Türk Medeni Kanunu’na göre, evlilik birliği içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Buna hukukta “Babalık Karinesi” denir. Ancak biyolojik gerçeklik her zaman resmi kayıtlarla örtüşmeyebilir.
Eğer resmi nikahlı koca, çocuğun biyolojik babası değilse; bu yanlış kaydın düzeltilmesi için açılması gereken dava Soybağının Reddi Davasıdır. 2013 yılından beri sitemizde yer alan bu rehberi, Anayasa Mahkemesi’nin hak düşürücü sürelerle ilgili verdiği güncel iptal kararları ve 2025 yılı uygulamaları ışığında yeniledik.
Soybağının Reddi Davasını Kimler Açabilir?
Bu dava, babalık karinesini çürütmek amacıyla açılır. Kanun koyucu dava açma hakkını sınırlı kişilere tanımıştır:
- Koca: Çocuğun kendisinden olmadığını iddia eden koca, ana ve çocuğa karşı bu davayı açabilir.
- Çocuk: Çocuk da ergin olduktan sonra bu davayı açma hakkına sahiptir.
- Diğer İlgililer (İstisnai Durum): Koca dava açmadan ölürse, gaipliğine karar verilirse veya ayırt etme gücünü kaybederse; kocanın altsoyu, ana-babası veya baba olduğunu iddia eden kişi de belirli süreler içinde dava açabilir.
Önemli: Annenin doğrudan “soybağının reddi davası” açma hakkı yoktur. Anne, bu davada genellikle davalı (karşı taraf) konumundadır.
Babalık Davası ile Karıştırılmamalıdır
Hukuki süreçlerde en sık yapılan hata, bu davanın babalık davası ile karıştırılmasıdır.
- Soybağının Reddi: Mevcut olan yasal baba-çocuk bağını koparmak için açılır.
- Babalık Davası: Nüfusta babası belli olmayan çocuk ile biyolojik baba arasında bağ kurmak için açılır.
Eğer amacınız, nüfusta babası olmayan bir çocuk için babalık hükmü aldırmaksa, Babalık Davası ve Şartları konulu yazımızı incelemelisiniz.
Hak Düşürücü Süreler (2025 Güncel Durum)
Soybağının reddi davasında süreler kamu düzenine ilişkindir ve hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Ancak Anayasa Mahkemesi (AYM), katı süre kurallarını “hak arama hürriyeti” kapsamında esneten kararlar vermiştir.
- Koca İçin Süre: Koca, doğumu ve çocuğun kendisinden olmadığını öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açmalıdır. Daha önce uygulanan “doğumdan itibaren 5 yıl” sınırı, haklı bir sebep varsa (örneğin kısırlık raporunun geç alınması, yurtdışında olma vb.) esnetilebilmektedir.
- Çocuk İçin Süre: Çocuk, ergin olduğu tarihten (18 yaş) itibaren 1 yıl içinde dava açabilir. Ancak AYM kararlarıyla, çocuğun biyolojik gerçekliği öğrenmesinin ergin olduktan çok sonra gerçekleşmesi durumunda da dava açabilmesinin önü açılmıştır.
İspat Yükü ve DNA Testi
Soybağının reddi davalarında en önemli delil DNA Testidir.
- Evlilik İçinde Ana Rahmine Düşme: Çocuk evlilik devam ederken ana rahmine düşmüşse, davacı kocanın “baba olmadığını” ispatlaması gerekir.
- Evlilik Öncesi veya Ayrılık Sırası: Çocuğun evlilik öncesinde veya eşlerin ayrı yaşadığı dönemde ana rahmine düştüğü ispatlanırsa, babalık karinesi zayıflar.
Mahkeme, Adli Tıp Kurumu veya yetkili hastanelerden alınacak DNA raporu ile biyolojik bağın olup olmadığını kesin olarak tespit eder.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Soybağının reddi davaları, sonuçları itibarıyla miras hukukunu ve nüfus kayıtlarını kökten değiştiren davalardır. Davanın kabulü halinde çocuk, kocanın nüfusundan düşer ve ‘baba hanesi’ boş kalır. Bu aşamadan sonra çocuğun biyolojik babasının üzerine kaydedilmesi için ayrıca bir tanıma işlemi veya babalık davası gerekir.
Müvekkillerimize her zaman uyarımız şudur: Hak düşürücü süreler bu davaların en tehlikeli kısmıdır. ‘Nasıl olsa DNA testi gerçeği ortaya çıkarır’ diyerek süreyi kaçırmak, davanın usulden reddedilmesine neden olabilir. Bu nedenle şüphe oluştuğu anda vakit kaybetmeden hukuki destek alınmalıdır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Soybağının reddi davası nerede açılır?
Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
2. Anne çocuğun kocasından olmadığını itiraf ederse dava biter mi?
Hayır, bitmez. Soybağı davaları kamu düzenini ilgilendirdiği için hakimin sadece beyanla yetinmesi mümkün değildir. Annenin itirafı önemli bir delildir ancak mahkeme yine de DNA testi ile maddi gerçeği araştırmak zorundadır.
3. Dava sonucunda çocuğun soyadı değişir mi?
Evet. Dava kabul edilip kesinleştiğinde, çocuk kocanın nüfusundan silinir ve annesinin kütüğüne, annesinin soyadı ile kaydedilir.
4. Koca kısır olduğunu öğrenirse dava açabilir mi?
Evet. Kocanın üreme yeteneğinin olmadığını (kısırlık) gösteren sağlık raporları, davanın en güçlü delillerinden biridir.
5. Soybağının reddi davasında nafaka ödenir mi?
Dava süresince tedbiren nafaka devam edebilir. Ancak davanın sonunda kocanın baba olmadığı anlaşılırsa, nafaka yükümlülüğü sona erer. Hatta koca, bugüne kadar çocuk için yaptığı masrafları ve ödediği nafakaları, “sebepsiz zenginleşme” hükümleri çerçevesinde anneden (veya biyolojik babadan) geri talep etme hakkına sahip olabilir.
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
eşimin bir onceki evliliginden bir kizi var. eski eşine ve kizina nafaka odemeye devam ediyor ancak psikolojik baski yapan kizindan cok rahatsiz eşim. sosyal paylasim agindan surekli psikolojik baskiyla eşimi üzüyor. reddi miras davasi acabilirmiyiz ve soyadindan da cikartmak istiyor eşim. nasil bir yol izlememiz lazim ve acilan davalari kazanabilirmiyiz? tesekkurler iyi calismalar
Merhaba,
Çocuğun mirastan çıkarılması çok zor şartlara bağlanmıştır. Ya çocuk babasına veya yakınına karşı ağır bir suç işleyecek veya aile olmaktan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyecek. Şayet çocuk babasına hakaret ediyor vb. hususlarda bulunuyorsa savcılığa şikayet edebilirsiniz. Ardından çocuk ceza alırsa mirasçılıktan men edebilirsiniz.
Merhaba,
Soybağının reddi davası açarak gerekli düzenlemeleri yapabilirsiniz. Dava açma arzusunda iseniz iletişim bölümünden tarafımıza detaylı bir mail atmalı ve randevu almanız gerekmektedir.
Baba beni 3 evtalan farklı tutuyor beni onlardan dışlıyor ben buna katlanamıyorum red etmek istiyorum ne yapmam lazım
Merhaba,
Hukukumuzda ancak babanız vefat ettiğinde mirası reddedebilirsiniz. Bunun haricinde babanız sizi mirasından çıkarabilir, bu da bazı şartlara bağlıdır.
Mrb ben 25 yasindayim 15 yasima girerken evlatlik oldugumu kendim ogrendim 1 bucuk yasimda vermisler beni koruyucu anne babam halamla enistem oluyor normalde oz anne babamda dayimla yengem beni evlatlik alirken yada verirken hicbir mahkeme yoluyla kanuna uygun olarak hareket edilmemis koruyucu anne babam hergun kufurle dayilarima dovdurmekle tehdit ediyolar evden kovmakla miras hakkini bagislamakla tehdit ediyorlar ben hicbisey istemiyorum onlardan aslinda 2 taraftanda ayni sekilde hicbir hak talep etmiyorum bu aileyi istemiyorum soyadimi dusurmek icin neler yapmaliyim hangi mahkemeye basvurmaliyim sonucu ne olabilir ceza alirlarmi lutfen yardim edin tsk ederim..
Merhaba,
Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine yönelik bir dava açılarak bu husus giderilebilir fakat her halükarda nüfusta kayıtlı olacağınız bir ebeveyniniz olacaktır. Soyadınızı değiştirseniz dahi nüfustaki bağlılık devam edecektir.
Merhaba. ben 23 yasındayım babam kumar oynuyor ve senet üsulu başka oyunculara borçlanıyor.Bu senetlerle annemin emekli maaşını icra edebilirler mi? Ya da ilerde benden isteyeblirler mi ?Eğer böyle bir durum varsa babamı kanunen red edebilir miyim?Şimdiden teşekkürler.İyi akşamlar.
Merhaba,
Kumar borcu nedeniyle annenizin emekli maaşına müdahale edemezler. Babanızı da kanunen reddedemezsiniz fakat mahkeme kararıyla babanızın gelirlerini kısıtlayabilirsiniz.
Soybaginin retdi davasinda karar verileli 2.5ay oldu fakat hala nufusa karar gelmediginden nufusuma alamadim ne zaman alabilirim bunun bi suresi mi var?
Merhaba,
Dosyanız kesinleşmemiştir. Kesinleşmesi için mahkemenin kalemine gidip tebligatlar için talepte bulunmanız gerekiyor.
Bosandiktan sonra 300 gün gecmedigi için eski esimin üstüne gozukuyo çocuk babası üstüne alamadı eski eşim değilde çocuğun babasi dava açabilirmı çocuğu üstüne almak için eski eşim dilekçe veririm diyo nasıl olucak bilgi verirseniz sevinirm
Merhaba,
Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine yönelik dava açmanız gerekmektedir.
Mrb.. Ben formalite icabı biriyle evlendim ve 2 yıl sonra boşandım bu kişi Almanya’da Türkiye’de resmi olarak boşanmadım. Bu sıra da eşimle tanıştım yani çocuğumun babasıyla. Çocuğumuz oldu soyadını veremedi babası benim evli olduğum kişinin soyadını aldı ben böyle bi kanun oldugunu bilmiyodum . Formalite icabı evlendiğim adam baba olmadığını iddia eden ret kağıdı vercek avukatına. Bu işlemler yani mahkeme vs uzun sürer mi? Bunu merak ediyorum tşkler
Merhaba,
Avukatınız olduğu için herhangi bir hukuki yardımda bulunamayız. Lütfen avukatınıza danışın.
mrhb ilk eşimden boşanmamış olduğum için 2.nikahsz birlikteliğimden olan çocumu ilk eşimn nüfusna yapıldı 4 yıldr böyle devm etmkte çocumun gercek babasndn 3 yıldr ayrym soy bağını düzeltme yapmıyor nede coguyla maddi manevi hiç ilglenmiyor dava acmk istyorum fakat dna masraflar bayı yüklü mahkme masrafları dava acandnmı alınır ?nasl nerden başlmalıyım ve beni ve evldmı magdr etti için tazmnat alma hakkım varmı
Merhaba,
Mahkeme masrafları dava açandan alınır, davanın sonucuna göre davayı kaybedene yükletilir. Avukat tutacak paranız yok ise Adli Yardım Bürolarına başvuru yaparak ücretsiz avukat talep edebilirsiniz.
merhaba, babanın açtığı soybağı reddi davasını, anne kaybedince geçmişe dönük nafakalar davalı tarafından geri ödeniyor mu? davacının manevi tazminat hakkı olduğunu biliyorum, maksimum ve minimum olarak rakam verme şansınız var mı? Ayrıca babalık karinesi çürütülen çocuğun soy ismi ne oluyor ya da olabilir?
Merhaba,
Bahsettiğiniz hususlar bir davaya ilişkin özel sorular ve bunları cevaplamamız mümkün değil. Lütfen bir avukat ile anlaşma yapınız ve davanızda kendinizi temsil ettiriniz.
Evlilik dışı doğan çocuğu nüfusuna alan biri çocuktan vazgeçip reddi miras yapabilir mi. Bütün miras haklarından mahrum etme imkanı var mıdır.
Merhaba,
Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine yönelik dava açarsanız çocuğu nüfusunuzdan çıkarır ve aynı zamanda da mirasınızdan çıkarabilirsiniz.