Miras hukuku denildiğinde akla genellikle mal varlığının paylaşımı gelse de, miras bırakan ardında sadece mal değil, yüklü miktarda borç da bırakmış olabilir. Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılar, mirası bir bütün olarak (aktifleri ve pasifleriyle) kabul etmiş sayılırlar. Buna “külli halefiyet” denir. Yani mirasçılar, ölen kişinin borçlarından kendi şahsi mal varlıklarıyla da sorumludurlar.
Ancak kanun koyucu, mirasçıları bu ağır yükten kurtarmak için “Mirasın Reddi” (Reddi Miras) hakkını tanımıştır. Bu yazımızda, borçlu bir mirastan nasıl kurtulabileceğinizi ve reddi miras sürecinin detaylarını inceleyeceğiz.
Mirasın Reddi Nedir?
Mirasın reddi, yasal veya atanmış mirasçıların, miras bırakanın vefatından sonra, kendilerine geçen miras hakkını (hem alacakları hem borçları) kabul etmediklerini resmi olarak beyan etmeleridir. Miras reddedildiğinde, mirasçı mirasçılık sıfatını kaybeder ve borçlardan sorumlu tutulamaz.
Hukukumuzda mirasın reddi iki şekilde gerçekleşir:
1. Mirasın Gerçek Reddi (Kaytsız Şartsız Ret)
Mirasçıların, kanunda belirtilen süre içinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak mirası reddettiklerini beyan etmeleridir. Herhangi bir sebep göstermek zorunda değillerdir. “Ben mirası reddediyorum” demeleri yeterlidir.
2. Mirasın Hükmen Reddi
Eğer miras bırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse (yani tereke borca batıksa), miras reddedilmiş sayılır. Burada bir süre sınırı yoktur ve mirasçıların irade beyanına gerek duyulmaz; ancak bu durumun tespiti için dava açılması gerekebilir.
Mirasın Reddi Süresi Ne Kadardır?
Mirasın gerçek reddi için kanun koyucu hak düşürücü bir süre belirlemiştir. Bu süre 3 aydır.
- Yasal mirasçılar için süre: Miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren başlar. (Genellikle ölüm tarihi kabul edilir).
- Atanmış mirasçılar için süre: Mirasçı olduklarını öğrendikleri (vasiyetnamenin açıldığı) tarihten itibaren başlar.
Bu 3 aylık süre kaçırılırsa, mirasçı mirası “kayıtsız şartsız kabul etmiş” sayılır ve tüm borçlardan sorumlu olur.
İlginizi Çekebilir: Mirasçılık sıfatını kazanma ve belge alma süreci için [Veraset İlamı Nedir?] yazımızı inceleyebilirsiniz.
Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?
Mirasın reddi beyanı, mirasın açıldığı yerdeki (ölen kişinin son yerleşim yeri) Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yazılı veya sözlü olarak yapılır. Mahkeme bu beyanı özel bir kütüğe kaydeder.
Sadece noterde düzenlenen bir “reddi miras beyannamesi” veya aile arasında yapılan sözleşmeler hukuken geçerli değildir; mutlaka mahkeme huzurunda yapılmalıdır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Mirasın reddi sürecinde yapılan en kritik hata, 3 aylık süre dolmadan ‘Terekeyi Sahiplenme’ anlamına gelecek davranışlarda bulunmaktır.
Eğer mirasçı, reddi miras davası açmadan önce ölen kişinin bankadaki parasını çekerse, arabasını kullanmaya devam ederse veya evindeki eşyaları satarsa; kanunen mirası kabul etmiş sayılır. Bu durumda daha sonra süresi içinde dava açsa bile, alacaklılar ‘terekeyi sahiplendin’ diyerek reddi mirasın geçersizliğini iddia edebilirler. Bu nedenle red kararı kesinleşene kadar terekeye dokunulmamalıdır.”
Sık Sorulan Sorular
Mirası reddedersem babamdan/eşimden kalan maaş kesilir mi?
Hayır, kesilmez. Dul ve yetim aylığı (ölüm aylığı), miras hukukundan değil, Sosyal Güvenlik Hukuku’ndan doğan bir haktır. Mirası reddetmeniz, SGK’dan maaş almanıza engel değildir.
Ben mirası reddedersem payım kime kalır?
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, miras iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Ancak sadece bir mirasçı reddederse, onun payı, sanki o kişi ölmüş gibi kendi altsoyuna (çocuklarına) geçer. Eğer altsoyu yoksa diğer mirasçılara dağıtılır.
Mirasın reddi kararından geri dönülebilir mi?
Kural olarak mirasın reddi beyanından dönülemez. Ancak reddin hata, hile veya korkutma (tehdit) etkisi altında yapıldığı ispatlanabilirse, iptal davası açılabilir.
Çocuğum adına mirası reddedebilir miyim?
Velayet altındaki küçüğün mirası reddedebilmesi için velisinin (anne-baba) beyanı yeterli değildir. Menfaat çatışması olabileceği için mahkemeden “Kayyım” atanması ve hakimin izni gerekebilir.
Mirasın reddi, borç yükü altındaki mirasçılar için hayati bir çıkış yoludur. Ancak sürelerin kaçırılmaması ve usul işlemlerinin (terekeye karışmama gibi) doğru yürütülmesi gerekir. Süreçle ilgili hukuki destek almak için Avukat Emre Ulusoy ile iletişime geçebilirsiniz.
Türk Medeni Kanunu ve diğer kanunlara ulaşmak için : Mevzuat