Türk Medeni Kanunu’na göre, evlilik birliği içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Buna hukukta “Babalık Karinesi” denir. Ancak biyolojik gerçeklik her zaman resmi kayıtlarla örtüşmeyebilir.
Eğer resmi nikahlı koca, çocuğun biyolojik babası değilse; bu yanlış kaydın düzeltilmesi için açılması gereken dava Soybağının Reddi Davasıdır. 2013 yılından beri sitemizde yer alan bu rehberi, Anayasa Mahkemesi’nin hak düşürücü sürelerle ilgili verdiği güncel iptal kararları ve 2025 yılı uygulamaları ışığında yeniledik.
Soybağının Reddi Davasını Kimler Açabilir?
Bu dava, babalık karinesini çürütmek amacıyla açılır. Kanun koyucu dava açma hakkını sınırlı kişilere tanımıştır:
- Koca: Çocuğun kendisinden olmadığını iddia eden koca, ana ve çocuğa karşı bu davayı açabilir.
- Çocuk: Çocuk da ergin olduktan sonra bu davayı açma hakkına sahiptir.
- Diğer İlgililer (İstisnai Durum): Koca dava açmadan ölürse, gaipliğine karar verilirse veya ayırt etme gücünü kaybederse; kocanın altsoyu, ana-babası veya baba olduğunu iddia eden kişi de belirli süreler içinde dava açabilir.
Önemli: Annenin doğrudan “soybağının reddi davası” açma hakkı yoktur. Anne, bu davada genellikle davalı (karşı taraf) konumundadır.
Babalık Davası ile Karıştırılmamalıdır
Hukuki süreçlerde en sık yapılan hata, bu davanın babalık davası ile karıştırılmasıdır.
- Soybağının Reddi: Mevcut olan yasal baba-çocuk bağını koparmak için açılır.
- Babalık Davası: Nüfusta babası belli olmayan çocuk ile biyolojik baba arasında bağ kurmak için açılır.
Eğer amacınız, nüfusta babası olmayan bir çocuk için babalık hükmü aldırmaksa, Babalık Davası ve Şartları konulu yazımızı incelemelisiniz.
Hak Düşürücü Süreler (2025 Güncel Durum)
Soybağının reddi davasında süreler kamu düzenine ilişkindir ve hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Ancak Anayasa Mahkemesi (AYM), katı süre kurallarını “hak arama hürriyeti” kapsamında esneten kararlar vermiştir.
- Koca İçin Süre: Koca, doğumu ve çocuğun kendisinden olmadığını öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açmalıdır. Daha önce uygulanan “doğumdan itibaren 5 yıl” sınırı, haklı bir sebep varsa (örneğin kısırlık raporunun geç alınması, yurtdışında olma vb.) esnetilebilmektedir.
- Çocuk İçin Süre: Çocuk, ergin olduğu tarihten (18 yaş) itibaren 1 yıl içinde dava açabilir. Ancak AYM kararlarıyla, çocuğun biyolojik gerçekliği öğrenmesinin ergin olduktan çok sonra gerçekleşmesi durumunda da dava açabilmesinin önü açılmıştır.
İspat Yükü ve DNA Testi
Soybağının reddi davalarında en önemli delil DNA Testidir.
- Evlilik İçinde Ana Rahmine Düşme: Çocuk evlilik devam ederken ana rahmine düşmüşse, davacı kocanın “baba olmadığını” ispatlaması gerekir.
- Evlilik Öncesi veya Ayrılık Sırası: Çocuğun evlilik öncesinde veya eşlerin ayrı yaşadığı dönemde ana rahmine düştüğü ispatlanırsa, babalık karinesi zayıflar.
Mahkeme, Adli Tıp Kurumu veya yetkili hastanelerden alınacak DNA raporu ile biyolojik bağın olup olmadığını kesin olarak tespit eder.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Soybağının reddi davaları, sonuçları itibarıyla miras hukukunu ve nüfus kayıtlarını kökten değiştiren davalardır. Davanın kabulü halinde çocuk, kocanın nüfusundan düşer ve ‘baba hanesi’ boş kalır. Bu aşamadan sonra çocuğun biyolojik babasının üzerine kaydedilmesi için ayrıca bir tanıma işlemi veya babalık davası gerekir.
Müvekkillerimize her zaman uyarımız şudur: Hak düşürücü süreler bu davaların en tehlikeli kısmıdır. ‘Nasıl olsa DNA testi gerçeği ortaya çıkarır’ diyerek süreyi kaçırmak, davanın usulden reddedilmesine neden olabilir. Bu nedenle şüphe oluştuğu anda vakit kaybetmeden hukuki destek alınmalıdır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Soybağının reddi davası nerede açılır?
Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
2. Anne çocuğun kocasından olmadığını itiraf ederse dava biter mi?
Hayır, bitmez. Soybağı davaları kamu düzenini ilgilendirdiği için hakimin sadece beyanla yetinmesi mümkün değildir. Annenin itirafı önemli bir delildir ancak mahkeme yine de DNA testi ile maddi gerçeği araştırmak zorundadır.
3. Dava sonucunda çocuğun soyadı değişir mi?
Evet. Dava kabul edilip kesinleştiğinde, çocuk kocanın nüfusundan silinir ve annesinin kütüğüne, annesinin soyadı ile kaydedilir.
4. Koca kısır olduğunu öğrenirse dava açabilir mi?
Evet. Kocanın üreme yeteneğinin olmadığını (kısırlık) gösteren sağlık raporları, davanın en güçlü delillerinden biridir.
5. Soybağının reddi davasında nafaka ödenir mi?
Dava süresince tedbiren nafaka devam edebilir. Ancak davanın sonunda kocanın baba olmadığı anlaşılırsa, nafaka yükümlülüğü sona erer. Hatta koca, bugüne kadar çocuk için yaptığı masrafları ve ödediği nafakaları, “sebepsiz zenginleşme” hükümleri çerçevesinde anneden (veya biyolojik babadan) geri talep etme hakkına sahip olabilir.
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Selamlar 2 çocuğum var ayrıyız soyadımı taşımasını istemiyorum anneleri Sağ annelerinden kalıyorlar ve soyadımı taşımalarını istemiyorum ne yapmalıyım
Merhaba,
Çocukların soyadları ancak velayet sahibi annenin isteği ve haklı bir gerekçesi halinde değişebilir. Çocuklar reşit olduktan sonra bu değişikliği kendileri de talep edebilir lakin sizin baba ve velayet hakkı sahibi olmayan birisi olarak çocukların soyadını değiştirmeye hakkınız yok.
Merhaba. Bekar ve cocuksuz bir kadinim. Yillarca calisip yaptigim birikimlerim var ve bebekken bizi terk edip , deprem afetinde yikiklardan cikarak hayata tutunmaya calistigimiz bir donemde bile, hic bir surette arayip sormayan babami ve diger evliliginden dunyaya gelen cocugunu olasi ölümüm durumunda mirascim olmasini istemiyorum. Nasil bir hukuki yol izlemem gerekir?
Merhaba,
Bu tip durumlarda çocukların anne ve babalarını mirastan çıkarma yetkileri Türk Hukuku’nda söz konusu değildir. Bu nedenle başkaca işlemlerle mirasçılık sıfatından kişileri mahrum edebilirsiniz. Ofisimizi ararsanız bu hususta gerekli hukuki destek alabilirsiniz. 0216 550 33 23 ofis numaramızdır.
Ben babamla soy bağımın olmasını istemiyorum ne soyadını taşımak nede kütüğü nü taşımak annem ve babamın evlenmeden olan çocuğuyum velayetim annemde ve ben annemin kütüğü ve kızlık soyadını almak istiyorum baba adı bile kimlikte geçmesin istiyorum reşit değilim ne yapmam gerek
Merhaba,
Öncelikle reşit değilseniz siz dava açamazsınız. Ancak anneniz sizin adınıza bu davayı açabilir. Reşit olmayı da bekleyebilirsiniz. Kişi gerçek babanız ise maalesef isteğiniz gerçekleştirilmez. Dilerseniz ofisimizi arayınız yardımcı olalım : 0216 550 33 23
Selamlar, 28 yaşındayım. Biyolojik annemle babamın resmî nikahı olmaması ve biyolojik babamın ben doğduktan 6 ay sonra vefat etmesi üzerine amcam ve yengemin nüfusuna geçmişim. Biyolojik annem şu anda bir başkasıyla evli ve iletişimimiz sınırlı. Ben amcam ve yengemle resmiyette soy bağım olmasını istemiyorum. Mevcut durumda nasıl bir yol izleyebilirim ? Kolay gelsin
Merhaba,
Yazımız detayında da belirttiğimiz üzere öncelikle mevcut soybağı ilişkinizin ortadan kaldırılması gerekir. Sonrasında ise açılacak babalık davası ile biyolojik babanız kim ise onun nüfusuna kayıt işlemleri gerçekleştirilir.
Merhaba,
Babam 2015 yılında ikinci eşinin 5 yaşlarındaki çocuğunu evlatlık aldı. Ben %63 engelli bireyim ve bana bakma yükümlülüğünü yerine getirmeyip ikinci eşinin 3 çocuğuna baktı.
Ben ve abim ilk itirazlarımızı yapmamamıza rağmen kanuna aykırı bir şekilde evlatlık onay kararı verildi. 15 gün itiraz süresi içerisinde sağlık nedenlerim ile itirazımı iletemedim.
Şu anda babamla da ayrıldılar. Kadının ayrıca ihanet belgeleri de var. Babam da artık bu nedenle çocuğu istemiyor.
Benim veya babamın soybağı itirazı vb. Bir gerekçe ile evlatlık iptali davası açabilir miyiz?
Teşekkürler
Merhaba,
Mahkeme kararı ile evlatlık edinme işlemi gerçekleştirilmiş ise dönüşü pek mümkün olmamaktadır. Bu nedenle ilgili kararı bize iletiniz. Değerlendirelim.
merhaba 20 yaşındayım annemle babam ayrı babamın soyagacımda gorunmesini istemiyorum ve ondan gelicek herhangi bir mirası da istemiyorum ne yapmam gerek
Merhaba,
Hukukumuzda biyolojik babanın nüfustan çıkması gibi bir imkan söz konusu değildir. Babanız vefat ettiğinde mirası reddedebilirsiniz.
Merhaba Annemi ve babamı reddetmek istiyorum. 42 yaşındayım özel bir kurumda öğretmenlik yapıyorum. Bugüne kadar maddi bişeylerini görmedim.Şimdi beni zorla evlendirmek istiyorlar.Beni evlatlıktan reddetmekle tehdit ettiler. Ben onları reddetmek istiyorum. Ama kütüksüz mü kalırım? Nasıl yapabilirim? Cevap verirseniz çok teşekkür ederim
Özlem Hanım,
Aileniz biyolojik aileniz ise nüfuslarından çıkamazsınız ancak ebeveynler sizi mirasından çıkarabilir. Şu aşamada yapacak pek bir işlem yok ancak dilerseniz soyadınızı değiştirebilirsiniz. Bu halde dahi nüfus kayıtlarınız ve tc kimlik numaranız değişmeyecektir. Kütükte değişme olmaz.
Merhaba, ben nüfus cüzdanımda yazan baba adını reddetmek istiyorum. Maalesef geçek babam kısa bir zaman önce vefat etti onun adını istiyorum ne yapmam gerekiyor lütfen yardımcı olun bana, yıllardır çok büyük bir yükün altındayım, bu konuyla ilgili ne yapa bilirim?
Merhaba,
Öncelikle mevcut babanız ile bağınız kesilmeli sonrasında ise biyolojik babanız ile DNA eşleşmeniz sağlanmalıdır. Sonrasında biyolojik babanızın nüfusuna kaydolabilirsiniz. İletişim bölümünden tarafımıza ulaşabilirsiniz.
Merhaba benim olmayan çocuğun üzerimden düşürmek için ne yapmam gerekir bu durumu çok geç öğrendim 14 -15 sene geçti zaman aşımı olabilirmi ve bunun için mahkeme yada baro bana avukat verebilirmi
Merhaba,
Yazımız detayındaki hak düşürücü sürelere uyulması gerekir. Eğer uymazsanız davanız reddedilir. Barodan avukat talebiniz var ise dilekçe ve ilgili belgelerle başvuru yapabilirsiniz, Baro değerlendirip kararını verir.
Merhaba,evlat olarak evlatliligimin reddini isteyebilir miyim yoksa sadece baba mi red edebilir?
Merhaba,
Eğer gerçek babanız değil ise siz de talepte bulunabilirsiniz.
Benim bir kızım var babasıyla bağımız yok dava açsak ben kendi soyadımı verebilir miyim? Dava ücretleri ne kadar oluyor bilginiz var mı? Yardımcı olursanız çok sevinirim..
Merhaba,
Nüfus kayıtlarınıza bakmamız gerekmektedir. Ofisimizi ararsanız yardımcı olabiliriz : 0216 550 33 23
Ailemden soy bağımı tamamen koparmak istiyorum, annemde babamda kan bağıyla yani ikiside gerçek annem ve babam. Böyle birşey mümkün mü?
Merhaba,
Maalesef mümkün değildir.
merhaba ben 22 yaşındayım babamın kütüğünü ve soy adını istemiyorum anneminkine geçme ihtimalim var mı
Merhaba,
Öz babanız ise nüfusundan çıkmanız mümkün değil ancak evlat edinme yoluyla başka bir ailenin nüfusuna geçebilirsiniz. Onun haricinde reşit olmanız sebebiyle soyadı değişikliği yapabilirsiniz lakin nüfus kayıtlarınızda aile bakımından bir değişiklik olmayacaktır.
meraba öz kızımı hem evlatlıktan red edip hemde soyismimi de kullanmasını istemiyorum ne yapabilirim
Merhaba,
Belli başlı şartların olması halinde mirastan çıkarma yapabilirsiniz. Dilerseniz mirastan çıkarmaya ilişkin yazımızı okuyabilirsiniz : https://www.emreulusoy.av.tr/mirasciliktan-cikarma-mirastan-iskat-men-nasil-yapilir
Selamün aleyküm
Efendim ben rahmetli abimin eşini ve cocuklarını akrabalıktan men etmek istiyorum ne yapmalı nereye baş vurmalıyım..
Merhaba,
Mirasçılıktan men halleri için yazımızı okuyabilirsiniz. Böyle bir imkanınız ancak iki şart halinde söz konusu olur lakin sizin belirttiğiniz kişilerle mirasçılık ilişkiniz de yok. Bu nedenle yapılacak bir işleminiz yok maalesef. https://www.emreulusoy.av.tr/mirasciliktan-cikarma-mirastan-iskat-men-nasil-yapilir