İş hukukunda “iş güvencesi” kapsamındaki en önemli kavramlardan biri işe başlatmama tazminatıdır. İşçinin, işveren tarafından yapılan feshin geçersizliğine dair açtığı “işe iade davasını” kazanmasına rağmen, işveren tarafından tekrar işe alınmaması durumunda ödenmesi gereken özel bir tazminat türüdür.

Bu yazımızda; işe başlatmama tazminatının ne olduğunu, nasıl hesaplandığını, başvuru sürelerini ve işçinin diğer haklarını detaylıca inceleyeceğiz.

İşe başlatmama tazminatı işe iade davası ile ortaya çıkan bir tazminat olup bu davaya ilişkin yazımızı okuyabilirsiniz : İşe İade Davası, Şartlar ve Süreç

İşe Başlatmama Tazminatı Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesine göre; mahkeme veya özel hakem tarafından feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Eğer işveren, yasal süresi içinde başvuran işçiyi işe başlatmazsa, işçiye en az 4 ay ve en çok 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur. İşte bu ödemeye işe başlatmama tazminatı denir.

Bu tazminat, işverenin mahkeme kararına uymaması ve işçiyi işine geri döndürmemesi eylemine bağlanan bir yaptırımdır. Kıdem veya ihbar tazminatından tamamen farklıdır ve onlara ek olarak ödenir.

Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?

İşe başlatmama tazminatının miktarı, dava sürecinde hakim tarafından belirlenir. Kanun koyucu burada alt ve üst sınırlar çizmiştir:

• Alt Sınır: 4 aylık ücret
• Üst Sınır: 8 aylık ücret

Mahkeme, işçinin kıdemini (çalışma süresini) ve fesih sebebini göz önünde bulundurarak bu aralıkta bir karar verir. Yargıtay uygulamalarına göre genellikle şu şekilde bir oranlama yapılır:

• 6 ay – 5 yıl arası kıdemi olanlar için: 4 ay,
• 5 yıl – 15 yıl arası kıdemi olanlar için: 5 ay,
• 15 yıldan fazla kıdemi olanlar için: 6-8 ay tutarında tazminata hükmedilir.

Önemli: Tazminat hesabı, işçinin işe başlatılmadığı tarihteki giydirilmiş brüt ücreti değil, çıplak brüt ücreti üzerinden yapılır. Ancak bu konuda Yargıtay’ın ve öğretinin farklı görüşleri olabildiğinden, güncel hesaplama için mutlaka bir avukattan destek alınmalıdır.

İşe Başlatmama Tazminatına Hak Kazanma Şartları (Süreç)

Davayı kazanmak, tazminatı otomatik olarak alacağınız anlamına gelmez. İşçinin usulüne uygun hareket etmesi şarttır. Süreç şu şekilde işler:

1. Kesinleşme: İşe iade kararı (Mahkeme veya İstinaf/Yargıtay kararı) kesinleşmelidir.
2. 10 Günlük Başvuru Süresi: İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlamak istediğini bildirmelidir. (Bu başvuru noter kanalıyla ihtarname çekilerek yapılmalıdır).
3. İşverenin Kararı: İşveren, işçinin başvurusunu aldıktan sonra 1 ay içinde işçiyi işe başlatmak zorundadır.
4. Ödeme Yükümlülüğü: İşveren 1 ay içinde işçiyi işe başlatmazsa, işe başlatmama tazminatı muaccel hale gelir ve ödenmesi gerekir.

Vergilendirme ve Kesintiler

İşe başlatmama tazminatı, niteliği gereği bir “tazminat” olduğu için Gelir Vergisi’nden muaftır. Bu ödemeden sadece Damga Vergisi kesintisi yapılır. Sigorta primi kesintisi de yapılmaz. Bu yönüyle işçi için net ele geçen tutar yüksektir.

Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu

“Müvekkillerimizin en sık yaptığı hata, bu tip teknik davaları avukat desteği olmaksızın sürdürmeleridir. Diğer büyük hata ise davayı kazandıktan sonra ‘nasıl olsa kazandım’ diyerek 10 günlük başvuru süresini kaçırmaları veya başvuruyu ispatlanabilir olmayan yöntemlerle (telefon, sözlü beyan vb.) yapmalarıdır.

Unutmayın; işe iade davasını kazanmış olsanız bile, 10 gün içinde noterden ihtarname çekerek işverene başvurmazsanız, işverence yapılan fesih geçerli hale gelir. Bu durumda ne işe başlatmama tazminatı ne de boşta geçen süre ücretini alabilirsiniz. Bu nedenle mahkeme kararı kesinleşir kesinleşmez hukuki destek alarak süreci yürütmek, kazanılmış hakkınızı kaybetmemeniz için hayati önem taşır.”

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti aynı mıdır?

Hayır, farklıdır. Boşta geçen süre ücreti, dava sürerken çalışılamayan en çok 4 aylık dönemin ücretidir ve işçi işe başlatılsa da başlatılmasa da ödenir. İşe başlatmama tazminatı ise sadece işçi işe geri alınmazsa ödenir.

2. İşveren beni işe davet etti ama gitmedim, tazminat alabilir miyim?

Hayır. İşveren samimi bir şekilde işe davet eder ve siz mazeretsiz olarak iş başı yapmazsanız, işverenin feshi geçerli sayılır. Bu durumda işe başlatmama tazminatı hakkınızı kaybedersiniz.

3. İşe başlatmama tazminatı kıdem tazminatımı etkiler mi?

Evet, olumlu etkiler. Eğer işveren sizi işe başlatmazsa, iş sözleşmesi işe başlatmama tarihinde feshedilmiş sayılır. Bu durumda kıdem tazminatınız, o tarihteki güncel ücretiniz ve artan kıdem süreniz üzerinden yeniden hesaplanarak ödenir (önceden ödenen kıdem tazminatı mahsup edilir).

4. Bu tazminat için zamanaşımı süresi nedir?

İşe başlatmama tazminatı, işçinin işe başlatılmadığı tarihte muaccel olur. Bu tarihten itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

---

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayınızdaki hak kayıplarının önüne geçmek ve tazminat hesaplaması için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz : İletişim

İş Kanununa ve diğer kanunlara ulaşabilirsiniz : Mevzuat