Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
SLM KOLAY GELSİN BABAMIZ VEFAT ETTİ 4 KARDEŞİZ 3 ÜMÜZ ŞEHİR DE EN BÜYÜK ABİMİZ BABAMIN YANINDA KALIYOR BÜTÜN İŞLERİNİ O YÜRÜTÜYOR BABAM YILLARDIR HAYVANCILIK YAPARDI ABİM DE ONA YARDIM EDERDİ 2 SENE ÖNCE ABİM KENDİ SÜRÜSÜNÜ YAPMAYA BAŞLADI BABAMIN HAYVANLARI AZALDI ÇOK FAZLA OLDUĞU İÇİN KİMSE FARK BİLE EDEMİYORDU SAYI TAM BELLİ DEĞİL YANLIZ BABAM VEFAT EDİNCE ABİM GELİN 30 TANE İNEK SİZİN GERİSİ BENİM DEDİ BİZİM HESABIMIZA GÖRE 2 SENEDİR DOĞAN BÜTÜN ERKEKLERİ KENDİ ALMIŞ KÖTÜ VE DİŞİLERİ TARIM BAKANLIĞINDAN BABAMIN ÜSTÜNU KAYIT ETMİŞ SİZDEN RİCAM BU PAYLAŞIMI NEYE GÖRE NASIL YAPILMALI AYRICA DOĞAN HER YAVRUYU ABİM HALA KENDİ ÜSTÜNE KAYIT ETTİRİYOR BİZLERİ BİLGİLENDİRİRSENİZ ÇOK TEŞEKKÜRLER. grcanbaz_34@hotmail.com
Merhaba,
İlgili paylaşım Miras Hukuku doğrultusunda yapılır ve resmi kayıtlara göre yapılır. Şayet abiniz sizden mal kaçırmış ise bunu kanıtlamanız gerekiyor. Siz şu an varsayıma göre konuşuyorsunuz. Lütfen bir delil elde ediniz ve ona göre işlem yapmamız için tarafımıza ulaşınız.
Merhaba
Babanemin 1 erkek 1 de kız kardeşi var. Bu erkek ve kız kardeş hiç evlenmedi ve doğumdan gelen bir çocukları yok. Bundan 40-45 yıl önce köyden 7 yaşındaki bir kız çocuğunu yasal olarak evlatlık edinmişler ve evlatlık (nasıl oluyorsa) 2sinin üzerine görünüyor. Bunu nufus müdürrlüğünden daha detaylı bir şekilde araştırmam gerektiğini biliyorum. Bizim bildiğimiz kadar ile bu evlatlık edinilen bayan, babannemin abisi be kız kardeşi öldüğünde, babanemein babasından kalan mallardan, hem babanemin kız kardeşinin hem de abisinin hakkını (büyük dedenin mal varlığının 3/2 sini) almış bulunuyor. Yeni medeni kanuna göre evli olmayan 2 kişinin aynı çocuğu evlatlık edinemeyeceğini biliyorum. Ama eski medeni kanuna göre;
a) Evli olmayan 2 insan aynı çocuğu evtalık edinebilir mi?
b) 2 öz kardeş aynı çocuğu evlatlık edinebilir mi?
c) Eğer ikisinin üstüne evlatlık alınamaz ise, biz babanemin torunları olarak ( babanemin kendi çocukları hayatta değil) şimdiye kadar aldığı mirasa ‘iptal davası’ açabilir miyiz?
Bu konuda bana eski medeni kanuna göre bilgi verirseniz çok sevinirim.
İyi çalışmalar dilerim.
Merhaba,
Bahsettiğiniz gibi bir husus var ise her ikisinin aynı kişiyi evlatlık edinmesi imkansız. Tavsiyem durumu nüfus kayıtlarından sağlıklı bir şekilde araştırıp tarafımıza ulaşmanız.
Cevabımız için çok teşekkür ederim. Aynı soyadını kullanmadığımız için nüfus müdürlüğünden tarafıma bilgi verirler mi?
Az önce nüfus müdürlüğünü aradım. Bana böyle bir bilgiyi veremeyeceklerini evlatlık edinen bayanın benim dıdımın dıdısı olduğunu söyledi. Nüfus müdürlüğünden sağlıklı bir bilgi almamın yolu nedir sizce?
merhabalar. bizler baba ve 3 kardeş olarak yaşamakta iken babamız bulunduğu evi borçları yüzünden satmak zorunda kaldı.5 yıl sonra ben babamın sattığı adamdan evimizin olduğu yeri geri aldım.babam sağdı.
babam yaklaşık olarak 5 yılı sonra vefat etti.benim evi aldığım tarihten 5 yıl sonra. miras konusunda bütün kardeşler 3 kardeş reddi miras yaptık,alacaklılar reddi mirastan sonra durdu. şimdi vefat tarihinden 11 yıl sonra kardeşlerim miras muvazası davası açtılar.htiyatı tedbirli. reddi miras yapan kişi bu davayı açabilirmi
Merhaba,
Hukuki olarak açılan davanın reddedilmesi gerekir fakat usuli açıdan gerekli itirazları zamanında ve süresinde yapmanız gerekmektedir. Dosyanın sağlıklı takibi açısından bir avukat tutmanızı öneririm. Bizimle irtibata geçmek arzusunda iseniz iletişim bölümünden tarafımıza mail atabilirsiniz.
merhaba, dedemin 3 kız 1 erkek çocuğ var. halam ve babam vefat ettiler. diğer 2 amcam babalarını ikna ederek çok değerli gayrimenkullerin satışları için şuan işlem başlattılar. bu gayrimenkuller bizlerden habersiz 3.şahıslara bunlardan hak talep edebilir miyiz? dava açma şansımız var mıdır? (dedem 90 yaşında)
Merhaba,
Dedenizin vefatıyla birlikte mirasçılardan mal kaçırmaya dayalı olarak tapu iptali davası açabilirsiniz. Şu aşamada yapacak herhangi bir işlem yok. Dedenizin vefat etmesi halinde bize ulaşınız gerekli prosedürü başlatıp davanızı açalım.
Merhaba, dedem vefat edene kadar kendi babasına baktığı için diğer mirasçıların sözlü bilgisi dahilinde ve 1 mirasçının da ilgili tapu devri işleminde refakatı ile dedemin babası dedeme yer bırakmıştır. Yörenin örfü de murise bakanın bu tür edimlerinin uygun olacağı yönünde. Ancak dedemin kardeşleri bu tapu devri için zaman aşımı olmadığından dolayı sürekli mal kaçırma davası açıyorlar bundan kurtulmanın bir yolu yok mu acaba? Davalar lehimize sonuçlanıyor ama kardeş sayısı çok ve bu kardeşler öldükten sonra bunların oğulları da dava açmaya devam ediyorlar. Bir çözüm öneriniz var mı? Teşekkürler…
Merhaba,
Açılan her dava için itirazda bulunmanız ve eski kararları göstermeniz yeterli olacaktır. Açılacak yeni davaların önüne geçemezsiniz fakat kararların hepsinin reddedileceği konusunda içiniz rahat olsun.