İşçinin haksız yere işten çıkarılması durumunda, kanun koyucu işçiyi korumak adına çeşitli mekanizmalar geliştirmiştir. Bunlardan en önemlisi, dava sürecinde işçinin çalışamadığı dönem için öngörülen boşta geçen süre ücretidir.

Bu hak, doğrudan feshin geçersizliğine bağlıdır ve işçinin işe iade davası sürecini başarıyla tamamlamasının en önemli mali sonuçlarından biridir.

Peki, halk arasında “4 aylık maaş” olarak da bilinen bu ücret tam olarak nedir, hangi şartlarda alınır ve kesintileri nelerdir?

Boşta Geçen Süre Ücreti Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesine göre; mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin işe başlatılıp başlatılmadığına bakılmaksızın, çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.

Dava süreci Türkiye şartlarında genellikle 4 aydan uzun sürer (örneğin 1-2 yıl). Ancak kanun bu süreyi maksimum 4 ay ile sınırlandırmıştır. Yani dava 2 yıl sürse bile, işçi en fazla 4 aylık boşta geçen süre ücretine hak kazanır.

Hak Kazanma Şartları

Bu ücrete hak kazanabilmek için davanın kazanılmış olması tek başına yeterli değildir. İşçinin şu adımları izlemesi gerekir:

1. Davanın Kesinleşmesi: Mahkeme kararının kesinleşmesi gerekir.
2. Süresinde Başvuru: İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlamak için başvurmalıdır.
3. İşverenin Tavrı Önemli Değildir: İşveren işçiyi işe başlatsa da başlatmasa da, işçi usulüne uygun başvurusunu yaptıysa bu 4 aylık ücreti almaya hak kazanır.

Önemli Ayrım: “İşe başlatmama tazminatı” sadece işçi işe alınmazsa ödenir. Ancak “boşta geçen süre ücreti”, işçi işe başlasa dahi o dönemdeki kaybı telafi etmek için ödenir.

Boşta Geçen Süre Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Hesaplama, işçinin işten çıkarıldığı tarihteki maaşı üzerinden değil; davanın kesinleştiği ve işçinin işe başvuruda bulunduğu tarihteki emsal ücret üzerinden yapılır.

Eğer işçinin çalışmadığı o 4 aylık dönemde işyerinde emsal çalışanlara zam yapıldıysa, toplu iş sözleşmesi zammı geldiyse veya asgari ücret arttıysa; işçinin ücreti de bu artışlar yansıtılarak hesaplanır.

Sadece çıplak ücret değil; o dönemde ödenen ikramiye, gıda yardımı, yol parası gibi diğer haklar da bu hesaba dahil edilir.

Vergi ve SGK Kesintileri (Dikkat!)

İşe başlatmama tazminatından farklı olarak, boşta geçen süre ücreti hukuki niteliği gereği bir “ücret” alacağıdır. Bu nedenle:

• SGK Primi Kesilir: Bu 4 aylık süre, sigortalılık süresinden sayılır. İşveren geriye dönük ek bildirge vererek primlerinizi yatırmak zorundadır. Bu durum emekliliğinize etki eder.
• Gelir Vergisi ve Damga Vergisi Kesilir: Ücret olduğu için gelir vergisi dilimlerine tabidir.

Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu

“Boşta geçen süre ücreti konusunda müvekkillerimizin en çok gözden kaçırdığı nokta SGK hizmet dökümüdür. Bu ödeme sadece nakdi bir para değildir; aynı zamanda emekliliğinize sayılan 120 günlük (4 aylık) bir sigorta süresidir.

Ödemenizi aldıktan sonra e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü kontrol etmenizi, işverenin bu 4 ayı ‘Hizmet’ olarak işleyip işlemediğini teyit etmenizi öneririm. Bu durum kıdem sürenizin hesabını ve dolayısıyla kıdem tazminatınızı da etkileyecektir. Eksiklik varsa işverene ihtar çekilerek düzeltilmesi talep edilmelidir.”

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. Başka bir işe girdim, yine de boşta geçen süre ücretini alabilir miyim?

Evet, alabilirsiniz. Yargıtay kararlarına göre; işçinin fesih sonrası başka bir işte çalışıyor olması, eski işvereninden boşta geçen süre ücretini almasına engel değildir. Çünkü bu ücret, feshin geçersizliğinin bir sonucudur.

2. Bu ücreti almak için dava açmak şart mı?

Evet. Bu ücret “işe iade davası”nın (feshin geçersizliği tespiti davasının) bir sonucudur. Dava açmadan veya arabuluculukta anlaşmadan bu hak doğmaz.

3. Ödeme ne zaman yapılır?

İşçi 10 gün içinde başvurusunu yaptıktan sonra; işveren işçiyi işe başlatırsa işe başlatma anında, başlatmazsa 1 aylık işe başlatma süresinin sonunda bu ücret muaccel olur ve ödenmelidir.

4. Faiz başlangıç tarihi nedir?

Boşta geçen süre ücreti bir “tazminat” değil “ücret” olduğu için, zamanında ödenmemesi durumunda bankalarca mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi uygulanır.

---

İşe iade süreci, başvuru süreleri ve alacak hesaplamaları teknik detaylar içerir. Hak kaybı yaşamamak adına hukuki danışmanlık almanız tavsiye edilir : İletişim

İş Kanununa ve diğer kanunlara ulaşmak için : Mevzuat