Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba , Amcam 2011 yılında 85 yaşında vefat etti…Yengem daha önce vefat etmişti ve hiç çocukları olmadı..Mirasta soyadı taşıyan şahsıma verildi..Ancak, 83 yaşında iken mahallenin kıraahathane işletmecisi aynı zamanda müteahhitlik yapan kişi tarafından, başka şehirde görevli olmam nedeni ile ilgilenemem den dolayı kandırılarak tapu hiç bir bedel ödenmeden üzerine geçirilmiş..Amcam okur yazar olmamakla beraber , şeker, tansiyon , böbrek hastalığı ve işitme hastalıkları olan birisiydi..Çok yakın mesafeden tanırdı..Sağlam raporu alarak satışı gerçekleştirmişler.satıştan ölünceye kadar 2 yıl aynı yerde oturmuş ve tarafımdan elektrik ve su abonelikleri kapattırılmıştır..satışı alan kişi tapuyu da başka müteahhide kat karşılığı vermiş 35 daire yapılarak bitti ve satışa başlandı..Miras ta tarafıma gözüken 400 metre kare alandı..Dava açarsam durum ne olabilir? teşekkür ederim.
Merhaba,
Davanız için muhakkak bir avukata danışmanız gerekiyor. İstanbul’da yaşıyor iseniz lütfen iletişim bölümünden bize ulaşarak görüşme talep ediniz.
Emre Bey Merhaba;
Dedem 1977 yılında 3 dayımın üzerine oldukça fazla arazi ve evi bedelsiz ve karşılıksız hibe etmiş ve 5 kıza hiçbir mal ve mülk bırakmamıştır. Dedem 1995 yılında vefat etmiştir. 2012 yılında dedemin bu malları dayımlara hibe ettiği tapu kayıtlarından tespit edilmiş, ancak satış değilde hibe yapıldığı için herhangi bir hak iddia edemeyeceğimiz belirtilmiştir. Kızların tamamının mirastan mahrum edilmesi muvazaa olduğuna göre, sadece satış değilde gayrı menkullerin hibe edilmesi bizim miras hakkımızı yok eder mi? Bu durumda muris muvaazası ve tapu iptal davası açamaz mıyız. Bilgilendirirseniz çok memnun olurum. Saygılarımla
Merhaba,
Hibe söz konusu ise Tenkis Davası açılmaktadır. Tenkis davası için de dava açma süresini kaçırmışsınız.
Merhaba annemin okuma yazmasi yok babasindan miras icin abisine vekalet vermek icin notere goturulmus 2003 yada 2004 yilinda orada 2 sahitle belgeyi hic anneme okumadan aceleyle imzayi attirmislar sahitlerde atmis imza ama herhangi bi belge vermemisler abisine guvendigi icinde sorgulamamisti annem zannediyoki mallar ortak ama bir ev satilma asamasinda suan anladiki abisi tarafindan kandirilmis ama noterde imzaladigi vekaletmi yoksa mirasi baskasinami devretmeyle ilgili olup olmadigini bilmiyor bi belgede verilmemis suanda kardesleriylede konusmuyor nasil ogrenebiliriz acaba ne imzaladigini ve mallari abisi ustune aldiysa bununla ilgili dava acabilirmiyiz acaba cevaplarsaniz sevinirim tesekkurler
Merhaba,
İşlem hangi noterde yapılmışsa ilgili notere müracaat ederek öğrenebilirsiniz.
merhabalar,biz uc kiz iki erkek olmak uzere bes kardesiz…1995 yilinda babam sag iken 22 donumluk arazinin 10 donumunu iki erkek coccuguna hiybe etmis.yani bes donum bir agbime bes donum de diger agbime vermis…babam 2010 yilinda vefat etti.bu durumda ben ve iki ablam ve annem hep birlikte hiybe edilen arazide tapu iptal davasi acmak istiyoruz.bu davayi acar isek kazanma sansimiz var mi?toplam 22 donumluk arazinin tekrar adil VE ESIT sekilde paylasilmasi bu dava ile mumkun mudur?
Merhaba,
Muris muvazaasına dayalı tapu iptali açamazsınız. Tenkis davası açmanız gerekiyor. Lütfen tarafımıza iletişim bölümünden ulaşınız sizlere yardımcı olalım.
merhaba mehmet bey, Benim babam 5 kardeş bu 5 kardeş içinden 3 ü erkek 2 si kız rakmaetli dedem üzerinde mal varlığı olan insandı.fakat bu mal varlığının içinde olan bir yeri kız kardeşi ile mahkemedeydi mahkemeyi kaybetti ve bu mahkeme sonuçunda olan yeri 2 amcama bakıp gözetmek şartıyla veya satiş yoluyla veya mahkeme masraflarını ödemelri durumunda bu yeri 2 amcama satış yapmış babamada biz bu yeri satın aldık diyerek babamı bu yerden mahrum ettiler amcalarım.dedem öleli 20 sene oldu babam kardeşlerine yıllardır birşey yapmak istemiyor ama onun suskunluğu bizi üzüyor ne yapmalıyız.
Merhaba,
Mirasçılardan mal kaçırma söz konusu ise dava açmanız gerekiyor. Babanız vefat ettiği zaman bu davayı siz de açabilirsiniz.