Bir yakının vefatının ardından mirasçıların yapması gereken ilk ve en temel hukuki işlem, Veraset İlamı (yeni adıyla Mirasçılık Belgesi) almaktır. Vefat eden kişinin (muris) mal varlığı üzerinde hak iddia edebilmek, bankadaki parasını çekebilmek veya tapu devirlerini gerçekleştirebilmek için mirasçı olduğunuzu resmi olarak ispatlamanız gerekir. İşte bu ispatı sağlayan belgeye veraset ilamı denir.
Bu yazımızda veraset ilamının ne olduğunu, nereden alınacağını ve sürecin nasıl işlediğini detaylandırdık.
Veraset İlamı Nereden Alınır?
Türk hukukunda veraset ilamı almak için iki farklı yol bulunmaktadır:
Noterden Veraset İlamı Almak:
En hızlı ve pratik yol notere başvurmaktır. 2011 yılında yapılan düzenleme ile birlikte, mirasçılık belgesi artık noterlerden dakikalar içerisinde alınabilmektedir. Herhangi bir notere, nüfus cüzdanınız ve ölüm belgesi (sistemde kayıtlıysa gerekmeyebilir) ile başvurmanız yeterlidir.
Sulh Hukuk Mahkemesinden Veraset İlamı Almak:
Her durumda noterden belge almak mümkün olmayabilir. Aşağıdaki durumlarda mutlaka mahkemeye başvurulması gerekir:
- Mirasçılık ilişkisinde yabancılık unsuru varsa (Mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa veya yurt dışında yaşıyorsa),
- Nüfus kayıtlarında bir kapalılık veya çelişki varsa,
- Vasiyetname varsa,
- Mirasçılar arasında soybağı ile ilgili bir ihtilaf bulunuyorsa.
Bu gibi durumlarda, ölen kişinin son yerleşim yeri veya mirasçılardan birinin yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi’ne dilekçe ile başvurularak ilam talep edilir.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Noter başvurusu için genellikle sadece başvuran mirasçının T.C. Kimlik Kartı yeterlidir. Nüfus kayıt sistemi (MERNİS) üzerinden tüm veriler çekilebilmektedir. Ancak tedbiren ölüm belgesinin yanınızda bulunması faydalı olabilir. Mahkeme başvurusu için ise hukuka uygun hazırlanmış bir dava dilekçesi gereklidir.
Veraset İlamı Çıkarmanın Süresi Var mıdır?
Veraset ilamı çıkarmak için kanunen belirlenmiş bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı yoktur. Mirasçılar diledikleri zaman bu belgeyi alabilirler. Ancak, mirasın reddi davası açılacaksa (3 ay) veya veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilecekse (4 ay), bu sürelerin kaçırılmaması adına belgenin vefatın hemen ardından alınması önerilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Müvekkillerimizden sıkça duyduğumuz ‘Veraset ilamını aldık, artık mallar bizim oldu’ düşüncesi hukuken eksiktir. Veraset ilamı sadece kimlerin mirasçı olduğunu ve pay oranlarını gösteren bir ‘ehliyet’ niteliğindedir.
Malların (ev, araba, banka hesabı vb.) resmen üzerinize geçmesi için ‘Mirasın İntikali’ işlemlerini yapmanız gerekir. Ayrıca belgedeki pay oranlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, saklı paylı mirasçıların haklarının korunup korunmadığı mutlaka uzman bir avukat tarafından kontrol edilmelidir. Hatalı verilen veraset ilamlarına karşı ‘Veraset İlamının İptali’ davası açma hakkınız saklıdır.”
Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)
1. Veraset ilamı almak için tüm mirasçıların birlikte mi gitmesi gerekir?
Hayır. Mirasçılardan sadece birinin başvurması yeterlidir. Verilen belge tüm mirasçıları ve paylarını gösterir. Diğer mirasçıların noterde veya mahkemede hazır bulunmasına gerek yoktur.
2. Veraset ilamı ücreti ne kadardır?
Noterden alınan mirasçılık belgesi ücreti, her yıl yayınlanan Noterlik Ücret Tarifesine göre belirlenir ve nispeten makul bir tutardır. Mahkeme yoluyla alınacaksa, dava harç ve giderleri (tebligat vb.) ödenmelidir.
3. Veraset ilamı e-Devlet üzerinden alınabilir mi?
Evet. Eğer daha önce noter veya mahkeme tarafından oluşturulmuş bir kayıt varsa, e-Devlet üzerindeki “Veraset İlamı Sorgulama” hizmetinden belgenin bir örneğini alabilirsiniz. Ancak ilk defa çıkarılacaksa fiziki başvuru şarttır.
4. Üvey çocuklar veraset ilamında görünür mü?
Hukukumuzda “üvey evlat” kavramı mirasçılık hakkı doğurmaz. Kişi sadece kendi biyolojik veya evlat edinilmiş altsoyuna mirasçı olur. Eşinizin önceki evliliğinden olan çocukları size mirasçı olamaz, dolayısıyla veraset ilamında yer almazlar.
Sonuç Miras hukuku süreçlerinin ilk adımı olan veraset ilamı, basit gibi görünse de mirasın intikali ve paylaşımı için hayati önem taşır. Süreçle ilgili hukuki destek almak veya veraset ilamının iptali davaları için Avukat Mehmet Emre Ulusoy ile iletişime geçebilirsiniz.