İhbar Tazminatı

By | 04 Temmuz 2013

İş Kanunu’na göre iş sözleşmesini fesheden işveren bazı yükümlülüklere uymakla mükelleftir. Nitekim iş sözleşmesi feshedilirken işçiye bazı haklar tanınmalı, fesih sürecinde işçi mağdur edilmemelidir. Nitekim buna ilişkin olarak İş Kanunu, işçiye bazı hakların tanınması gerektiğine yer vermiştir. Buna göre ;

  • Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinden önce durum işçiye bildirilmeli,
  • Bildirim işçinin çalışma süresine göre belirli bir süre önceden gerçekleştirilmeli,
  • İşçiye iş arama izni verilmelidir.

Görüldüğü üzere İş Kanunu, işçinin mağdur edilmemesi için sözleşmenin feshinde bazı usüllerin yerine getirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu usüle aykırı olarak gerçekleştirilen fesihlerde de işverenlerin, İhbar Tazminatı ödeyeme mahkum edileceğini kararlaştırmıştır. Sonuç olarak ; kanunda belirtilen ihbar sürelerine uyulmaması ve işçiye bildirim yapılmadan iş sözleşmesinin feshi halinde işveren İhbar Tazminatı ödemek zorunda kalacaktır. Peki bu bildirim süreleri İş Kanununda nasıl düzenlenmiştir ?

İş Kanununda Yer Alan Fesih Bildirim Süreleri

İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenmiş olan fesih bildirim sürelerine uymamak işverenin İhbar Tazminatı ödemesine yol açacaktır. İhbar Tazminatı ödenmemesi için kanunda belirtilen sürelere uyulmakla beraber işçinin İş Kanunu’ndaki haklarının da çiğnenmemesi gerekir. İş Kanunu’nun 17. maddesine göre işverenin uymakla yükümlü olduğu bildirim süreleri şu şekildedir :

  • İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
  • İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
  • İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
  • İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra feshedilmiş sayılır.

İşveren Bildirim Sürelerine Uymak Zorunda Mıdır ?

İş Kanunu’na göre işveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek istiyorsa yukarıdaki sürelere uymakla yükümlüdür. Fakat işveren, bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini derhal feshedebilir.

İşveren, işçinin bildirim süresine ait ücreti peşin verse de iş sözleşmesi haksız feshedilmişse işçi İş Kanunu gereğince işe iade davası açabilecek, yine aynı şekilde kıdem ve ihbar tazminatına yönelik alacak davası açabilecektir.

Belirli Süreli Sözleşmelerde İhbar Tazminatı Ödenir mi ?

Belirli süreli sözleşmelerde, sözleşmenin biteceği süre belirli olduğundan ötürü işverenin, işçisine herhangi bir bildirim yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar tazminatından bahsetmek söz konusu değildir.

İş Sözleşmesi Haklı Nedenle Feshedilmiş Olsa da İhbar Tazminatı Ödenir mi ?

İhbar tazminatı ödenmesi için iş sözleşmesinin haklı veya geçerli nedenle feshedilip feshedilmemesi önem taşımaz. İhbar tazminatı, kıdem tazminatından ayrı bir tazminattır ve İş Kanunu’nun işverene verdiği yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkacaktır. İşveren, iş sözleşmesini haklı olarak feshetmiş olmasına rağmen kanunda belirtilen sürelere uymamış ise ihbar tazminatı ödemek zorundadır.

İşçi İhbar Tazminatı Öder mi ?

İhbar tazminatı, yalnız işveren tarafından değil, iş sözleşmesini haksız olarak fesheden ve işvereni mağdur duruma düşüren işçi tarafından da ödenebilir. Nitekim iş sözleşmesi, işçi tarafından haksız bir nedenle feshedilmiş ve işverene kanunda belirilen süreler içerisinde bildirim yapılmamışsa ; işçi ihbar tazminatı öder.

İhbar Süresinin Bir Kısmının Kullandırılması ( İhbar Önelinin Bölünmezliği)

İş Kanunu’nun belirlemiş olduğu ihbar sürelerinin tamamı kullandırılmalıdır. Bununla birlikte ihbar önelleri bölünmeden kullanılmalıdır. Örneğin 4 hafta ihbar öneli olan bir işçiye yalnızca 2 hafta kullandırılmışsa ; işveren ihbar tazminatı ödemekle mükelleftir.

İhbar Tazminatı Ödememek İçin İşverenin Zorla Yıllık İzin Kullandırması

Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlardan birisi de işverenlerin ihbar tazminatı ödememek için, ihbar sürelerinde işçilerini zorla yıllık izne çıkarma çabasında olmalarıdır. Her ne kadar işverenlerin bu şekilde bir çabası olsa da İş Kanunu ve çerçeve kanunlar bakımından böyle bir hakları mevcut değildir. İşverenler, işçilerine zorla yıllık izin kullandıramazlar.

Hangi Hallerde İhbar Tazminatı Ödenmez ?

İş sözleşmesinin usülüne uygun bir şekilde sona erdirilmesi halinde taraflar arasında herhangi bir ihtilaf söz konusu olmayacak ve tazminat ödeme yükümlülüğü ortadan kalkacaktır. Fakat gerek kanunun emrettiği hususlar gerekse de Yargıtay’ın uygulamarında bazı istisnai hususlarda da ihbar tazminatı ödenmemektedir. Bunlar ;

  • İşçinin ölümü halinde ,
  • İşçinin emekli olması halinde,
  • İşverenin bildirim süresine ait ücreti peşin vermesi halinde,
  • İşyerinde meydana gelen iş kazası sonrasında işçi tarafından sözleşmenin feshi halinde,
  • Belirli süreli iş sözleşmelerinin feshedilmesi halinde

İhbar tazminatı talep edilemeyecektir. Bu haller Yargıtay kararlarıyla arttırılabilecektir. Tahdidi olarak saydığımız bu hususların çoğunluğu Yargıtay kararları ışığındadır. İşbu nedenle kesin nitelik taşımasa da uygulamada ihbar tazminatı taleplerin bu başlıklarla şekillendiğini söylemek yerinde olacaktır.

İhbar Tazminatında Zamanaşımı

İhbar tazminatına ilişkin davalar, hakkın doğumundan itibaren 10 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrayacaktır.

İhbar Tazminatında Faiz

İhbar tazminatı için faiz yürütülmesi isteniyor ise ; dava tarihinden itibaren yasal faiz talep edilmelidir.

İhbar Tazminatında Yargıtay Kararları

İhbar tazminatına dair bazı Yüksek Mahkeme kararları şu şekildedir :

  • Emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik, zorlayıcı sebep nedenleriyle işçi feshi halinde ihbar tazminatı alınamaz.
  • İşçi istifa etmişse ihbar tazminatı alamaz.
  • İşveren, iş sözleşmesini haklı sebeple feshetmişse işçi ihbar tazminatı alamaz.
  • Emeklilik sebebi ile işçi feshi varsa kıdem alır ama ihbar tazminatı alamaz.
  • Ücret ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesinin feshinde işçi ihbar tazminatına hak kazanır.
  • Sağlık nedenleri ile işveren iş sözleşmesini feshetmişse, işçi kıdem alır ama ihbar tazminatı alamaz.
  • Görev değişikliği nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle dahi olsa fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanır ama ihbar tazminatı alamaz.
  • İhbar öneli verilmediğinden ihbar tazminatına hak kazanılmıştır.
  • İşçi haklı sebep olmadan istifa ettiğinden işverene ihbar ödemelidir.
  • İhbar öneli bölünemez. Yasal ihbar süresi kısmen kullandırılsa da önel süresinin tamamı kullandırılmadığından tamamı üzerinden hüküm kurulmalıdır.
  • İhbar öneli içinde iş arama izni verilmemesi önelin geçersizliğine sebep olmaz.

Incoming search terms:

  • işçinin ihbar tazminatı ödemesi
  • HBAR TAZMNATI

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir