırsa, nafaka yükümlülüğü sona erer. Hatta koca, bugüne kadar çocuk için yaptığı masrafları ve ödediği nafakaları, “sebepsiz zenginleşme” hükümleri çerçevesinde anneden (veya biyolojik babadan) geri talep etme hakkına sahip olabilir.
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba.
Ben bundan 29 yıl önce evlatlık vermişim.dogdugum gün. Mahkeme ile kararı filan değil. Yasa dışı hastanede dogum belgesine baska nufus kimligiverilerek. Öz anne ve babam amcam ve teyzemdir (akraba evliliği). Şimdi evlatlık alan babam vefat edince. Bayaca bi miras olduğu icin evlatlık alan annem.bana dava açtı. Anne baba degistirilmesi duzeltilmesi istemiyle. 29 sene boyunca hersey güllük gülistanlık. Miras girince araya dava actilar bana., öz annem.ve babam da davada davalı olarak yer almaktadır. Bu davada kaybetme veya kazanma şansım nekadar. Mağdur olan benmi olacam. 29 sene sonra miras olunca.
Merhaba,
Davanızda mutlaka avukat ile hareket ediniz ve zamanaşımı itirazında bulununuz.
Merhaba,
Velayet sahibi siz olduğunuzdan ötürü soyadı değişikliği için başvuru yapabilirsiniz.
Emre Bey merhaba. Babam ve annem boşandı. Babamın ilk evliliğinden 3 çocuğu var. Hem bu çocuklarının hem de babamın kumar ve kredi borçları var. Babamla görüşmüyoruz. Bu borçların babam ölürse bana kalmaması için ne yapmam gerekiyor? Soybağından çıkabilir miyim?
Merhaba,
Kumar borçları yasal alacak değildir bu nedenle dava yoluyla talep edilemez. Kredi borçları da muhtemelen hayat sigortasına bağlıdır. Hayat sigortası nedeniyle kredileri ödemenize gerek kalmayacaktır.
Soybağından ancak DNA testinde eşleşmemenizle çıkabilirsiniz.
Merhaba,
Evlilik dışı hamile kaldım ve hamileliğimin 3. Ayında baskasıyla evlendim. Evlilik icinde doğan cocuğu eşim nufusuna aldı. Simdi bosanma davası açtım cocuğum4 yasında. Diğer yandan cocugun biyolojik babasına dava açmak istiyorum. Ama kabul etmiyor. Öncelikle bosanmanın sonlanması ve nufustaki babanın soydan reddimi gerekiyor biyolojik babaya dava açmak icin? Bosanana kadar zaman aşımı olurmu?doğumdan sonra 5 yıl icinde acılması gerekir demissiniz.
Merhaba,
Önce kayıtlardaki baba ile çocuğun bağının kesilmesi gerekir. Bu da soybağının reddi davası ile mümkündür.
20 yıl önce boşandım ve cocuguma nafaka kesildi ama karşı taraf 20 sene boyunca bu nafakayı hiç odemedi çocuğum simdi babasina ödemediği nafakalar için dava açmak istiyor geriye dönük birikmis nafakalari cocugum alabilirmi
Merhaba,
Sizin talep etmeniz gerekir. İcra kanalıyla alacağınızı tahsil edebilirsiniz.
Merhaba iyi gunler benim evlilik disi bir cocugum oldu 17 yasindayken yetimhaneye verdim ama nufusumda hala gozukuyor masil silebilirim
Merhaba,
Nüfusunuza kaydedilmişse ancak ve ancak açılacak bir dava ile nüfusunuzdan çıkarabilirsiniz fakat biyolojik olarak sizin çocuğunuzsa maalesef ancak başkasına evlat verebilirseniz nüfusunuzdan silinecektir.
Suan zaten baska bir aileye verilmis ismi filan degismis ama hala nufusumda gozukuyor
Merhaba baba tarafında akrabalarım olan amcalarımı akrabalıktan red davası açabiliyomuyuz.
Merhaba,
Açamazsınız.
Merhaba ben daha önce evlendim evlendiğim kadın beni aldattı ve kandırdı anlaşamadıktan ama o sırada bi çocuk oldu benden olmadığını söyledi fakat çocuk bana benziyordu ve ben biliyorum benden fakat aldattığı için ben o çocuğuda istemedim 17 sene oldu ne çocugu gördüm ne kendisini ama çocuk benim soyadıma kayıtlı kaldı kadın evlendi çocuk iki pasaport taşıyormuş biz Almanya’da yaşıyoruz kimliğinde benim soyadımı pasaportunda da şimdiki adamın soyadını ben evlendim benimde iki çocuğum var ben şimdi o çocuğu benden olsa bile istemiyorum çok sene geçti olmaz zor olur.ben soyadımdan nasıl sildirebilirim ne yapmalıyım Alman vatandaşı çocuk zaten napabilirim
Merhaba,
Biyolojik babası iseniz sildirmeniz mümkün değildir. Ancak çocuğun diğer babası evlat edinme yoluna giderse bu şekilde nüfus kaydınızdan çıkışı sağlanabilir.
Sarhos ıkrn Bı kız İle beraber oldum bundan Bı coxuk dunyaya gelfı bana babalık davası acılar brnbu coxugu ıstemedıgımı sımdı 18 yasında kız benden nıkah ısteyebılır mı ve ben cocugu nufusu a almak ıstemıyorum coxugu nufusu a alma ma gıbı Bı durum olur mu yakında mahkeme var cevep verırsenız sevınırım. Tesekkur ederım
Merhaba,
Çocuk biyolojik olarak sizin ise ve babalık davası açılarak mahkemece bu yönde bir karar verilirse nüfusunuza kaydı gerçekleştirilir, aksi yönde bir girişiminiz işe yaramaz.