Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Mehmet emre bey öncelikle merhabalar;
konu şöyle kİ; dedem ve annanem henüz hayattalar her ikisi de mallarını henüz ölmeden 5 çocuğuna paylaştırdı ayrıca dedem kız ve erkek çocuklar olmak üzere hepsine eşit mal dağıtacaktı ama her zaman olduğu gibi dayılar dinimizde erkeğe iki kadına bir diyerek dedemin aklını çeldiler ve de öyle yaptı dedem şuan herkesin tapusu var ancak o dönem tapuda bölünemez şuan bu tapu gibi bir sorun olmuş ve bu yüzden annem tapusunu alamadı onun 750 metre karesi dayımın üzerinde şimdi ve dayım sıkıntı çıkarıyor hala tapumuzu alamadık. ve şuan o araziye siteler yapılacak ancak annem mağdur durumda tapusu olmadığı için mütahitten ne bir kira ne de bir geçici ev alabiliyor ama diğer bütün kardeşleri evi yapılanlar kiralarını alıyor, henüz evleri yapılmayanlar ise mütahitin lüks evinde ücretsiz oturuyorlar ancak annem hiç bir şeyden faydalanamıyor. dedemle anneannem çok şükür hayattalar ancak onlar öldükten sonra eşit paylaşılması için dava açacağız fakat muhtemelen dayımda evler yapılır yapılmaz kendi çocuklarına vererek satış gösterecektir. öyle olsa çocuklarına vermiş olsa dahi annem hakkını savunabilir değil mi? ya da başka birilerine satıp başka yerlerden daire alacakta olabilir bir ara kendi hakkıyla ilgili böyle düşüncelerinin olduğunu duymuştuk öyle olsa dahi her halükarda anneme hakkını vermek zorunda değil mi başkasına bile satmış olsa dahi? birde kuzenlerimiz dedemi kameraya almışlar kıza bir erkeğe iki dinimizde böyle diye(tabi tamamen dayımların sonradan imamlar böyle söylüyorlar diyerek fikrini değiştirdikleri için) bu kamera kaydından dolayı sorun çıkar mı? artı şuan dedem ölmeden önce mal paylaştırdığı için bin pişman çünkü şuan sadece annem ilgileniyor. merak ettiğim cevaplar şöyle;
*annem tapusu olmadığı için o dönemde diğerleri kiralar alarak ve ya mütahitin ücretsiz evlerinde otururken kendi evlerini de kiraya verip birikim yaparken biz dava açtığımızda kaybettiğimiz bu hakkı da savunabilecek miyiz?
*mütahitle anlaşırken anneme bile haber vermemişler ve dedemin söylediğine göre mütahitin ödediği belli paralar varmış dayımların anneme bile söylemedikleri bunlarıda açığa çıkarabilir miyiz?
*dedemin kıza bir erkeğe iki video kaydı ne derece etkili?
*birde dayımlar daireler yapılınca ister kendi çocuklarına direk tapularını versin, isterse satıp malı mülkü yesin her halükarda o hakkı anneme ödemeliler mi?
şimdiden çok teşekkür ediyorum böyle bir site yaptığınız için. Nevşehirden selamlar.
teşekkürler,
iyi çalışmalar.
Merhaba,
İleride davanızı açar ve haklarınızı alırsınız. Evlerin devredilmesi vb. hallerde herhangi bir hak kaybınız olmayacaktır.
Selamlar,
Babam eniştemden iki tane ev aldı bunları iki abimin üstüne verdilerı .Ben reşit olmadığımdan abimlere verdiler. Daha sonra oturduğumuz yer belediye tarafından yıkıldı ve bunlar karşılığında yerine 4 daire verdi 65 m2. Evin 2 tanesi satıldı ve kendi düşün hakları aldılar benim payıma düşün parayı vermediler ve hakkım olmadığını idea ediyorlar. Ailemle oturduğum daireyi ben kendi üstüme almak istiyorum. Evlerin parasını veren enişteme veren babam tapuda masraf olmasın ve benden mal kaçırmak için abimlerin üstüne verildi evler ben hakkımı istediğimde karşı çıkıyorlar. Ben nasıl hakkımı ala bilirim. Nasıl dava aça bilirim. Eniştemi ve babamı şahit göstersem abimlerden yeri alabilirmiyim. En azından oturduğum yeri. acil Cevap verirseniz dava açmak istiyorum.
ilginiz için teşekkür ederim.
Merhaba,
Babanızın vefat etmesi halinde dava açabilir, tapuları iptal edebilirsiniz. Şu aşamada yapabilecek bir şeyiniz yok.
Merhaba,
Benim babannemin taşınmazları 85 yaşındayken 4 çocuğunun üzerine geçiriliyor ve babamın hakkına düşeni benden ve diğer çocuklarından tabuya babannemi götürerek üzerlerine geçiryorlar. Hastenede. Aldıkları sağlık raporu mevcutmuş ama babannem akli dengesi yerinde değildi ve kesinlikle biz ilgili bir sorunu yoktu babam vefat ettiği için babamın yuokluğunda babamın kardeşleri babamın payına düşeni kendi üzerlerine geçirdiler. Bu konu hakkında dava açsam hak taşlep edebilirmiyim hak kaçıran amcam vefat etti ve bizim hakkımıza düşen taşınmazları çocuklarını bölüştürüldü sizden bilgi bekliyorum yorum yazarsanız çok memnun olurum
Kolay gelsin,
Başarılar.
Merhaba,
Tapu iptal ve tescil davası açmalı ve hakkınızı aramalısınız. Babanızın vefat etmesi nedeniyle babaannenizin mirasçısı siz olduğunuz için dava açmaya hakkınız var. Malların şu an ne olduğu hiç önemli değil. Tapu iptal davası açıldığında ilgili tapular iptal edilecek, tapular iptal edilemiyor ise değerleri üzerinden sizlere ödeme yapılacaktır.
Merhaba Emre Bey babam bundan 20 yıl önce dedemin başkasına satacağı tarlanın parasını ödeyerek aldı. içerisinde evimiz dikmiş olduğumuz ağaçlar var. Şimdi bizden tarlayı öyle üstünüze geçirdiniz geri alacağız diyorlar. Şimdi biz tarlayı başkasına satıp geri alsak tarlamızı kurtarabilir mıyız?
Merhaba,
Şayet aradaki para ödeme işlemlerini kanıtlayabilirseniz bir sıkıntı yaşamazsınız.
mehmet bey kolay gelsin soyle bir sorum olacak esimin dedesi su an hayatta ustune olan araziyi bir baskasina satiyor ve kizlari arasinda parayi dagitiyor biri haric tutuluyor dagitilan paranin bankami yoksa elden mi verildigini su anda bilinmiyor miras kacirma davasi acilabilir mi su anda….
Bu olayi yapmalarinin haric tutmalarinin nedeni ise 2b den cikan arazinin dedelerinin verdigini iddia ediyorlar
Ne yapilmasi lazim ?
Merhaba,
Bir mirasçı es geçilmiş ise tabii ki mal kaçırma davası açılabilir.
Merhaba bir sorum daha olacak dedem vefatetmeden once arazisinin birini satiyor daha sonra o arazi ustune 1 sene sonra falan fabrika yapiliyor…. Araziyi alan kisi mevkii itibariyle onceden arazi ustune yapilacak fabrikayi biliyor ve haber vermeksizin dedem satiyor yaklasik 25 sene oldu bu olay ustune gecen yil bu olaydan bisey cikartabilirmiyiz nakitin banka kanaliyla elden ele gecmis olmasi lazim. Arazi tahminimce 30/1 oraninda daha az paraya el degistirdi
Merhaba,
Bu konuda maalesef yapabilecek bir şey yok.