Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhabalar emre bey dedem hayatta suan ve bes çocugu var biri vefat etti kendisi şuan hayattayken dayımın eşi olan yengemin üzerine bir ev almış biz yeni öğrendik bir iki yıl olmuş alalı diğer dayımada mal değilde onada para vermiş şimdi böyle bir durumda annem hukuki olarak bir şikayette bulunabilir mi yengeme alınan bir ev var ve diğer dayımada para verilmiş ve annemin bu durumdan haberi yoktu yeni öğrendi ne yapabiliriz
Merhaba,
Bu tür hukuki işlemleri başlatabilmeniz için önce dedenizin vefat etmesi lazım.
mirasçı olmadığı halde manisa birinci noterinden aldığı sahte bir veraset ilamı ile annemden bana düşen mirasımı tapudan üzerine geçirmiş ve bunu üçüncü bir kişiye satmıştır.yani noterle ortak olup annemden bana intikal edecek malımın üzerine oturmuştur.1999yılında annemin ölümüyle veraset ilamını çıkardım sadece tapudan bu güne kadar intikalini yaptırmadım zaten bunu fırsat bilmiş dolandırıcı. misall hırsız birinin malını çalar ve bunu üçüncü bir kişiye satar malı çalınan kişi polise şikayet eder ve polis malı satan kişiyi yakalayıp çalıntı malı geri alıp sahibine iade ederse hakimde benim çalınmış bulunan gayrimenkulümü satın alan kişiden alıp bana vermesi gerekir saygılarımla.
Demirtaş Aktaş
Merhaba,
Hızlı bir şekilde bir avukata başvuru yapınız ve dava açınız. Buradan vereceğimiz bilgiler sizler için yeterli olmayacaktır.
İyi gunler dilerim.
Anneme elden para vererek 3 arsasini satin aldim. Tapudan satis yapti bana.
Abime direk 1 tarlasini hibe etti ama yine tapudan satis yapti.
Kizkardesime de arsayi satarak araba aldi.
Kendince bi sekilde bir paylasim yapti. Diger mallari kendi uzerinde.
Kardesler olarak hepimizde bu durumdan haberdar ve raziyiz.
Ancak ileride annem bizden once vefar eder ve biz mirasci durumuna gecersek; o zaman bu satisi yapilan arsalar icin kardesler birbirine yada kardes cocuklari iptal davasi acabilir mi? Bunu engellemek icin suan alabilecegimiz bir onlem var mi (noterden hepimiz gidip sahitle imzali bir belge vs hazirlatmamiz gibi)…
Simdiden tesekkur edeeim.
Merhaba,
İleride dava konusu yapılabilir. Bu nedenle ileride ödeme yaptığınıza dair evrakları şimdiden anneniz ile tanzim ediniz.
Biz 2 kız kardeşiz,ikimizde evliyiz. Annemiz 1999 yılında vefat etti.Babam 2000 yılında 2. evliliğini yaptı,şimdilerde annemle evliyken alınan evi satıp,başka yerden ev almak ,ve evi 2.eşin üzerine yapmak istiyor. biz evi satmasın diye şerh koydurabilir miyiz.Şimdiden teşekkür ederim
Merhaba,
Hızlı bir sonuç almanız şu aşamada mümkün değil. Ancak babanızın yapmış olduğu bu işlemi, babanızın vefatından sonra dava konusu yapabilirsiniz.
Merhaba,
Şu an uzun yıllardır annem, babam ve ben içinde yaşadığımız ev eskiden yarı yarıya hisseli olarak annem ve dayım üzerineydi, fakat evi sırf biz kullandığımız için dayım kendi payını da anneme satış şeklinde devretti. Dayım yakın geçmişte vefat etti ve 30 – 40 yıl önce boşandığı eşinden olan oğlu ortaya çıkıp ev üzerinde hak iddia etmeye başladı. Kendisi evin 1/2’sine sahip olması gerektiğini ve sahip olduktan sonra annem istemese de tüm evi satma hakkı olduğunu iddia ediyor.
Burada iki sorum var:
Birincisi, dayımın oğlu tamamı annemin üzerine olan bu evi dava yoluyla ele geçirebilir mi? Ve dava olması durumunda hakkımızı nasıl savunabiliriz?
İkincisi, bir şekilde evimizin 1/2’sini ele geçirirse hissenin yarısı bizde olmasına rağmen bizim isteğimize karşın evi satışa çıkarabilir mi?
Teşekkürler
Merhaba,
Bahse konu taşınmaz dava edilebilir ve ilgili şahıs mirastan payını talep edebilir. Payını aldığı zaman ise taşınmaz iki sahipli olması nedeniyle de dava yoluyla satılabilir.