Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhabalar.
Babamın ilk eşinden olma bir kız kardeşim var ve ölmeden 2 ay önce evlerimizden bir tanesini onun üzerine yapmış bunu direk kendisi bana söyledi ve ben karşı cıkmıştım ama ölmeden bir şey yapamadığım icin şuan ne yapabilirim. Ayrıca kız kardesime uzun yıllar halam bakıyor ve suan evi satmaya calışıyorlar eğer evi satarlarsa bir hak iddia edebilir miyim? Bu satışı acil şekilde durdurmak icin ne yapmalıyım. Babam onların hakkı o ev diyerek bunu yaptığını savunuyor, zaten babamdan maaş bağlanacak kardeşime tamamen evi satıp halamın ve kuzenlerimin bu yersiz hakka kavuşmalarının önüne nasıl gecebilirim? Teşekkürler
Merhaba,
Babanız ölmüş ise mirastan mal kaçırma nedeniyle tapu iptali davası açabilirsiniz. Davanızı bir an önce açıp taşınmaz üzerine tedbir koyabilir, satışı engelleyebilirsiniz.
babamın ve amcalarımın adına 1960 yılında 150 dekar arazi var.amcamın birisi 50 dekar arazisini 1982 yılında annem satın aldı.diger amcamda ise 2001 yılında 50 dekar daha aldı.geriye 50 dekar babamın kaldı.babamda borcundan dolayı tanımadıgımız birisine arazisinin 50 dekarını2003 yılında sattı. 8 ay sonra annem babamın başkasına sattıgı 50 dekar araziyi aldı.150 dekar annemin oldu.daha öncede 30 dekarda başka birisinde arazi almıştı.babam iki evlidir.annem ilk eşidir.diger eşin çoçukları dava açmak istiyorlar.annem bu arada 30 yıldan beri dükkanlarınıda kiraya veriyordu.aynı zamanda ziraat odasınada 25 yıldan beri kayıtlı.ikinci eşinin çoçukları dava açarsa 150 dekar araziyi alırmı.babam üç ay önce vefat etti.
Selamlar bu konu üzerine bir sorum olacakti. Yurt disindan yaziyorum 🙂
Babam esiden yani üvey den ayrildiktan sonra evlerini sattilar ve her ikisinin elline para kaldi ve bu paradan kalan ile arsalari aldik sene 2008 ve ilk seferinde tapular uzerine idi.
Arsalari ben kendi sahsim ismine olarak ekim 2009 da ustume aldim. Tapuda benim uzerimde idi taki babamiz arslari satmasi icin benden avukatimiza devretmemi istedi ve bende subart 2010 da avukata vekalet verdim arsalari usulüyle kendi uzerine alip ve satisa cikarmasi icin.
Avk. benim olan arsalari ve benim vermis oldugum vekaletle esinin uzerine devretmis. Simdi arsalar esinin uzerinde bizlerden habersiz. 2 sene önce babamizi kaybettik ve avukatimiza tekrar ve tekrar müracat ettik bu süre 4 seneyi bitti 5’e dönecek. Avukat arsalarda sorun var dedi öyle olacak böyle oldu dedi bizi oyaladi. taki avukat satisa arsalar satisa konuldu ve bir emlakci ismi verdi bizlerde arsalarin yerini ve arsalarin ilanin bilgilerini buldugumuz müsterilere sunmak icin avukatin verdigi emlakciya telefon actik. Emlakciyla görüsmemizde bizde dahil olan eski tapunun parsel nummarsini ve ilani veren kisinin bilgilerini istendi. Bizde bizde bulunan eski tapunun parsel nummarasini ve avukatin bilgilerini sunduk. Emlakci bizim sitemizde ve emlakcilarimizda Avukatiniz olan bu kiseye dahil sizin arsalara dahil verdiniz parsel nummarasi dahil hicbir ilan verilmemis denildi. Bizde ne oldugunu bilmeden kendi capimizla arastirma yapmaya calistik ve hic birsey bulamadik. Avukata tekrar geri döndük ve bir yanlislik olmali arsalar satisa konulmamis demek icin bütün aile seferdar olduk. Avukat ne telefonu acti ne facebook’tan cevap yazmayi ön gördü. En son care olarak Türk hattindan telefon actik ve Avukatla konusmaya basladik. Avukat nedense hic orali olmadi ve son cümleleri söyle idi ** Beni bu konu hakkinda bir daha rahatsiz etmeyin. Bende size verecek ne mal var ne mülk. Alabiliyorsaniz alin** dedi ve kapatti.
Simdi biz ne yapmamiz gerekli.? Mahkeme süresi ne zamana kadar sürer? Bu avukata nasil bi dava acabiliriz..
Selamlar
Merhaba,
Davanız ile ilgili evrakların tarafımıza ulaştırılması halinde yardımcı olabiliriz.
Merhaba
Dedem mirasini 5 cocugundan yalnizca birine birakmak icin uzerindeki tum mirasi bir komsuna satmis. Ardindan komsusu da mirasi kisa sure sonra dayima satis yapmis. Bu durumda dava acabilir miyiz
Dedem 1985 yilinda vefat etmisti. Saygilar
Merhaba,
Bahsettiğiniz olayda mirasçılardan mal kaçırma söz konusudur. Zamanaşımına uğrama gibi bir durumu da olmadığı için dava açabilirsiniz.
Selam
Ben ailemizde tek bekar kızım.Hayatta olan babam geleneksel düşüncesi gereği kız evlatlara mal bırakmama düşüncesiyle yıllar evvel erkek kardeşlerime epeyce bir mal bölüştürdü.Tapuda satışları oğullarının tanıdıklarına gerçekleştirdi.Oğulları da onların aracılığıyla mal kaçırmış oldu.Bu şahısların bazılarını tanısam da çoğunu tanımam.Velhasıl babam hayatta ve hala mal kaçırma işlemleri devam etmekte.Babamın vefatından sonra bu davayı açsam da ne ispatlayabilirim.Ya da şu an ne yapabilirim.
Saygılar
Merhaba,
Babanızın vefatından sonra paylaşılan malları tespit edebilir ve davayı açabilirsiniz. Şu an yapmanız gereken işlem ise babanıza ait olan malları tespit etmek ve bunları kaybetmemek. İleride açılacak davada o taşınmazları kolayca tespit eder ve diğer mirasçılara verilip verilmediğini görebilirsiniz.