Trafik kazaları ne yazık ki sadece maddi hasarla kalmayıp, can kayıplarına da yol açabilmektedir. Bir yakının trafik kazasında vefat etmesi, geride kalanlar için tarifi imkansız bir manevi acının yanı sıra, ekonomik olarak da büyük bir yıkıma sebep olabilir. Türk Borçlar Kanunu, bu acı kayıpların telafisi mümkün olmasa da, geride kalanların (eş, çocuk, anne-baba) mağduriyetini bir nebze olsun gidermek adına Maddi ve Manevi Tazminat hakkı tanımıştır.
Bu yazımızda, ölümlü trafik kazaları sonrasında hak sahiplerinin talep edebileceği tazminat türlerini, hesaplama yöntemlerini ve dava sürecini detaylandırdık.
Kimler Tazminat Davası Açabilir?
Ölümlü trafik kazalarında tazminat hakkı sahipleri, vefat eden kişinin desteğinden mahrum kalan yakınlarıdır.
- Maddi Tazminat (Destekten Yoksun Kalma) İçin:
- Ölenin eşi ve çocukları (Yasal karine gereği destek aldıkları varsayılır).
- Ölenin anne ve babası (Destek aldıklarını ispatlamaları gerekebilir).
- Ölenin sağlığında düzenli olarak maddi destek sağladığı diğer kişiler (Örn: Burs verdiği öğrenci, bakımını üstlendiği akraba).
- Manevi Tazminat İçin:
- Ölenin yakınları (Eş, çocuk, anne, baba, kardeşler). Vefat edenle arasında güçlü bir duygusal bağ bulunan nişanlısı dahi manevi tazminat talep edebilir.
Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri Nelerdir?
Ölümle sonuçlanan kazalarda talep edilebilecek maddi zararlar şunlardır:
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Ölen kişi yaşasaydı, yakınlarına sağlayacağı maddi desteğin peşin olarak hesaplanıp ödenmesidir.
- Cenaze ve Defin Giderleri: Cenazenin nakli, kefen, mezar yeri, yemek gibi yapılan tüm masraflar.
- Tedavi Giderleri: Eğer kaza anında ölüm gerçekleşmemiş, kişi hastanede bir süre tedavi görüp sonra vefat etmişse, bu süreçteki hastane masrafları.
Dava Kimlere Karşı Açılır?
Tazminat davası, kazada kusurlu olan taraf ve onun sorumluluğunu üstlenen kurumlara karşı müteselsilen (birlikte) açılabilir:
- Araç Sürücüsü: Kazayı yapan kusurlu şoför.
- Araç Sahibi (İşleten): Ruhsat sahibi.
- Sigorta Şirketi: Aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Trafik Sigortası) ve varsa İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (Kasko) şirketi.
Önemli: Sigorta şirketleri sadece maddi tazminattan (poliçe limitleri dahilinde) sorumludur. Manevi tazminat genellikle sürücü ve araç sahibinden talep edilir.
Tazminat Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken şu kriterler dikkate alınır:
- Ölenin yaşı ve muhtemel yaşam süresi (TRH-2010 Tablosu kullanılır).
- Ölenin aylık kazancı (Maaş bordrosu yoksa emsal ücret araştırması yapılır).
- Geride kalan hak sahiplerinin yaşları ve destek süreleri.
- Kazadaki kusur oranları (Kusur ne kadar azsa tazminat o kadar artar).
Bu hesaplama, uzman aktüerya bilirkişileri tarafından yapılan teknik bir işlemdir.
Zamanaşımı Süresi
Ölümlü trafik kazalarında dava açma süresi, Türk Ceza Kanunu’ndaki “Ceza Zamanaşımı” sürelerine tabidir.
- Ölümlü kazalarda (Taksirle öldürme suçu oluştuğu için) zamanaşımı süresi 15 yıldır.
- Bu süre, kazanın olduğu tarihten itibaren başlar.
İş Kazası Sayılan Ölümlü veya Yaralanmalı Trafik Kazaları
Meydana gelen trafik kazası, işverenin tahsis ettiği bir taşıt ile işe gidiş geliş esnasında veya işin yapıldığı esnada meydana gelmişse ve çalışan bedenen veya ruhen zarara uğramışsa meydana gelen trafik kazası iş kazası olarak değerlendirilecektir. Buna ilişkin yazımızı okuyabilirsiniz : Trafik İş Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Trafik kazası tazminatlarında en sık karşılaştığımız mağduriyet, kazazedelerin sigorta şirketlerine bireysel başvuru yapıp ‘Size şu kadar ödeme çıktı, imzalayın hemen yatıralım’ tekliflerini kabul etmeleridir.
Sigorta şirketleri genellikle aktüeryal hesaplamayı en alt sınırdan yaparak, gerçek hakkınızın çok altında (bazen yarısı kadar) ödeme teklif ederler. Ve maalesef ibraname imzaladığınız için sonradan dava açma hakkınız kısıtlanabilir. Bu nedenle sigorta şirketinin teklifini, uzman bir avukata hesaplatmadan kesinlikle kabul etmeyiniz veya ibraname imzalamayınız.”
Sık Sorulan Sorular
Dava açmadan sigortadan para alınabilir mi?
Evet. Dava açmadan önce sigorta şirketine başvuru zorunluluğu vardır. Sigorta şirketi 15 gün içinde ödeme yapmazsa veya eksik ödeme yaparsa, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Tahkim süreci mahkemeye göre çok daha hızlı (ortalama 4-6 ay) sonuçlanır.
Kazada ölen kişi tam kusurluysa tazminat alınabilir mi?
Eğer ölen sürücü %100 kusurluysa (tek taraflı kaza gibi), Yargıtay’ın güncel içtihatlarına göre mirasçıları kendi sigorta şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı alamazlar. Ancak araçta yolcu konumunda olanlar her halükarda tazminat alabilir.
Manevi tazminat miktarı neye göre belirlenir?
Manevi tazminatın kesin bir hesaplama formülü yoktur. Hakimin takdir yetkisindedir. Olayın oluş şekli, kusur durumu, tarafların ekonomik gücü ve duyulan acının büyüklüğüne göre “zenginleşme aracı olmayacak ancak caydırıcı olacak” bir miktar belirlenir.
28.04.2015’te trafik kazası geçirdim. Ben asli kusurlu, karşı taraf tali kusurlu kabul edildi. Araçta eşim ve iki çocuğum vardı. Ben 5. derece ölümcül ağır yaralı (kafa travması) olarak 1 hafta yoğun bakımda kaldım. Ayrıca kırıklar vs. vs. , oğlum hafif yaralandı (burun kırığı). Şikayetçi oldum. 2 yıl sonunda, Ceza davasında sanığa indirimli 7 ay 15 gün ceza (hükmün okunmasının geriye bırakılması) verildi. Avukatımla, maddi-manevi tazminat davası açarız diye bu işe girişmiştik. Fakat avukatım son anda karar değiştirdi ve bana: ‘Sen asli kusurlu olduğun için ve uzuv kaybın da bulunmadığından mahkeme verse verse 5-6 bin tl. (ailem dahil, 4 kişiye) verir. Buna da değmez, belki de hakim bunu bile takdir etmeyip asli kusurlusun diye davayı kaybedebiliriz. O zaman sen mahkeme masrafları vs. yönüyle sıkıntı yaşarsın’ diyerek dava açmaktan vazgeçti.
Malesef hukuki kurallar çok garip, bana çarpan kişi 23 yaşında, 6 aylık ehliyetiyle ‘usulsüz olarak’ servis aracı kullanıyor (ceza hakimine söylediğimde bana ‘O idari bir mesele’ diyor), kamera kayıtlarında da görülüyor ki bana çarpmamak için ne selektör yapıyor, ne frene basıyor ne de direksiyonu kırıp manevra yapıyor… Çarparak aracımı 17 metre uzağa fırlatıyor. Onun yolu anayol, benimki tali yolmuş, neredeyse öldürse hakkı olacak! Bu kadar hızlı, sert çarpmasa hiçbir diyeceğim yok, ama adeta bizi biçmiş, aracım da pert oldu. Saat sabah 05.30, trafik ışıkları yanıp sönüyor. Benim ihlal ettiğim (yanıp sönen kırmızı ışıkta durmamak ki frene basarak iyice yavaşladığım ve sinyal verdiğim görülüyor) bir ışık varken sanık 2 ışığı ( fasılalı sarı ışık ki hem kavşak öncesi hem de kavşakta) ihlal ediyor (hiç yavaşlamıyor, aksine daha da hızlanıyor, zira rampa aşağı geliyor). Olay yerinde inceledim ki kırmızı ışıkta dursam, yolu kontrol etsem ve kavşağa girsem de yine kaza olacak. Çünkü kör nokta var. Tarihi, yüksekçe bir çeşme binası var ve görüşü engelliyor (iki taraf için de) fakat bilir kişi bunu da hiç hesaba katmıyor. Mantık şu: O anayoldan geliyor sen tali yoldan. Sen suçlusun, yol onun hakkı… Peki bana saatte 30 km. hızla çarpsa da 80 km. hızla çarpsa da durum aynı mı yani ?! (ki kaza mahallinde hız sınırı 30 km. olarak yazıyor, sanık 60-70 ile gidiyordum diye ifade veriyor.) Bilirkişi raporuna itiraz ettik. (Sanığın uyuşturucu kullandığına dair şüphelerim var, fakat uyuşturucu kontrolü yok!) Adli tıp kurumundan uzun zaman rapor gelmedi. Sonunda (avukatımın söylediğine göre) hakim rapor gelmeden ceza kararını sanığa vermiş bulunuyor! Ama benim hata durumum sonuçta aynı vaziyette ‘ASLİ KUSURLU’.
Kusuruma bakmayın çok uzattım, anlayışınıza sığınıyorum. Tek maaşla İst.’da geçinmeye çalışan bir memurum. Dişlerimde hala kazadan dolayı takılan teller (ortodontik tedavi) duruyor, 2 yıldır arabasızız, pert oldu, sigorta adeta çalım attı, 1 kuruş para ödemedi. Pert aracımı bana sovtajla 4100 Tl.’ye Ankara’ya sattırdı. Sonra geri kalan 3 bin tl.’yi ödemeyi taahhüt etti. Fakat sattıktan sonra benden ‘Çekme belgeli ruhsat fotokopisi’ istedi. Yoksa parayı ödemem dedi ki böyle bir belgem yok. Baştan da söylememişlerdi.
Sorum: Benim durumumdaki bir kişi manevi tazminat davası açsa sonuç ne olabilir? Sanığın kullandığı araç babasının. Dolayısıyla araç sahibi (baba) ve usulsüz kullandığı servis için şirket hakkında da dava açılabilir mi? Emsal dava nasıl bulabilirim? Saygılar sunar teşekkürlerimi arz ederim…
Merhaba,
Bir avukat bulunuz ve hukuki destek alınız. Buradan size sınırlı bir şekilde yardımcı olabiliriz.
Kusur oranı %50 – %50 olabilir mi? Yukarıda bir yazıda gördüm. Avukatıma daha önce sorduğumda bana ‘eskiden 8 üzerinden değerlendirme yapılıyordu artık bu yok, ya asli kusur ya da tali kusur söz konusu’ dedi. Ne kadar doğru?
Teşekkürler …
Merhaba,
Avukatınız doğru değerlendirme yapmış. Kusur tasnifi değişti.
Iyi gunler bi arkadasim trafik kazasi gecirdi motorla fakat motor ehliyeti yoktu arkadaşı vefat etti ailesi sikayetci degil kirmizi isik ihlali yok alkol yok ve yol islak oldugu icin kaymislar cezasi ne olur ayrica hapis cezasi olursa para cezasina cevrilebilir mi lutfen cevaplar misiniz acil?
Pardon isim kisminda bi yanlislik oldu galiba yanlislikla szin e postanizi yazmisim
S.n avukatim 2017.6 ayiında arabayla motosiklet surucusune carptim suc oranı benim ana yolda giderken tahliye yollarina yaklasirken hizini kesmemek motosiklet surucusune ana yolda giden araca yol vermeme kusuru aldik motosiklet surucusu davaci olmadi ama motosiklet in akassinda oturan yolcu yaralandi yuzunde. Cizikler olustu bana maddi ve manevi tazminat acti ben sirket personeliyim kaza zamani vadiyem vardi motosiklet surucusu nün ehliyeti yok kaski yok arkada oturan yolcunda kaski guvenlik ekibmani yok 5. Bin tl mamnevi 70bin tl maddi tazminat acti kazanirmi acaba bu arkadaş ben nasil bir yol izllemeliyim
Merhaba,
Kazada kusurlu olmadığınızı kanıtlamanız gerekir.
Merhaba. Yakın zamanda evimin otapark çıkışındaki park halindeki bir araca arabamın kayması sonucu çarptım. Acil hastam olduğu için hastaneye gittim olay yerine geri geldim tam geldiğim yer kameradan görülmemiş. Çarptığım araç sahibi doktor ise olay yerini bırakıp kacdigima, sözlü taciz ettiğimde dair (hiç karşısı karşıya gelmedik direkt avukatı ulaştı bana) bende uzlaşmayı istedim kadın kabul etmiyor. Kardeşi avukat diye direkt tutanak olmadan dava açmış. Nasıl bir savunmada bulunabilirim ,nasıl ispatlayacağım . Bir fikir verebilirseniz çok sevinirim.
Merhaba,
Olay gününe dair delillere ulaşmanız lazım. Bu tanık da olabilir.
Slm mrblar benim kardeşim 1 hafta önce kaza yaptı yerler kaygan olduğu icin onun deki araca vurmamak için frene basıyor frene bastigini için araba kontrolden çıkıyor ve karşı seritteki araca çarpıyor çarptığı aractaki sürücü hayatını kaybediyor ne yapmamız gerekiyor
Merhaba,
Kendinizi avukatla temsil etmeniz önemli. Hem ceza davası hem de tazminat davası için gerekli olacaktır.
Merhaba cadde üzerinde geri geri gelirken yaya ya çarptım. hemen 112 aradım ve ambulansla birlikte hastaneye gittim olay yerini terkettim yani ayagı çatladı ve alcıya alındı o gece hastanede idik saolsun çarptıgım kişi şikayetçi olmadı polise gidip ifade verdik her ikimizde sonrasında trafik polisleri geldi sadece bana olay yeri terkten ceza yazdı 235 tl ve gitti herhangi bir raporda tutmadı. Çarptıgım yayaya sonrasında talebi üzerine azda olsa maddi yardımda bulundum benden hiç bi şekilde şikayetçi olmayacagını her seferinde bildiriyor fakat araya simsarların girdigini belirtiriyor. sorum şu ilerde benden davacı olabilirmi kaza tutanagı yok sıkıntı olurmu
Merhaba,
Tutulmasa dahi kazaya tanıklık edenler ve sonrasında yapılan adli işlemler mevcut. Bu nedenle ileride dava açılabilir.
moderation.
Merhaba ben 2000 yılında trafik kazası geçirdimm birkaç operasyon geçirdim yatağa bağımlı hale geldim kaza geçirdiğim dönemde tazminat almadım bilgim yoktu çünkü şimdi de zaman aşımı olmuş deyip vermediler alma gibi bir durum var mı acaba yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
Zamanaşımı nedeniyle alamazsınız.
Merhaba mehmet bey, ben 14.04.2019 tarihinde kaza geçirdim yararlandım kavalkemigim 2 3 yerinden kırıldı ameliyat oldum bacakta vida platin var . Hâlâ basamıyorum. Kazanın oluş şekli söyle, caddeden hızla arac geliyordu baya mesafe vardı bende motorumla sokaktan karşı sokağa geçerken hızla bana çarptı ve ben 20 metre fırlattı motoruda önünde 15 20 metre sürükleyerek elektrik diregine carpti ve maddi hasar oluştu olması gerekenden fazla hızlıydı ve hiç yavaşlamadı bile. Rapor sonuçlarında ben asli kusurlu bana çarpan kişi tali kusurlu çıktı. Benim araba ehliyetim var fakat motor ehliyetim yok. Şimdi davaci olsam nasıl olur. Işe girecektim 2 çocuğum var çalışamıyorum da gelirim yok . Bana yardımcı olun lütfen
Merhaba,
Motor ehliyetiniz yok, konu baştan aleyhinize zaten.