Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba. Yakın zamanda bir davayla karşı karşıya kaldım.. Bu konu hakkında bilgilerinizi paylaşırsanız sevinirim. Olay özetle. 11.09.2009 emlakçı aracılığı ila bir daire aldım dairemin içinde kendim oturuyorum daireyi alırken üzerinde ipotek vardı bankadan ipotek fevk yazısını alarak dairenin üzerindeki ipoteği aynı gün kaldırttım dairemi aldım tapuda belediye rayiç bedelini gösterdim fakat aynı gün ipoteğin kalkmasına rağmen bankadan bir gün sonra tapuya temiz yazısı geldi yanı 12’sinde geldi. Evin bedel parasının da yarısından fazlasının makbuzu elimde ama bir kısmını elden mı ödedim yoksa makbuzları kaybettım mi hatırlamıyorum.Şimdi 09.01.2014 de kapıma bir teblihgat geldi ben bir hafta geç gördüm(alt komşuma vermişler) gittim muhtarlığa imza karşılığında tebligatı aldım ben tebligatı aldığımdan itibaren yasal 15 gün itiraz sürem olduğunu biliyordum fakat öğrendiğime göre kapıya bırakılan günden itibaren yasal süre başlıyormuş ben 23.01.2014de itıraz etmem gerekirken 24.01.2014 itiraz dilekçemi verdim evi aldığım kişi benden önce evi senet karşılığında başkasına satmış fakat sattığı kişi tanıdık olduğu için onu oyalamış tapuya gitmemiş daha sonrada emlakçı aracılığı ile evi tapuda bana sattı ben evi aldığım kişiyi kesinlikle tanımıyorum emlakçı aracılığı ila evi gördüm üzerindeki ipoteği benim ev sahibine verdim parayla ipoteği kaldırtı ve aynı gün evi aldım şimdi bana evi satmadan önceki borçlu olduğu kişi bana ve evi satana muvazalı satış diye dava açmış ben evi aldığım kişiyi daha öncesi kesinlikle hiç tanımıyordum evi aldıktan sonrada paranın bir kısmını evi boşaltınca elden verdiğim miktarın elimde makbuzu yok evi boşaltıktan sonrada kesinlikle hiçbir diyalogum olmadı görüşmedim birkaç avukata sordum sizin iyi niyetli olmanız önemli değil satıcı eğer kötü niyetlise tapu iptal olur dendi inanılmaz bir şey nasıl olur ben satıcının ev alırken kötü niyetli olduğunu nasıl anlayacağım. Bende olsam sıkışınca malımı satarak borçlarımı öderdim neyse ben evin ipoteklerini kaldırarak ve belediye rayiç bedelli göstererek tapumu aldım 5 yıldır evimde oturuyorum şimdi böyle bir olayla karşı karşıya geldim çok zor durumdayım ben tapuda belediye rahiç bedelinden gösterdiğim için herhangi bir vergi çıkar mı ve tapum iptal olur mu evimin üzerine ihtiyati tedbir konulur mu makbuzlarımın bir kısmını bulamadığım için sorun yaşar mıyım çok teşekkür ederim iyi çalışmalar. Burada emlakçı şahitli ile binada benden önce oturan eski oturanların lehime yani adamla hiç bir bağım olmadığı hakkında şahitlikleride olucak.
Merhabalar
Dedem 76 yaşında bundan 4sene önce galericiden bir akıl alarak kızından mal kaçırmak için üzerinde olan taksi plakayı satmış ve başka taksi plaka almış Bu taksi plakayı 3 erkek cocugunun üzerine yapmış.4 ay once taksi plakayı satışlar dedem satıldıktan 3ay sonra öldü.Acaba bişey ispat edebilirmiyiz.Kızdan mal kaçırma davası açılabilir mi? ancak doktordan sağlık raporu alınıp alınmadıgını bılmıyoruz.Biz bu konuda bilgi almak istiyoruz Teşekkürler
Davanız açılabilir. Muris Muvazaası davası açılmasa dahi tenkis ile sizin saklı payınıza yapılan tecavüz engellenebilir. Bilginize.
KAYIPEDERİM 08/11/2014 TARİHİNDE ÖLDÜ 2009 YILINDA BİR AMELİYAT GEÇİRDİ AMELİYATTAN SONRA 1 OGLU 5 KIZI VARKEN ŞEHİR MERKEZİNDEKİ EVİ İLE KÖYDEKİ EVİ OGLUNA VERMİŞ KENDİSİNİN BAGKURDAN EMEKLİ OLMASINA RAGMEN ŞEHİRDEKİ EVE BEN ÖLÜNCEYE KADAR BANA BAKMAKLA YÜKÜMLÜDÜDR DİYE ŞERH KONMUŞ. AYRICA KÖY YERLEŞKESİNDE DE 14 ADET TARLA VASFINDA OLAN RAİCİ YÜKSEK YERLERİ 2012 VE 2013 YILLARINDA TAPUDAN İNTİKAL ETTİRMİŞ BU DURUMDA MİRASI MUVAZAA DAVASI AÇILSA NASIL OLUR VE NE ŞEKİLDE NEREDEN BAŞLANIR CEVAP VERİRSENİZ MEMNUN OLURUM . TEŞEKKÜR EDERİM.
Merhaba,
Hukuki probleminiz burada izah edilemeyecek kadar çetrefilli. Bu nedenle uygun bir zamanda tarafımıza ulaşabilirsiniz.
İyi günler kısa süre önce babam vefat etti ve halamlar bizden habersiz yer satıyorlar bunun için ne yapmamız gerekiyor babamdan kalan yerler bizede hak tanınmıyormu
Merhaba,
Dilerseniz telefon ile bize ulaşınız, bu tip durumlarda sağlıklı bir iletişim kurulması ve durumun tamamıyla bize aktarılması önemlidir. Ofis numaramız 0216 550 33 23 olup bu numaradan ulaşabilirsiniz.
Annem 10sene önce akrabalarına babadan kalan mirasi için genel vekaletini vermiş akrabaları için bunu duyan dayilarim yani oz abisi tabu kadastrodan o genel vekelatnameleri kullanarak annemin babasından kalan mirastan men etmişler inşallah anlatabilmisim dir iptel edebilirmiyiz şahitler var
Merhaba,
Vekalette yer alan yetkileri sizden onay almaksızın kullandıklarını belirtiyorsunuz. Bu noktada verilmiş vekaletnameyi ve yapılmış işlemleri görmemiz gerekmektedir. Vekaletname ile mirastan çıkarılma işlemi yapılamayacaktır. Elinizdeki evrakları tarafımıza gönderebilirseniz yardımcı olabiliriz.
Mehmet bey elimizde herhangi bir evrak yok ancak tabu kadastro vekalet lerin fotokopi sini verirse veya verirmi bilmiyorum başka evrak varsa da ben bilmem eğer yukarda anlattigim gibi dir sahte muamele yapilmis memur rüşvet karsiligi yapmistir eğer biz sadece parsel ve parsel numarasına verseydik bu basimiza gelmezdi eğer bir çare varsa ben simdi size gelirim bir mirasci daha var teyzem saygilar
merhaba babamın borçları nedeniyle tarlalarının icralık olma riski vardı
o nedenle icrada satılmasın diye alacaklılarından kurtarmak için tarlalarını 1998 yılında dayımın hanımının üzerine yaptı
2002 yılında ben babamın borçlarını ödeyip tarlaları dayımın hanımından kendi üzerime aldım
tapuları benim üzerime ama babam ve kardeşlerim 3 kuruşa kapattın buraları sana vermeyiz deyip ekip biçiyorlar şimdide borçlarım yüzünden 1998 yılında kaynımın karısına satış yapmıştım para almamıştım diye tapu iptal davası açıyor nelerle karşılaşabilirim
aydınlattığınız için teşekkür ederim
saygılar
İsmail Bey merhaba,
Davanızda birçok muvazaa işlemleri söz konusu. Sizin tarlalarınızı başkalarının ekip biçmesi hukuka aykırıdır. İlgili merciilere başvurarak şahısları oradan çıkarabilir veya ekilmiş biçilmiş ve satılmış ürünlerden elde edilen gelirden hak talep edebilirsiniz. Şahsınıza dava açılmış ise dava dilekçesini bize ulaştırmanız halinde yorum yapabileceğiz.