Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Iyi gunler dedem olmeden kendi uzerine olan evi anneme satisini yaptik hem akli melekleri yerinde raporu aldik hemde bankadan Para cevirdik diger erkek cocuklarin hak talep edebilirlermi acaba
Merhabalar; eşimden boşanma öncesi arsamı gizlemek için üçüncü bir kişiye arsamı sözlü anlaşmalı olarak devir ettim, fakat boşanma olmadı ve biz tekrar mahkeme olmadan eşimle tekrar birleştik ve bir yıl sonra emanet ettiğim arsamı üçüncü kişiden istedim ve oda vermiyor, eşim muris muvazaası nedeni ile tapu davası ve tescili davası açtı (ben ve üçüncü kişiden şikayetçi oldu). Eşim davayı kazandı, Sonuç olarak hakim üçüncü kişi adına kayıtlı olan tapu kaydının iptal edilip, benim adıma tapuya tescil edilmesine karar verdi. Üçüncü kişi karara itiraz etti ve davayı temyiz etmek için davayı yargıtaya taşıdı. Şu anda dava 8. ayında yargıtay arşivinde görünmekte, fakat davanın konusu Muris Muvazaası ile Tapu İptali ve Tescili iken, Yargıtayda Tasarrufun iptali(iik 277 ve devamı) yazmaktadır, burada bir yanlışlık mı var? Sizden ricam birde Yargıtaydan ne karar çıkar. Teşekkür ederim.
Merhaba,
Davanızı bir avukat aracılığıyla takip ediyorsunuzdur. Meslek etiği gereği avukatla takip edilen dosyalarda yorum yapmamaktayız.
İyi günler benim sorum Şu ;
Benim babam 4 yıl önce vefat etti. Babamın vefatından 10 yıl önce abim babamın üzerindeki malların bir kısmını kendi üzerine satış olarak yapmış. Biz varisler olarak babamın üzerine olan malları annemizde dahil olmak üzere paylaştık. Fakat şuanda abim kendi üzerine olanı babam bana verdi benim hakkım diye diretiyor. Bu olaya 6 kardeş içerisinden erkek olduğum için sadece ben itiraz ediyorum ve bu durumu kabul etmiyorum. Diğerlerinin etmemesinin sebebi kız olmaları. Ben bu durumda dava açarsam tek başıma bu abimin üzerindeki mal bölüşülür mü? Yoksa sadece ben kendi payımı alıp köşeme mi çekilmek zorunda kalırım ve malın geri kalanı abimin mi olur? Bunun İçin hangi davayı açmam gerekir?? Teşekkürler… İyi Çalışmalar…
Merhaba,
Mal kaçırmanın şartları oluşmuş gibi. Tapu iptali davası açacaksınız fakat bu davayı kendi başınıza açmanız halinde hak kaybına uğrarsınız. Bir avukatla bu sürece girmenizi öneririm.
Bunun haricinde yalnız siz dava açabilirsiniz, diğer kardeşlerinizin katılmasına gerek yok.
İyi günler biz üç kız iki erkek olmak üzere beş kardeşiz. Babam üzerinde bulunan Evleri, Dükkanı, Tavuk Çiftliğini, tarlayı iki erkek kardeşimin üzerine takribi yedi yıl önce yapmış ben bu durumu daha yeni SOYBİS sisteminden bir şeyi sorgulatırken öğrenmiş bulunmaktayım. Tapudanda öğrendiğime göre o tarihte kardeşlerimin üzerine para karşılığı sattığı Hukuk dilindede Muvazaalı satış yaptığını öğrendim. Babam 83 yaşında hayatta bu durumu mahkemeye dava açarak malların beş kardeşe eşit bir şekilde bölünmesini sağlayabilirmiyim. Kaldıki bu yerleri çalıştırıyorlar kiraya veriyorlar mahsüllerini o tarihten beri satıp kazanç elde ettiler. Bu konu hakkında bilgi verirseniz sevinirim şimdiden teşekkür eder iyi günler dilerim.
Harun Bey merhaba,
Şu aşamada yapabileceğiniz bir işlem yok fakat babanızın vefatıyla birlikte mal kaçırmaya dayalı tapu iptal davası açabilir miras hakkınızı arayabilirsiniz.
Merhaba avukat bey babam sag iken 2evini mal kacirarak once halamin sonra abimlerin üzerine veriyor benim bunu engelleme sansim var mi lutfen acil cevap bekliyorum
Babanız vefat ettikten sonra tapu iptali davası açabilirsiniz. Babanız sağ iken bu işlemlere herhangi bir işlem yapamazsınız.
Yillar önce alinan bi tarla var ve tapusu onlarin ustunde simdide bize mahkeme acilmistir ve bizim tarlanin zorla aldigini ifade ediyor biz bundan 5.6 yildir oraya ev yapmistik hic bir itiraz yoktu ve simdide mahkemr acilmistir.
Merhaba,
Davanız ile alakalı bir avukattan hukuki destek almalı davayı avukat ile takip etmelisiniz. Davanızın tarafımızdan takip edilmesini istiyor iseniz ofis telefonumuzu arayabilirsiniz : 0216 550 33 23