İş Hukukunda fazla çalışma sürelerini ispat yükü işçiye aittir. İşçi, fazla çalıştığı iddiasında bulunmuş ise bu iddiasını kanıtlamak ve hakimi bu konuda ikna etmekle yükümlüdür. İşbu nedenle dava başlangıcında fazla çalışma ücretlerini isteyen işçi, çalışma süresince atmış olduğu imzalara önem vermeli ve atmış olduğu her imzanın ileride açılacak davalara etki edeceğini unutmamalıdır.
Fazla çalışma ücretine ilişkin detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
FAZLA ÇALIŞMA (Fazla Mesai) NASIL ISPAT EDİLEBİLİR ?
Fazla çalışma yaptığını iddia eden bir işçi, bu iddiasını ispatla mükelleftir. Nitekim davacı olan işçi, elindeki belgeleri ve evrakları mahkemeye sunacak, ilgili kurumlardan getirtilmesini istediği evrakları ilgili mahkemeden isteyecektir. Peki fazla mesai ücretlerinin tahsiline yönelik bir alacak davasında fazla mesai süreleri neler ile ispat edilebilir ?
Bordro
Ücret bordroları, fazla çalışma sürelerindeki en önemli delillerden biridir. Nitekim bazı işverenler, bordroları işçilerine imzalatmakta ve ileride doğacak ihtilafların önüne geçmektedir. Bu noktada, şayet işçinin imzası var ve bu imzanın sahte olduğuna yönelik bir iddia yoksa bordro kesin delil sayılacaktır. Şayet bordro üzerinde bulunan ve işçinin olduğu iddia edilen imza sahte ise ; bordro delil niteliğini kaybedecektir.
Bordroda, işçinin imzası var ise ve fazla çalışma ücretlerinin ödendiği bordrodan anlaşılıyor ise işçinin fazla mesai ücreti alması imkansızdır. Fakat bordroya imza atan işçi bordro üzerine bir kayıt düşebilir. Hukuk dilinde buna ihtirazı kayıt denilmektedir. Bordro üzerine ‘fazla çalışmaya ilişkin alacağım daha fazladır’ veya ‘fazla çalışma ücretimi almadım’ şeklinde düşülen ihtirazı kayıtlar, dava aşamasında işe yarayacak ve işverenin ibraz ettiği bordroları geçersiz kılacaktır.
İmzasız ve ihtirazı kayıtsız bordrolarda; ödemeler banka üzerinden gerçekleşmiş ve her ay farklılık gösteren ödemeler söz konusu ise işçi, fazla çalışmalarını yazılı delillerle ispat etmekte zorundadır. İşçinin maaş bordrosunu imzalaması halinde bu durumun yargılamaya etkisi hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : İşçinin Maaş Bordrosunu İmzalaması
İşyeri Kayıtları
Fazla çalıştığını ispat etmek isteyen işçi, işyeri giriş-çıkış kayıtlarını ilgili mahkemeden talep edebilir. Bugün birçok işyeri, işçilerine giriş ve çıkışlarda imza attırmaktadır. Hatta teknolojik gelişmelerle birlikte işçiler, işyerlerine turnike sistemleri ile girmekte ve giriş çıkış saatleri detaylı olarak görülmektedir. Böyle bir sistemin varlığı halinde bu dokümanlar kuvvetli birer delil olacak ve fazla mesainin hesaplanmasında başrolü oynayacaktır.
İşyeri Yazışmaları
Fazla mesaiye kaldığını iddia eden işçi, işyeri içerisinde yapılan işe dair olan/olmayan yazışmalarını delil olarak sunabilir ve bu evraklar Mahkemece dikkate alınır.
Tanık Beyanları
Yazılı belgeler ile işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığını tespit edilemiyor veya tespit edilmesine rağmen bazı hususlarda eksiklikler mevcut oluyor ise tanık beyanı en önemli delil konumuna gelecektir.
Fazla çalışma ücretinin tahsiline ilişkin açılacak iş davasında en önemli delil tanık beyanlarıdır. Nitekim çoğu zaman işyerinde gerekli evraklar olmayacak ve mahkemeye ibraz edilemeyecektir. Hal böyleyken fazla çalışmaya ilişkin süreler tanık beyanlarıyla belirlenecek ve dava bu beyanlara göre sonuçlanacaktır. İşbu nedenle hem seçilecek tanıklar hem de tanıkların beyanları çok önemlidir. Şayet davacı işçi ile kısa bir süre birlikte çalışmış bir tanık, çok faydalı olmayacağı gibi davacı işçinin iş arkadaşı olmayan bir tanığın da beyanlarına itibar edilmeyecektir.
İş davaları, tanık beyanlarına göre şekillendiğinden ötürü, davacı işçi ve işçi avukatı seçeceği tanıkları iyi irdelemeli ve davanın, bu tanık beyanlarına göre sonuçlanacağını bilmelidir. Bununla birlikte, aynı işverene karşı davası olan tanıkların da beyanları çoğu mahkemece kabul edilmemektedir.
FAZLA ÇALIŞMA SÜRESİNİN (Fazla Mesai) iSPATINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI
- Bordroda ‘fazla mesai yapmadım, aylık istihkakımı tam olarak aldım’ yazsa da çalışırken alınan bu ifade geçerli değildir. Fazla çalışma yaptığı tanıklarla ispatlanabilir. (Yargıtay 9. HD.)
- Fazla çalışma yaptığını ispat davacı tarafa aittir. Tanıkları için kesin süre verilmelidir. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının kendi adına vergi mükellefiyet kaydı bulunduğu, davalı şirkete ait tekel ürünlerini sattığı depodan aynı zamanda kendi adına da iş yaptığı, kendi adına yürüttüğü mesai ile davalı şirket adına yaptığı mesainin iç içe girdiği anlaşılmıştır. (Yargıtay 9. HD.)
- Bir insanın haftada 6 gün 16-08 saatleri arasında çalışması hayatın olağan akışına aykırıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Fazla çalışma tanık beyanlarıyla ispatlanmıştır. Mahkemenin fazla çalışma yapıldığının ispatını sadece yazılı delillere dayandırarak puantaj kaydı, çalışma çizelgeleri bulunmaması nedeniyle isteği reddetmesi hatalıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Tüm davacı tanıkları fazla mesailere ilişkin ücretlerin ödendiğini söylese de fazla çalışma ücret alacağının ödendiğini ispat yükü işverene ait olup, davalı işveren tarafından fazla çalışma ücret alacaklarının ödendiğine ilişkin imzalı maaş bordrosu veya eşdeğer belge sunulmadığından alacak hesaplanmalıdır. (Yargıtay 9. HD.)
- Tanıkların işyeri dışında başka mağazalarda davacının ne kadar çalıştığına ilişkin beyanları görgüye dayalı olmadığından itibar edilmez. (Yargıtay 9. HD.)
- Tanığın beyanı sadece birlikte çalıştığı dönem için fazla çalışmayı ispatlar. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının eşi ve işyerinde çalışması olmayan diğer bir davacı tanığının işyerindeki çalışma saatlerini bilmeleri mümkün değildir. (Yargıtay 9. HD.)
- Davacının arkadaşı ve diş doktorunun işyerinde çalışması olmadığından, yakın yerde de çalışmadıklarından işyerindeki çalışma saatlerini bilmeleri mümkün değildir. (Yargıtay 9. HD.)
Başkaca kararlar sorgulamak için : Yargıtay Kararı
Merhaba Mehmet Emre bey ben çalıştığım yerde 5 yıla yakın çalıştım. Yaklaşık 3 ay önce işten çıkarıldım. gösterdikleri sebep eşim 2 yıl sonra tayin olacak diye. İki patronda söyledi. İşe girerken sigorta diye söyledim hep yapacağım dedi yapmadı son bir yıl yaptı. Ben teknikerim mimari proje çiziyorum. projeler elimde o iş hanı içinde şahidim de var. 5 tane şahidim var. internet sitesinden aldığım fotoğraflarim yorumlu tarihli olarak kayitlarim var. Ben avukata verdim ayrıca elimde anlaşmak istediğine dair mesajları orada çalışan arkadaşın mesajları var sigortasız çalışma ve fazla mesai ile ilgili sizce bunlar yeterli olur mu ?
Merhaba,
Avukata verdiyseniz bizden niçin bilgi alıyorsunuz? lütfen avukatınızdan bilgi alınız.
Merhaba,
Ben çok büyük bir şirketin mağaza müdürü olarak çalışıyorum. Çalışma saatlerimi kendim belirlemiyorum. Şirket fazla mesai sorunu yaşamamak için ne giriş çıkışlarda imza artırıyor, ne de daha önce aldıkları parmak izi tanımlı elektronik sistemleri aktif ediyor. Ayrıca mesai ile ilgili atılan bütün maillere sizi en yakın zamanda arayacağım diyerek geri dönüp, böyle konuları yazılı konuşmuyoruz biliyorsunuz deniyor. Benim iki çocuğum var, haftanın 5 günü günde 10 saat, bir günü sabah 7:30 dan akşam 22:30’a kadar çalışıyorum ve bu çalışma düzeni daha 1 aydır yürürlükte (sözlü olarak söylendi ama yazılı vermiyorlar ve çalışma saatlerine uyulmadığında sürgüne dahi varan yaptırımlar uyguluyorlar). Çalışma düzeni değiştikten sonra ücret artışı da yaşanmadı. Ne yapmam gerek, zor durumdayım. Dava açmak istiyorum, o kadar büyük şirket bir çok avukatı vardır kazanamazsın deniliyor. Benim durumumda olan bir çok insan var, sürgün, işten atılma korkusuna hiç birşey yapmıyorlar. Bana bir yol gösterebilir misiniz? Teşekkür ederim.
Merhaba,
Şirketlerin avukatlarının çok olması davayı kaybedeceğiniz anlamına gelmez, böyle saçma bir düşünceye inanmanız tuhaf. Mahkemelerde kim haklı ise mahkeme hakimi o doğrultuda karar verir.
Fazla çalışma yapıyor ve ücretini alamıyor iseniz tanıklarla bunu kanıtlayabilir ve mahkemeyi kazanabilirsiniz. Tanık delili konusunda sıkıntı yaşamam diyorsanız davanızı hemen açabiliriz.
merhaba emre bey sene 2011 ve 2012 yıllarında yıllık fazla çalışma saatimi geçtim ve yıl başında beri fazla çalışma saatiyle ilgili tarafıma bir evrak imzalatılmadı bodrolarımdada fazla çalışma saatimi geçtiğime dair ıspatımda var paraları ise şirket tarafından ödendi … benim isteğim bu fazla çalışma saatini geçtiğime dair kendi isteğimle ayrıldığım iş yerine dava açabilirmiyim açarsam eğer ne gibi sonuçla karşılaşırım iyi yada kötü cevabınızı bekliyorum teşekkür ederim
Merhaba,
Fazla çalışmalarınız ödenmiş ise bu konuda dava açsanız da reddedilecektir.
teşekkür ederim emre bey cevapladığınız için bir sorum daha olacaktı 2010 şubat girişliyim 2014 haziran çıkışlıyım kendi rızamla ayrıldım normalde kendim istifa ettiğim için tazminatımı alamadım . yeni torba yasasına göre geriye dönük tazminatlarımızı alabilme durumumuz olabilecekmi yoksa üzerine bir bardak sumu içicez 🙂 teşekkürler şimdiden cewabınız için
Merhaba 6yıl çalıştığım bir işyerinden bugün tazminatı mı verdiler ayrıldım anlaşmalı olarak ama 6yıl boyunca fazla çalışma yaptığı ma dair belge var mağaza ci idim gece çalışmaları ve fazla çalışmalarm mevcut bende fazla çalışmaları alabilir mi win tesekkur ederim
Merhaba Emre Bey,
7 yıl çalıştığım bankadan kendim istifa ederek ayrıldım. Fazla mesailerimin alacağı için dava açtım. Yerel mahkeme lehime sonuçlandırdı fakat Yargıtay kararı bozdu. Tanıklarım da vardı bilirkişi de incelemişti dosyamı.fakat Yargıtay fazla mesailerimi belge ile kanıtlamamı istedi ve maaş bordrolarım kaşeli imzalı olmasını istedi. Bu ay şimdi tekrar duruşmam var. Bankada maaş bordrosu ve fazla mesailer elektronik ortamda oluyor, bana banka istesemde doğal olarak fazla mesai saatlerimin çizelgesini vermiyor. Ben şimdi bu ayki duruşmada hakimden ilgili çalıştığım bankadan sicil numaramla 7 yıllık ekran giriş çıkış saatlerimin listesini istemesini ve insan kaynaklarından maaş bordrolarımın tamamını istemesini talep etsem olurmu? Mahkeme isterse banka en azından bu belgeleri verebilir mi?
Teşekkür ederim
Saygılar
Merhaba,
Süren bir davaya yorum yapmamaktayız. Bu nedenle avukatınıza danışınız.
merabalar ben özel bir şitkette şoför olarak çalışıyorum…son 7 aydır dogu ve karadeniz illerine ihale katılımı için bana tahsis edilen araçla ihaleye katılıyorum…ama çalışma saatlerim ve direksiyoında kaldıgım saat o kadar çokki artık dengem bozlulaya başladı ve tek gidip geliyorum bu yerler…mesela sabah sivastan çıktım saat gibi ıgdıra ulaştım ve bir saatlik mola arası ile tekrar sivasa haraket ettim…gece 12 gibi sivasa geldim yani günlük ortalama 17 saat hiö durmadan direksiyonda kaldım ve toplam 1560 km yol yaptım..ve ertesi gün aynı işe devam ettim ama ne mesai yansıdı ne pirim sizce ben mahkmeye vermiş olsam ne kadar haklı görürü mahkeme beni ve genelde ihaleler için gece çıktıgım çok oluyor saat 3 4 gibi saygılarımnla
Merhaba,
Fazla çalışmalarınızın ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmenizi feshedebilir ve işyerinize dava açabilirsiniz.
emre bey bir sorum daha olacaktı 2010 şubat girişliyim 2014 haziran çıkışlıyım kendi rızamla ayrıldım normalde kendim istifa ettiğim için tazminatımı alamadım . yeni torba yasasına göre geriye dönük tazminatlarımızı alabilme durumumuz olabilecekmi
Merhaba,
İstifa ettiğiniz için tazminat alamazsınız.
Merhabalar,
Mesai ve tazminat davası açtığım eski iş yerimin bana maaş bordrolarını imzalattıkları için bilirkişi sadece kıdem ve ihbar tazminatımı alacağımı bildirmiş.avukatım itiraz edebiliriz dedi ancak size göre dava nasıl sonuçlanır?fazla mesai ücretimizi hiç almadık ama her ay maaş bordrolarında almış gibi göstererek imzalattılar.sonuçta çalıştığımız için mecburen imzalıyorduk.dava için tanıklarım gerekli bilgileri verdi ama bordrolardan dolayı durum aleyhime sonuçlanacak gibi görünüyor.
Teşekkürler..
Merhaba,
Lütfen avukatınız var ise kendisinden bilgi alınız.
3.5 yildir bir gida firmasinda asistan mudur olarak calisiyorum
İlk 3 yilimda her gun 9 saat calistim son 5 ay kala calisma saatlerini sekiz bucuk saate cektiler
Her gun yarim saat fazla calistim
Maas bodramdada fazla mesai yazmiyor odemedilerde
Bu durumu ispatlicak vardiya programi ve sahitlerimde var
Sizce dava yi kazana bilirmiyim
Merhaba,
Tanıklarınız var ise davayı kazanırsınız. Fazla mesailerinizin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmenizi de feshedebilirsiniz.
Faftada birgun fazla mesai yaptirildigi icin yarin istifa edecem mahkemeye bunu kanitlaSam kazanirmiyim giris cikislar icin defter var bunun resmini ceksem bu mahkeme de kanit olurmu
Merhaba,
Fazla çalışma ücretiniz ödenmiyor ise bu nedene dayalı olarak iş sözleşmenizi feshedebilirsiniz.