Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
S,A mehmet beybenim sorum şudur. Dedemim vefatından sonra kalan miras iki dayım tarafından paylaşılmış durumda dayilarimda 20 tap u varken annenim üzerine bir tapu vermişler düzenli şekilde paylasmamis lar. Annem bu araziler için ne yapması gerekiyor dava açıp bu arazilere ortak olabilirdi vereceğiniz cevap için TSK ederim
Merhaba,
Anneniz tapu iptal davası açacak ve mirasta payına düşen arsaları talep edecektir. Ofisimizle çalışmak arzusunda iseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
Merhaba biz 4 kardeşiz benim babamın 2 dairesi var birinde abim oturuyor diğerinde annemle babam birde hayırsız bir abim var annemin babamın oturduğu daireye onların yanına rızaları olmadan yerleşti annemle babama evden çıkmaları için baskı yapıyor onları evden çıkarmak için nasıl bir yol izlemeliyiz
Merhaba,
Polise başvuru yaparak konuttan çıkarabilirsiniz.
Merhaba, annem 81 yaşında ancak akıl sağlığı yerinde. Dedemden kalan mallarını annem çocuklarına eşit miktarda paylaştırmak istiyor. İki kardeşim hariç bütün kardeşler bir araya gelip herkese aynı miktarda düşecek şekilde arsa ve tarlaları ayarladık. Ancak iki kardeşim gelmeyeceklerini ve karışmayacaklarını söyledi. Şimdi kura çekip kime neresi çıkarsa annem üzerimize tapuda satış yapacak. Diğer iki kardeşimin payı ise annemin üzerinde kalacak. Bu iki kardeşim ilerde bize dava açıp mal kaçırdınız diyebilir mi. Ne yapmamız gerektiği konusunda bilgi verirseniz sevinirim.
Merhaba,
Diğer iki kardeş ileride size dava açabilir ve tapuların iptalini isteyebilir. Şayet iki kardeşe de mal verilecek ise ileride dava açmanın önünü kesmiş olursunuz.
mrb mehmet bey.dedem ölmeden 2 yıl önce bana birlikte yaşadığımız daireyi sattı.2yıl sonra vefat etti.halamlar bana muvazaa davası açtılar.şimdi aklımı karıştıran bir olay var babam dahil olmak üzere halamlar toplamda 5 kardeşler bu davaya babam ve belçikada yaşayan bir tane halam dahil olmadı davada isimleri geçmiyor 3tane halam bana bu davayı açtılar.şimdi eğer ben bu davayı kaybettim tapu iptal edildi o davaya dahil olmayan belçikadaki halam ve babamın durumu ne olucak sizin başkasına verdiğiniz bir cevabınızı okudum 4kardeş muvazaalı satışa ses çıkarmıyor birisi karşı çıkıp dava açmak istiyormuş siz ona cevap olarak hak kaybına uğrarsınız yazmışsınız burda tam olarak ne demek istediniz anlayamadım yani o davaya dahil olmayan kişiler ne anlama geliyor cevaplarsanız sewinirim saygılarımla….
Merhaba,
Mirasçılar içerisinden dileyen davayı açabilir. Hepsi birleşip de dava açabilir.
Dedemin üzerinde olan 11 tarladan 4 ünü babam dedemden almış oldugu umumi vekalet yoluyla babam amcasın ogluna 2009 senesinde satmıştır.Dedem ise 2011 yılında vefat etmiştir.Dedemin üzerine olan 1 arsayı ise dedemin ölümünden 2 gün önce yine umumi vekalet yoluyla babam erkek kardeşine satmıştır.Bu umuımi vekalet yoluyla yapılan satıştan önce dedemin devlet hastanesinden alınan saglık raporu mevcuttu.Bu umumi vekalet yoluyla satılan arazilerin hariicinde haala dedemin adına kayıtlı 5 tane arazi bulunmaktadır.Babamın Umumi Vekalet yoluyla sattıgı ve artık dedemin üzerine olmayan o arazilerden bir hak iddaa edebilirlermi halamlar.Arsayı Umumi vekalet yoluyla babam kardeşine tarlaları ise babam amca ogluna satmıştır.
Merhaba,
Mirasçılar mal kaçırmaya dayalı olarak tapu iptal davası açabilirler ve kazanırlar. Burada mal kaçırma söz konusudur. Bu nedenle yapılan işlemler muvazaalıdır.